Kaouther Ben Hania over The Voice of Hind Rajab

De stem van Hind Rajab is de stem van Gaza: een schreeuw om hulp, maar niemand komt. En wie toch probeert te helpen, sterft. “Net als Anne Frank is Hind Rajab een symbool geworden.”

Lido di Venezia, 4 september 2025. Ik heb niet eerder zo’n aangeslagen sfeer meegemaakt na afloop van een persvoorstelling. Terwijl ik samen met honderden andere journalisten naar buiten schuifel, in een vreemde, fluisterende stilte, passeer ik meerdere collega’s die nog verdwaasd in hun stoel hangen en de tranen uit hun ogen wrijven.

Het is verdriet, om het lot van de vijfjarige Hind Rajab, van wie dit docudrama de originele telefoonopnames gebruikt; verontwaardiging, over haar executie door Israëlische troepen die, aldus een reconstructie door Forensic Architecture, 335 kogels afvuurden op de auto waarin ze zat; maar bovenal: een enorm gevoel van machteloosheid.

The Voice of Hind Rajab toont de medewerkers van de Palestine Red Crescent Society (PRCS) die de kleuter urenlang aan de lijn hadden, terwijl ze als laatste levende te midden van haar vermoorde familieleden om hulp smeekte: “Ik ben zo bang, kom alsjeblieft. Kom me halen. Alsjeblieft, kom je?”

De enige ambulance van Noord-Gaza probeerde haar ondertussen, in voortdurend overleg met de Israëlische autoriteiten, te bereiken, wat lange tijd niet mocht. Waarna ze, toen ze eindelijk toestemming hadden gekregen, zelf werden opgeblazen.

De stem
“Het brak m’n hart, toen ik voor het eerst de stem van Hind Rajab hoorde”, vertelt de Tunesische regisseur Kaouther Ben Hania me in Venetië. “Ik voelde verdriet, pijn, machteloosheid. Net als mensen over de hele wereld. De stem van Hind Rajab was voor mij de stem van Gaza zelf, de etnische zuivering, de genocide – en niemand kan helpen.”

Ze moest iets doen. “Ik ben geen politicus, ik ben filmmaker. Ik kreeg de beschikking over de volledige opnames van Hinds stem – hoe vind ik daarvoor de juiste filmische vorm? Toen dacht ik: als ik me al machteloos voel, hoe moet het dan geweest zijn voor de medewerkers van de Rode Halve Maan? Aan hen vroeg ze hulp. Die moeten vervolgens duizenden bureaucratische barrières omzeilen, maar ook als ze alles ‘goed’ doen – ‘goed’ tussen aanhalingstekens – en eindelijk de ambulance kunnen sturen: zie wat er gebeurt. Het was een onmogelijke situatie, maar zij zijn voor mij de echte helden.”

Met de zegen van Hinds moeder probeert Ben Hania met dit verhaal mensen te bereiken, te raken, in de hoop dat het ergens invloed heeft. Wat ook de reden is dat Joaquin Phoenix, Rooney Mara, Brad Pitt, Jonathan Glazer en Alfonso Cuarón zich allemaal als ‘uitvoerend producent’ aan de film verbonden hebben.

Politiek
The Voice of Hind Rajab is een uitdrukkelijk politieke film. En deelde zo’n emotionele mokerslag uit dat de discussie op het Lido hierna niet langer ging over wie de Gouden Leeuw zou winnen, maar of de jury hem aan The Voice of Hind Rajab zou durven geven – en welke politieke afwegingen daarbij een rol zouden spelen.

Het werd de Grote Juryprijs (de tweede prijs, achter een doorsnee Jarmusch, wat voelde als een politiek compromis), die alsnog een goede stap is richting de Oscars – waarvoor Ben Hania al twee keer eerder werd genomineerd, met The Man Who Sold His Skin, in 2020, en Four Daughters, in 2024. Want hoe groter het podium, hoe verder de boodschap reikt. “Een prijs is een spotlight. En mijn enige doel met deze film is dat haar stem gehoord wordt. Door zo veel mogelijk mensen.”

Anne Frank
Ik vertel Ben Hania dat ik in Amsterdam posters zag hangen waarop Hind Rajab naast Anne Frank stond afgebeeld met de tekst: “Never again means never again for anyone.” Wat vindt ze van die vergelijking? “Net als Anne Frank destijds, is Hind Rajab een symbool geworden van een tragedie. Door iemand onder te dompelen in één klein verhaal, kun je heel veel duidelijk maken over de toestand in de wereld.”

