Porn Film Festival Berlin 2026

In zijn alweer 21ste editie bleef het belangrijkste pornofestival ter wereld groeien. Met meer bioscopen, het nieuwe S*MAC-forum, een bijzondere carrièreprijs (voor eco-sterren Annie Sprinkle en Beth Stephens) en mogelijk de eerste fisting-opera ooit.

De eerste keer dat ik het pornofilmfestival van Berlijn bezocht was tijdens de vierde editie, in 2009. Acht jaar later, in 2017, hoorde ik festivaloprichter Jürgen Brüning verzuchten dat hij en de rest van het team niet wisten of ze het nog lang vol zouden houden: zo veel werk, elk jaar weer, zonder er iets aan over te houden.

Maar zie, het is 2026, en het Porn Film Festival Berlin (PFFB) viert zijn 21ste editie. Stevig verankerd als de belangrijkste knoop van een wereldwijd netwerk van festivals voor alternatieve, artistieke, politieke en seks-positieve pornofilms. Groter en uitgebreider dan ooit – en de inmiddels 68-jarige Brüning doet nog altijd mee.

Het festival vond dit jaar plaats in vijf bioscopen, wat ik eerlijk gezegd bijna onbevattelijk vind. Voor Kino Central was het de eerste keer en ook het Foreplay MonGay-programma was nieuw – in nota bene het net gerenoveerde Kino International, het modernistische meesterwerk dat als premièrebioscoop fungeerde voor DDR-prestigeprojecten. Wat toch een beetje zoiets is alsof het Porno Film Festival Amsterdam zou openen in zaal één van Tuschinski. Wat daarvoor trouwens een prachtige locatie zou zijn, met z’n gouden overdaad en weelderig rood pluche. Pathé, leest u mee?

Maar terwijl het programma in Kino International ook hardcore bevatte, vertoonden sommige bioscopen voornamelijk minder expliciet materiaal. Zo was de openingsfilm in Colosseum (dat vorig jaar voor het eerst meedeed) A Useful Ghost (2025), de winnaar van de Semaine de la Critique die in Nederland al in de bioscoop draaide. Net als Harry Lightons Pillion (2026): eerst in de Nederlandse bioscoop, nu op het PFFB. En zo waren er nog allerlei films zonder expliciete seksscènes, maar wel met relevante thematiek – met name alternatieve, ondervertegenwoordigde en onderdrukte vormen van seksualiteit, genderidentiteit en relaties.

Dit is niet nieuw – het festival heeft altijd al niet-expliciete films vertoond (waarvoor dan in het programmaboekje wordt gewaarschuwd met het teken ‘NX’) – maar het leek me dit jaar opvallend groot geworden. En daar zitten interessante aspecten aan.

Aan de ene kant bestaat de vrees van verwatering: als bioscopen alleen maar participeren in het festival met geen of nauwelijks expliciet materiaal, krijg je dan niet een soort ‘pornwashing’ zonder dat de acceptatie van de representatie van seksualiteit daarmee geholpen is? Erger nog: voelen de hardcore fans, die overweldigend queer en activistisch zijn en elkaar vooral treffen in de centrale festivalbioscoop Moviemento, zich ook in die bravere bioscopen dan nog helemaal thuis? Want zo niet, dan gaat er iets mis.

Oprekken
Aan de andere kant vind je in alle bioscopen de posters en flyers van het pornofestival met daarin natuurlijk het hele programma. Zodat de bekendheid daarvan zich als een glijmiddel over Berlijn verspreidt. Bovendien heeft het festival vanaf het begin het idee opgerekt van wat een pornofilm is en wat een pornofilmfestival dient te vertonen. Als je porno, zoals ik, ziet als het filmgenre dat draait om geilheid, dan kun je vragen welke scènes in bijvoorbeeld Pillion daaronder vallen. En of dat dan goeie porno is.

