Jessica Woodworth over La cinquième saison

Regisseursduo Jessica Woodworth en Peter Brosens lieten na films in Mongolië en Peru hun paspoorten thuis en maakten met La cinquième saison een schitterend ondergangsverhaal in hun Waalse achtertuin. Woodworth: "De natuur begint te protesteren."

Door Ronald Rovers

Een dorp. Een ramp. Het had elk dorp kunnen zijn waar de vier seizoenen langskomen, vertelt Jessica Woodworth in een Parijse hotelkamer. Elk dorp waar de lente komt. Want in La cinquième saison komt de lente niet. De dorpsbewoners ontsteken het jaarlijkse rituele vuur om koning winter te verdrijven maar het hout wil niet branden. Het blijkt de voorbode van rampspoed. In de maanden die volgen groeien de gewassen niet en blijven de bijen weg. Het voedsel raakt op, de gemeenschap valt uit elkaar, de beschaving verdwijnt.
Het had elk dorp kunnen zijn, maar het werd na Mongolië (Khadak) en Peru (Altiplano) de omgeving van de plek waar het regisseursduo Jessica Woodworth en Peter Brosens al jaren woont, in de buurt van het Waalse Dinant. Veel boeren uit de omgeving figureren in de film, een enkeling speelt een rol. Een paar dagen voor we elkaar spreken, hebben de dorpsbewoners de film gezien.
"Zeshonderd mensen. Veel boeren. En de baron van het dorp. Want die stond ons toe in zijn dorp te filmen. En in zijn bossen en op zijn akkers. We hadden zijn toestemming nodig als we een boom om wilden hakken. Ik was bloednerveus want de film is niet bepaald een toeristische promotiespot voor het gebied en de boeren in de film lijken een stel psychopaten. Maar de baron was verrukt. Een van de mooiste dingen die hij ooit had gezien, zei hij. Jammer dat hij niet op Facebook zit om de film te promoten. Maar ja, het is een baron hè. En dan de anderen. Al die boerengezinnen die ook hun families hadden uitgenodigd: broers, neven, nichten. Sommigen vonden de film te duister maar bijna iedereen begreep dat het verhaal niet over die specifieke plek ging maar over de wereld. Over ons allemaal. Ook al is het een Belg die gelyncht wordt en ook al snijden we de kop van een haan eraf, het symbool van Wallonië."

Paranoia
"We kennen de meeste boerengezinnen in het gebied. Ze leven in een ecologische crisis, dingen zijn onvoorspelbaar. De seizoenen worden steeds onrustiger. Afgelopen jaar was de appeloogst een ramp. En de bijen zijn echt aan het verdwijnen. Dat is geen sprookje. De mensen zeiden na afloop ‘ja, dit zijn de tijden waarin we leven. Mensen moeten dit zien.’ Ik begrijp dat het best confronterend kan zijn om dit verhaal te zien. Als filmmakers bieden we geen oplossing. Maar we veroordelen ook niemand. Ook al lynchen ze iemand. Maar ja, dat is het gedrag van het collectief, de angst en paranoia die je krijgt als mensen iets niet begrijpen. Dat is universeel en van alle tijden. Men zoekt naar een zondebok. Meestal is dat de buitenstaander."

Knipoog
"We hebben veel weggelaten. Veel wordt niet gezegd of getoond. Er is alleen die tsunami van stilte. Le silence de Thomas hadden we als alternatieve titel, hahaha, knipoog naar die film van de Dardennes. Je ziet een boom vallen. Vanuit twee hoeken, dat wel, want we mochten maar één boom kappen. Maar wat je ziet, is genoeg. Moet genoeg zijn. Peter en ik zoeken altijd naar de essentie. Dus in die vallende boom zie je de natuur die protesteert, die zich begint te verzetten. Tegen wat precies? Zeg het maar. Het zit in de film. De manier waarop mensen met die natuur omgaan. En met elkaar."

Kogel
"Soms sneuvelen zulke mooie dingen. We hebben in het scenario twee jaar lang gespeeld met het idee van bomen als dragers van de geschiedenis. Thomas, een van de personages, zou een kogel in een boom vinden. Dat zou zo’n prachtig beeld zijn van de relatie tussen mens en natuur… die kogel als overblijfsel van twee wereldoorlogen die in het gebied zijn uitgevochten. Zoveel mensen zijn daar gestorven. Uiteindelijk besloten we die sequentie toch niet te filmen. Pijnlijk, want het was op de dag dat het zou gebeuren. Alles was gepland en betaald. De figuranten stonden klaar op de set. Maar nee, het voelde overbodig. Niet essentieel. Zo hebben we altijd gewerkt. Ook al filmen we niet meer op 35mm maar digitaal, het beeld is nog steeds heilig."
"Je kunt inderdaad zeggen dat we een trilogie afsluiten maar dat is niet relevant. Ook al zijn Khadak, Altiplano en La cinquième saison thematisch verwant. In alle drie laten we zien hoe fragiel dingen zijn, hoe de mens zich tot de natuur verhoudt. Want die verandert. Zeker in Europa waar onze relatie met de natuur in verval is geraakt. Behalve bij boeren heeft ons dagelijks leven niks meer met de natuur te maken. We zien het landschap pas als de trein stilstaat."