‘Het dagboek van Anne Frank’; ‘de stem van Hind Rajab’. Een meisje dat symbool wordt voor de vernietiging van een volk door met haar woorden als individu weer tot leven te komen. De parallellen zijn gemakkelijk te zien.

Maar in de praktijk scheidt een schijnbaar onoverbrugbare afstand ons nog altijd van dat “never again”. Wat Ben Hania – die met Four Daughters al een meesterproef aflegde in het combineren van documentaire en dramatisering – benadrukt door in The Voice of Hind Rajab consequent het perspectief te volgen van de hulpverleners, nagespeeld door acteurs, die de werkelijkheid van Hind wel kunnen horen, maar niet bereiken. Net als zij horen we Hind en het geweld, maar krijgen we het nooit te zien (voor dat perspectief kun je Amir Zaza’s kortfilm Close Your Eyes Hind bekijken op NPO.nl).

Rode Halve Maan
Gaza City, 29 januari 2024. Een telefoontje komt binnen bij de PRCS. De vijftienjarige Layan Hamadeh vertelt dat ze in een kapotgeschoten auto zit, met vijf overleden familieleden en haar nichtje Hind Rajab, en dat een Israëlische tank dichterbij komt. Voordat de Rode Halve Maan-medewerker de situatie helemaal heeft kunnen doorgronden, horen we schoten, geschreeuw. Stilte. Als de medewerker terugbelt, neemt Hind op. Haar nicht is zojuist gedood.

De medewerker doet van alles, wil van alles doen, maar blijft machteloos – net als wij, in de zaal. En door de gebeurtenissen bij de PRCS te dramatiseren, wordt nog meer afstand gecreëerd, hoezeer het verhaal zich ook aan de feiten houdt. Drama, acteren, laten we – bewust of onbewust – gemakkelijker toe. Het is ‘maar film’; de bioscoop een ‘safe space’. Maar documentair materiaal sleurt ons rigoureus de buitenwereld in. Of we willen of niet.

Het is door die combinatie dat The Voice of Hind Rajab zo hard binnenkomt. Met de dramatische kracht van fictie trekt Ben Hania me emotioneel het verhaal in, om me vervolgens te treffen met de documentaire werkelijkheid van Hinds stem. Keer op keer.

Propaganda
Ben Hania interviewde de oorspronkelijke hulpverleners, die ook spraken met de acteurs die hen zouden vertolken. “Er zijn wel dingen gedramatiseerd voor de film”, aldus Ben Hania. “Maar er zijn ook erg veel authentieke elementen gebruikt, gebaseerd op de echte mensen.”

Omdat de hoofdrolspelers zelf ook Palestijns zijn, hebben ze bovendien een persoonlijke betrokkenheid bij de gebeurtenissen. “En ze acteren tegenover de echte stem van Hind. Het was niet eens acteren; ik hoefde ze niet te regisseren. Ze verdwenen totaal in hun rol en met mijn DoP, Juan Sarmiento G., probeerden we zo lang mogelijke takes te filmen, zodat de acteurs in het moment konden blijven. Die authenticiteit was voor mij cruciaal.”

Waarbij de kritische kijker zich achteraf kan informeren over de journalistieke waarachtigheid van het verhaal – ik heb nog niets in Ben Hania’s reconstructie kunnen vinden wat botst met de bekende feiten.

Wat mij betreft is propaganda een genre, dat je goed of slecht kunt gebruiken. Maar het wordt tegenwoordig vooral als iets negatiefs beschouwd – en Ben Hania zal het woord, als verwijt, ongetwijfeld vanuit bepaalde kringen naar het hoofd geslingerd krijgen. Wat is haar idee daarover? “Iemand zei ooit: ‘Elke film is propaganda van de regisseur.’ In cinema kies je een standpunt en dat is een politieke beslissing. ‘Onpartijdig’ zijn bestaat niet. Dus als iemand mij zegt dat mijn film propaganda is – in de negatieve zin des woords – dan is dat alleen maar een poging Hind Rajab het zwijgen op te leggen.” 

The Voice of Hind Rajab draait vanaf 22 januari 2026 in de bioscoop.