Dit is een positief effect van deze programmering: door de lens van porno op zo’n film te leggen, ga je hem vanzelf anders zien. En anders bespreken. En dat heen-en-weer tussen meer mainstream werk en nobudget underground kortfilms is potentieel enorm vruchtbaar. Zolang – en dat is de crux – dat laatste niet wordt opgeslokt door het eerste. Wat voorlopig in Berlijn in elk geval niet aan de orde lijkt.

De groei zat hem ondertussen ook in andere dingen. Zo werd dit jaar voor het eerst, naast de besloten industriedagen (met onderdelen zo ideologisch als het panel ‘From Art to Representation Politics’ en zo praktisch als de workshop ‘Diversifying Your Income on Clips4Sale’), ook een publiek toegankelijk tweedaags S*MAC-programma georganiseerd in Theater Aufbau Kreuzberg (de afkorting staat voor Sex, Media, Arts & Culture), waarin porno als onderwerp het podium deelde met andere aspecten van seksualiteit, gender en bijvoorbeeld dating.

Koesteren
Daarnaast werd dit jaar een zeldzame Lifetime Career Award uitgereikt. En niet aan de minsten: de Amerikaanse Annie Sprinkle en Beth Stephens zijn al decennialang boegbeelden van de adult industry en hebben het hele culturele spectrum bestreken van de porno chic in de jaren zeventig tot de Documenta van 2017, waar ze voor hun ‘ecoseksuele’ project een huwelijk met de planeet ensceneerden: “We beloven plechtig de Aarde lief te hebben en te koesteren, tot de dood ons samenbrengt.”

Opgeteld zaten ze nu samen, vertelde Sprinkle trots, “precies honderd jaar in porno”. Voor een uitverkochte zaal en onder luid applaus en gejuich gingen ze in vogelvlucht door die lange carrière, met eindeloos veel zelfspot en strijdbaarheid. Hoe stevig deze twee partners in kunst, liefde en (volgens de wetten van sommige staten) crime in hun schoenen staan is enorm indrukwekkend en inspirerend. Zelfs toen ze kanker hadden, maakten ze daarover cancer erotica – dat was moeilijk, maar dat maakte het des te belangrijker. “Erotiseer alles”, aldus Stephens. “Dat is ons motto.”

Dat eren van je voorouders – wat het festival vanaf het begin heeft gedaan – is eveneens een manier om het begrip van porno uit te breiden. Naast de verbreding van wat het woord kan omvatten, ook de verdieping van waar we vandaan komen. Zo was er een retrospectief van de eerder dit jaar overleden Rosa von Praunheim (zowel hier als op de Berlinale een vaste gast), zodat ik eindelijk zijn geweldig getitelde Nicht der Homosexuelle ist pervers, sondern die Situation, in der er lebt uit 1971 kon zien. Een prachtig belichte film, ook ‘NX’ maar destijds desondanks enorm controversieel, die met z’n tussen betuttelend en strijdbaar navigerende, extreem stellige voice-over het publiek in een ook alweer uitverkochte zaal nog altijd volledig in de ban hield – en af en toe in lachen deed uitbarsten. Het is in feite een hardop voorgelezen, deels in scènes uitgebeeld essay waarin Von Praunheim zijn oordeel geeft over wat hij zag als de verburgerlijking van de gay gemeenschap, met de mogelijkheid van een homohuwelijk als gruwelijk vooruitzicht en zelfbevrijding als absolute noodzaak. Fascinerend; randje meesterwerk.

Zwellen
Van Von Praunheims zwaarwichtige en ook academische voice-over is het een kleine stap naar een van de beste moderne pornofilms die ik in Berlijn zag. Fistule is, denk ik, de beste fisting-film die ik ooit heb gezien. Regisseur Emre Busse bouwt zijn zeventien minuten durende film op in vier delen. In de ‘Prelude’ (het lettertype waarmee de delen worden aangekondigd heeft kleine klompjes die wellicht – ik zeg maar wat – eraan zijn blijven hangen nadat ze ergens in gestoken zijn geweest) bespreken twee artsen de opengesperde anus van een patiënt. De ene dokter merkt op, dat hij op dezelfde locatie onlangs nog bij iemand een metrokaart en een crucifix vond. “Praise be”, antwoordt de andere arts, “He has seen God – and Berlin.”

