LifeHACK en de screenlife-film

Met online heistfilm LifeHACK heeft debuterend regisseur Ronan Corrigan een van de betere screenlife-films gemaakt. Hij toont dat deze films die zich volledig op beeldschermen afspelen meer kunnen zijn dan lucratief genrespektakel.

Een hoogtepunt in het Eye-programma 2001 – A Time Capsule was de Japanse techno-thriller Pulse, waarin een van de hoofdpersonages voor het eerst op het internet gaat. Kiyoshi Kurosawa’s spookverhaal over de Japanse eenzaamheidspandemie brengt ons terug naar een tijd waarin computeren nog een werkwoord was. Je schoof achter een lompe desktop in je kantoor – of “de computerkamer” – om vanuit de fysieke wereld het onontgonnen wereldwijde web te verkennen.

Terwijl de beeldtaal van populaire cinema in de afgelopen vijfentwintig jaar behoorlijk consistent is gebleven, is er in het digitale domein bizar veel veranderd. Laptops, tablets, smartphones en spelcomputers zijn vanzelfsprekende extensies van ons dagelijks leven geworden. Browsen, swipen en scrollen gaat net zo automatisch als praten, wandelen en ademen.

Hoe diep al deze vormen van communicatie in ons leven zijn verankerd, wordt ook duidelijk in een bijzonder filmgenre: de zogeheten screenlife-film. Films die zich volledig afspelen op een computer- en smartphoneschermen. Acteurs staan niet in een conventionele mise-en-scène maar acteren voor een (zogenaamde) webcam en de digitale sprongen tussen websites en apps zijn het expressieve canvas van de films.

Met LifeHACK levert debuterend regisseur Ronan Corrigan een belangrijk nieuw werk binnen dit microgenre af. Deze heistfilm, waarin vier vrienden vanuit hun slaapkamers een cryptomiljardair bestelen, beweegt zich tussen videocalls, Telegram-chats, Discord-servers, online schietspellen en talloze andere apps.

De behendigheid waarmee Corrigan al die enen en nullen inzet om de suspense op te krikken, verklapt dat deze digital native van de Gen Z-generatie opgroeide in een wereld waarin het internet alomtegenwoordig was. Niet voor niets beschrijft hij LifeHACK als een ode aan de slapeloze nachten die hij zelf met zijn vrienden op online doorbracht.

Digitale Dogma 95
Om dit ambitieuze debuut te realiseren klopte Corrigan aan bij Timur Bekmambetov, die zijn carrière in Rusland begon als reclameregisseur voordat hij wereldwijd doorbrak met Night Watch (2004). De eerste Russische blockbusterhit na de val van de Sovjet-Unie leidde hem naar Hollywood, waar “de Russische Peter Jackson” in eerste instantie succes had met blockbusters als Wanted (2008).

Maar na een aantal flops op rij, waaronder Ben-Hur (2016), zocht hij een nieuwe koers. Hij produceerde de screenlife-film Unfriended (Levan Gabriadze, 2015), die gemaakt werd voor een microbudget maar wereldwijd 65 miljoen dollar binnenhaalde. De gewiekste zakenman Bekmambetov zag een lucratief businessmodel: internetcinema die wegkijkt als een horrorfilm – goedkoop gemaakt en extreem populair onder jongeren die liever op hun telefoon zitten dan een traditionele film kijken. Hij codificeerde het format in een reeks expliciete regels à la Dogma 95, doopte het ‘Screenlife’ en bouwde er een productiebedrijf omheen dat dezelfde naam draagt.

Bijna alle screenlife-films uit de Bekmambetov-stal leunen op de conventies van genrecinema – het zijn gewelddadige thrillers of bovennatuurlijke horrorfilms. Daarin schuilt een zekere ironie: hetzelfde internet waarmee deze films tot stand komen, wordt binnen die films vrijwel altijd weggezet als schimmige onderwereld vol hackers, kidnappers, pornografen, spoken en demonen. In Unfriended keert een dode tiener terug als kwaadaardige geest via Skype; de Zoom-séance van Host (2020) ontketent een moordlustige demon; Unfriended: Dark Web (2018) wordt bevolkt door bloeddorstige hackers die hun cryptokapitaal gebruiken om jongeren af te maken. Zelfs het meer realistische Profile (2021) draait om een onderzoeksjournalist die volledig in de ban raakt van jihadistische IS-ronselaars.

