Gustave Kervern over MAMMUTH

Gerard Depardieu speelt de hoofdrol in de nieuwe film van het mafkezen Gustave Kervern en Benoît Delépine. Een slager. "Hij bestelt nog steeds zijn worstjes in de fabriek waar we de film opnamen."

Cultregisseursduo Gustave Kervern (1962) en Benoît Delépine (1958) is terug met mammuth, een droogkomische film over een slachter in een vleesfabriek die na zijn pensionering gedwongen wordt zijn leven opnieuw vorm te geven. Net als hun eerdere films, de rolstoelroadmovie aaltra (2204) en de ontslagen-fabrieksarbeidsters-vragen-huurmoordenaar-hun-baas-te-liquideren tragikomedie louise michel (2008) richten de beide tv-komieken en filmmakers zich bij voorkeur op de wereld van de ‘petites gens’, de kleine luiden, de simpele arbeiders die moeten sjacheren om in leven te blijven.
Zijn eigen pensionering is nog niet aan de orde, vertelt Kervern in een Parijs café: "De film komt voort uit een sentiment. Als je de vijftig nadert, staren al die baantjes je in je gezicht. Het komt in Frankrijk nog steeds geregeld voor dat mensen de juiste papieren missen om hun pensioen te krijgen."
Voor wie het nog niet in de gaten had: de films van Kervern en Delépine hebben ondanks hun surrealistische humor altijd een maatschappijkritische angel. Zo was Louise Michel genoemd naar een beroemde Franse anarchiste en kon je in aaltra aan aanklacht tegen de bureaucratie zien.
mammuth is een psychologischer reis. Kervern: "Mammuth weet niet wat hij moet doen nu hij gepensioneerd is. Hij heeft zijn hele leven gewerkt en gelooft niet dat er nog een ander leven bestaat. Zijn werk was zijn leven. Hij was nooit ziek, ging nooit op vakantie."
Mammuth is nog niet gepensioneerd of de surreële wanhoop slaat toe. Prompt krijgt hij ruzie met de supermarktslager (gespeeld door Kervern zelf) over de kwaliteit van het vlees. "De supermarktslager heeft stress omdat zijn chef graag ziet dat hij hard werkt. Bovendien is het een naar binnen gekeerde werksfeer. Gek genoeg dus niet gericht op de wereld daarbuiten. Daar komt bij dat de dagelijkse vrijheid voor Mammuth ook spanning creëert. Dus dan heb je een geprikkelde loonwerker, geïrriteerd door de non-vrijheid, en een knorrige pensionado, verward door vrijheid. Dat begint al meteen een stuk meer ‘rigolo’ (lollig) dan onze vorige films."

Worstjes
Mammuth wordt gespeeld door het Franse icoon Gerard Depardieu, maar daaromheen castte het duo zoveel mogelijk amateurs en passanten. "We werken graag met mensen die we op straat tegen komen, want zelfs een zwerver heeft acteerkwaliteiten. Amateurs hebben vaak een kwetsbaarheid die echt is. Die kwaliteit is waardevol."
De scène waarin Mammuth plechtig wordt toegesproken door zijn chef terwijl zijn collega’s luidt chips eten is zo’n typisch tableau waarin de non-acteurs er geweldig uitspringen. "De baas in de film is de echte fabriekschef. Hij was ontzettend onder de indruk van Gérard Depardieu, totaal geëmotioneerd. Hij vergat constant zijn tekst. Daarom hebben we hem maar voor laten lezen. Maar dat werkte perfect. Bovendien vond Depardieu die kerel geweldig. Hij bestelt er nog steeds worstjes voor zijn restaurant."

Eerste liefdes
Net als aaltra is ook mammuth een ongewone roadmovie. Om zijn pensioen te kunnen krijgen, moet Mammuth een lange reis maken langs oude werkgevers en bureaucratische instanties. Hoe verder hij reist, hoe meer de vrouwen in zijn leven in beeld komen. "Wij wilden zelf meer de sociaal-maatschappelijke invalshoek uitwerken, maar Depardieu zag meteen die drie vrouwen in het verhaal: zijn vrouw Catherine (Yolande Moreau), zijn nicht (Miss Ming) en zijn eerst vriendinnetje (Isabelle Adjani). Hij vond dat Mammuth een film moest zijn die ook over zijn liefdes moest gaan. De geest van het meisje op de weg is zijn eerste liefde, maar eigenlijk een idee waar we later pas de nadruk op hebben gelegd. Adjani werd pas laat bij het project betrokken. Het idee komt voort uit een gesprek tussen mij en Benoît toen we elkaar over onze eigen eerste liefdes vertelden. Dat bracht zulke sterke emoties naar boven. Toen is de meer sentimentele inslag ontstaan."

Schilderachtig
Kervern noemt de films die hij samen Délepine maakt poëtisch-realistisch. "Het realisme is gestoeld op de ‘echte mensen’ die we centraal stellen in onze films. De poëtische kant komt naar voren in de stijl die daar juist aan probeert te ontsnappen."
"Ook het leven zelf beweegt tussen fictie en non-fictie", legt Kervern uit. Een terugkomend element in al hun films is het plan fixe: een statische kadrering die een schilderijachtig beeld oplevert. "Het is voor mij ook een manier om tegen de cultuur van ‘één shot per seconde’ in te gaan. Ik wil liever iets vertellen in één scène, als één tableau. Je moet je kadrering goed doordenken. Je wilt niet dat de kijker zich verveelt, dus het verplicht je visueel creatief te zijn. Het moet er mooi uitzien maar ook functioneel zijn. Het hele verhaal moet visueel uitgedacht zijn. Bovendien vind ik de Franse cinema veel te praatziek. Ik hou van films zonder dialoog."

Nienke Huitenga