Todd Solondz over LIFE DURING WARTIME

'Dit is een collectieve posttraumatische stressstoornis'

  • Datum 22-12-2015
  • Auteur
  • Deel dit artikel

V.l.n.r. Ed Lachman, Todd Solondz en Shirley Henderson in Venetië voor Life During Wartime

Minder venijnig maar even hilarisch en scherp gebruikte Todd Solondz de personages uit happiness voor life during wartime. Maar een vervolg mag het niet heten. "Oh my Gòòòòd wat een intelligente vraag!"

Om te kunnen oordelen over de betekenis van een regisseur zou je kunnen kijken naar het soort gesprekken waar zijn films toe leiden, schreef de Amerikaanse criticus Jonathan Rosenbaum in 1996 naar aanleiding van Kieslowski’s dekalog (1989). In het geval van Todd Solondz zou dat een vergissing zijn. Een belangrijke publieke reactie die Solondz opriep naast onverschilligheid (palindromes, 2004) en teleurstelling (storytelling, 2001), is dat hij het gedrag van verwerpelijke personages verdedigde (happiness, 1998) door de menselijke kant te laten zien van een masturberende voyeur en een pedofiel als een liefhebbende vader te portretteren. Dat die personages een menselijke kant hádden, raakte door die reactie helaas op de achtergrond. Ook trouwens doordat Solondz zelf een sardonisch genoegen schiep in de voortdurende Verelendung van zijn personages.

Klef
Dat doet hij opvallend veel minder in life during wartime waarin Solondz tien jaar later opnieuw langsgaat bij zusjes Trish, Joy en Helen Jordan, de pedofiele psychiater Bill en Allen de kleffe masturberende nerd.
life during wartime is geen vervolg op happiness, vertelt Solondz aan de telefoon vanuit New York. Een eerder interview in Venetië waarin hij een paar hilarische opmerkingen maakte over de uitstekende beheersing van de Engelse taal door de aanwezige journalisten, ging helaas verloren.
Nu aan de telefoon doet hij het weer. Net als in zijn films haalt Solondz consequent zichzelf en anderen onderuit. "Oh my Gòòòòd", klinkt het met die slepende stem in dat typische Joods-New Yorkse accent. "Oh my Gòòòòd, als ik je op een feest tegenkom moet je absolúút even zeggen wie je bent want ik wil weten welk gezicht bij deze vragen hoort. Ik denk nóóóóit zoveel na over de betekenis van mijn verhalen. Dit zijn zùùùùlke intelligente vragen. Oh my Gòòòòd." Toegegeven, het is vroeg, hij is net wakker en hij was vergeten dat we zouden bellen. Maar ook in Venetië liet Solondz de interpretaties graag aan anderen over en hield hij zijn antwoorden vaag.

Stressstoornis
Geen vervolg op happiness dus. Wat dan wel? "Plotseling was ik een eerste scène aan het schrijven en wilde ik ontdekken hoe het de personages tien jaar later verging. Maar ik wilde wel vrij zijn. Ik wilde niet beperkt worden doordat ik letterlijk een vervolg moest schrijven. Dus besloot ik dat de personages door anderen gespeeld moesten worden. Ik wilde ontsnappen aan een gevoel van sterfelijkheid dat het verhaal onvermijdelijk was binnengekomen wanneer ik dezelfde acteurs had genomen. Zoals Truffaut dat had met Jean-Pierre Léaud die in elke film weer ouder was geworden."
life during wartime is minder zwartgallig en venijnig dan happiness en er zit een melancholie in die ontbreekt in zijn eerdere werk. Denkt Solondz zelf tien jaar later anders over relaties? "De personages hebben meer levenservaring. En ik ook. Maar het is ook een ander soort film. Dit is meer een verhaal over een collectieve posttraumatische stressstoornis na de aanslagen van 11 september 2001 en hoe die aanslagen doorwerkten in persoonlijke relaties. In die zin is de film meer politiek dan mijn eerdere films maar hij is wel politiek op een heel indirecte manier. Het belangrijkste thema is eigenlijk vergeving. Op een bepaalde manier dan. Luister, ik ben net zo ‘verlicht’ als ieder ander maar ik kan niet precíes zeggen waarover mijn films gaan. Ik heb bij het filmmaken altijd een intuïtief gevoel van waar ik heen wil. Maar elke beschrijving reduceert het echte verhaal."

Op een kier
We komen te spreken over de moeilijkheid om een groot publiek te bereiken ("De wereld is enorm veranderd voor mijn soort films"), over geïnspireerd worden door Tsjechovs Drie zusters ("Ik steel en hoereer net als iedereen maar ik geloof niet dat ik me door Tsjechov heb laten inspireren"), over de sympathieke verbeelding van de pedofiele Bill ("Als ik eruit had gezien als Tom Cruise was die vergelijking tussen Bill en mij niet zo vaak gemaakt. Bovendien wilde ik Bill gewoon als mens laten zien en geen sympathie voor wat dan ook creëren") en over zijn docentschap aan New York University Film School ("Daar heb ik veel plezier in. Het is niet zo slopend als films maken want dat is een nachtmerrie").
Solondz is iets helderder geworden tijdens ons gesprek maar nog steeds laat hij zich niet vastleggen op betekenissen. life during wartime staat meer open voor verschillende interpretaties dan zijn zusje happiness, springt sympathieker om met de personages en is zich meer bewust van zijn eigen vorm door het opvallende contrast tussen het drama dat zich voltrekt en de vrolijke pasteltinten van de wereld eromheen. De deuren die de mensen in happiness gesloten hielden, staan in life during wartime op een kier. Maar nog steeds is er die allesoverheersende eenzaamheid die Solondz als weinig anderen met zoveel humor kan laten zien. Als je beseft dat happiness in de VS nog geen vier miljoen bezoekers trok dan moet gezegd worden: deze man verdient een groter publiek.

Ronald Rovers