Het internet dicteert de filmtaal, maar wordt tegelijkertijd verbeeld als afvoerputje van de mensheid. Het thematisch exploiteren van technofobie is deels door de markt gedreven – horror is goedkoop en lucratief – maar getuigt ook van een hardnekkige culturele reflex: wat spoken onze tieners in godsnaam op het enge internet uit?

Gestoorde aandachtseconomie
Een van de weinige regisseurs die dit patroon doorbreken met meer ruimdenkende films is de Amerikaans-Oekraïense Eugene Kotlyarenko, die het etiket ‘screenlife’ voor zijn werk uitdrukkelijk verwerpt. Bekmambetov bestempelt zichzelf maar al te graag als pionier van dit microgenre, maar Kotlyarenko’s experimentele cinema baande de weg. Hij gebruikt de schermtaal niet om het internet te belasteren, maar als hulpmiddel om meer grip op onze krankzinnige wereld te krijgen.

In 2010 maakte Kotlyarenko Skydiver, een intiem drama dat enkel uit sociale-mediatijdlijnen en videogesprekken bestaat. Een jaar later volgde 0s & 1s, een eigenzinnige speelfilm over een jongen die zijn gestolen computer via het internet probeert terug te vinden. De film gaat over online populariteit en de sociale rangorde van het internet, verbeeld via de belangrijkste platforms van die tijd.

Kotlyarenko bouwde alle fictieve versies van populaire webinterfaces zelf, illustreerde de maffe pop-ups die je toen op het internet vond en cureerde de soundtrack alsof die via de mediaplayer van het hoofdpersonage werd afgespeeld. Zijn doel was om een dialoog aan te gaan tussen de opkomende webesthetiek en de beeldtaal van klassieke cinema. In videocalls zag hij het shot-tegenshot, meerdere websites in hetzelfde kader was zijn versie van poëtische montage, de constant filmende webcam werd zijn long take. Natuurlijk was die bizarre film zijn tijd ver vooruit. 0s & 1s werd aanvankelijk amper opgepikt en pas veel later omarmd als vooruitstrevende experimentele cinema.

Toegegeven, Met Spree (2020) maakte Kotlyarenko vervolgens alsnog een technothriller, waarin een seriemoordenaar streamt hoe hij passagiers in zijn taxi omlegt. Kotlyarenko verheft dat pulpmateriaal echter tot conceptuele satire over de gestoorde aandachtseconomie die mensen in het sociale-mediatijdperk tot waanzin drijft. In zijn handen is de zintuiglijke overbelasting van sociale media onderwerp van diepgravende sociale en politieke analyse.

Dynamische canvassen
Als mainstream nazaat van Kotlyarenko geeft Corrigan de commerciële genrecinema waar zijn producent Bekmambetov om bekend staat nu een update. LifeHACK is een strakke heistfilm die heerlijk wegkijkt en tegelijk de conventies van het genre overstijgt door de internettechnologie veel verder uit te diepen dan zijn voorgangers deden.

Corrigan haalt zichtbaar genot uit het multimediale gebruik van simultane schermen, telefooninterfaces, Snapchat-filters en beveiligingscamera’s. Het zijn stuk voor stuk dynamische canvassen – elk met een eigen beeldtaal, tempo en textuur – die dienen om de meer abjecte kanten van het internet bloot te leggen, maar ook te laten zien dat dit de plek is waar vrienden voor het leven worden gemaakt. In dit hyperdigitale Robin Hood-verhaal zijn het de cryptobro’s en andere engerds van de toxische manosphere die het moeten ontgelden.

Om er zeker van te zijn dat LifeHACK het digitale domein eer aan zou doen, legde Corrigan het scenario overigens voor aan echte hackers. Het resultaat is een film die bewijst dat de architectuur van websites en apps perfecte middelen zijn om diepgravende en vooruitstrevende cinema mee te maken.

LifeHACK is te zien vanaf 11 juni 2026.