In de twee akten daarna begint de gestaag aanzwellende muziek: Fistule combineert op geweldige manier fisting en opera in een glorieus crescendo, terwijl een gedragen voice-over een tekst voordraagt over de betekenissen van openingen in lichamen; academisch, filosofisch (“How do you destroy a hole?”) – een van de deelnemende performers gaf bij de q&a stralend toe dat hij na twee keer kijken nog steeds niks van de tekst snapte, “maar ik vind het wel heel geil!” Een enorm billenmasker van waaruit de finale wordt gezongen vervolmaakt dit kleinood, dat een groter publiek verdient. En dat zeven zangers niet onder hun eigen naam in de aftiteling konden worden opgenomen, omdat ze anders problemen zouden krijgen met hun werkgever de Deutsche Oper, is schandalig.

Voor mij als filmjournalist is ondertussen interessant welke rol het speelt dat ik zelf geen aandrang voel tot fisting. Het weerhoudt me er in elk geval niet van de film te waarderen. Misschien kun je zelfs zeggen dat mijn filmische oordeel zuiverder is, omdat ik niet word afgeleid door mijn eigen opwinding. Net zoals het soms wel makkelijker lijkt om de kwaliteiten van gay films te beoordelen, omdat ik niet wordt overruled door mijn gynofiele driften.

Natuurlijk is dit onzin: zeggen dat opwinding afleidt bij het beoordelen van pornofilms is als zeggen dat lachen afleidt bij het beoordelen van komedies. Maar interessant is de ervaring wel: op z’n minst helpt het afwisselend zien van films waarin mijn eigen seksuele oriëntatie wel en niet (en wel en niet en wel en niet) geactiveerd wordt om het effect daarvan op mijn gaze te verhelderen. Want natuurlijk maakt het wél uit, wanneer ik een hetero pornofilm vooral vanuit het perspectief van de man beleef en beoordeel. Of dat ik een kortfilm als het speelse La cita van Iris Kaufman en El Mirón (in het programma met Mexicaanse porno, waarvan dit jaar opvallend veel was ingezonden) toch een tikje hoger scoor, vanwege mijn eigen fantasieën over stiekem gluren naar heimelijke publieke seks.

Omhelzen
En ja, er was ook een klein niche fetisjprogramma rond ‘Hetero Porn Shorts’ – na veel succes vorig jaar herhaald, aldus programmeur Manuela Kay die met gepaste spot en zelfspot uitlegde hoe de selectie daarvan voor haar lastig was geweest als lesbische vrouw, en dat hetero’s zich misschien een beetje ondergerepresenteerd voelden op het festival, maar dat ze wilde benadrukken dat ze niks tegen hetero’s had: “Sommige van mijn beste vrienden zijn hetero.”

Queer voert duidelijk de boventoon op het festival. Regisseur JorgeTheObscene omhelsde me zelfs nóg een keer nadat hij had ontdekt, dat ik hem niet alleen in Filmkrant had genamedropt (eerste omhelzing), maar nota bene straight was! Tweede, hardere omhelzing. Hij leek het bijna niet te kunnen geloven. Maar, zei ik: het is een goede film. Waarna hij vertelde over zijn nieuwe productie, waarin hij als heterocurious man seks had met een biseksuele vrouw met een voorkeur voor gay mannen. Te zien, nota bene, in het programma met Queer Shorts. Waarover verder gediscussieerd kan worden.

Want we gaan verder. En het wordt groter. Meer. Breder. Dieper. Het Porn Film Festival Berlin groeit niet alleen; het inspireert tot groei.

---

Het 21ste Porn Film Festival Berlin vond plaats van 20 t/m 25 oktober 2026. Tot 10 november 2026 is online een selectie uit het programma beschikbaar.