Ciné Premières

De Franse film bloeit

  • Datum 01-11-2012
  • Auteur
  • Deel dit artikel

L’apollonide

Het Ciné Premières festival selecteert traditiegetrouw de beste Franse films van het jaar. Vijf tips.

Het gaat goed met de Franse cinema in Nederland. Onlangs werd Intouchables de best bezochte Franse film ooit, met meer dan een miljoen bezoekers. Zoiets zou je nog als eenmalig incident kunnen afdoen, maar dan reken je buiten het toenemend aantal distributeurs dat geregeld Franse films uitbrengt. Zo heeft Cinemien, die zich specialiseert in Franse en in mindere mate Italiaanse cinema, met Ozons Dans la maison een hit in handen.  Ook distributeurs als Cinéart, Wild Bunch en de Filmfreak kopen veel Franse films aan voor vertoning in de Nederlandse bioscoop of uitbreng op dvd.
Franse films winnen ook weer prijzen, zoals het Gouden Palm-winnende Amour van Michael Haneke, de Zilveren Beer-winnaar Sister (L’enfant d’en haut) van de Zwitserse Ursula Meier en Après mai (begin december in de bioscoop), Olivier Assayas’ terugblik op het revolutiejaar 1968, die in Venetië een prijs kreeg voor beste scenario.

Verleiding
Op het zestiende Ciné Premières festival, dat traditiegetrouw de beste Franse films van het jaar selecteert, zijn zestien films — bijna de helft van het programma — te zien die later in het jaar in de filmtheaters zullen draaien. Drie films werden al op dvd uitgebracht, waaronder de ‘sélection de la critique’ van dit jaar, uitgekozen door Vrij Nederland-filmcriticus Kees Driessen: L’apollonide van Bertrand Bonello, een film over de wederwaardigheden van prostituees in een luxe bordeel (een ‘maison close’) aan het begin van de twintigste eeuw.
L’apollonide is een film die er om schreeuwt op het grote doek te worden bewonderd. Het camerawerk is bijzonder fraai en verleidelijk. Maar, zoals Driessen terecht schrijft in een toelichting op zijn keuze in de brochure van Ciné Premières: "Tegelijkertijd veroorzaakt juist die verleiding ongemak." Want wat regisseur Bonello op bijna sociologische wijze laat zien, is de verveling van de vrouwen, de landerigheid, de terugkerende rituelen, zoals het wassen van de geslachtsdelen met zeepjes, de lamlendige sfeer overdag in afwachting van de klanten, de extreme financiële afhankelijkheid van de bordeelhoudster, het vergeefs hopen op een huwelijk met de rijke klanten en de kans op mishandeling door misogyne mannen — een van de vrouwen wordt gruwelijk verminkt. Prostitutie als zwaar, geestdodend en gevaarlijk werk, gefilmd in een verleidelijke, expres nostalgische stijl en gelardeerd met het anachronistische ‘Nights in White Satin’ van The Moody Blues: L’apollonide biedt genoeg stof om lang over na te denken of praten.

Vijf tips
Omdat het altijd zonde is om tijdens festivals naar films te gaan die toch binnenkort in de bioscopen uitkomen of al op dvd te koop zijn, blijven die hier achterwege. Hierbij vijf andere tips van Franse films die een bezoek aan Ciné Premières waard zijn. In alfabetische volgorde:

L’âge atomique | Héléna Klotz | 2011
Sfeervolle debuutfilm die in 67 minuten een impressie geeft van wat wel de ‘netgeneratie’ wordt genoemd. Klotz (1979) volgt Victor en Rainer die uitgaan in Parijs. De een is homoseksueel maar gaat niet in op een seksueel aanbod. De ander wil zo graag seks met meisjes dat ze hem constant afwijzen. Verveeld, wanhopig en met een hoofd vol romantische dromen en hoogdravende filosofische gedachtes keren de dolende narcisten onverrichterzake weer huiswaarts. Prachtig gefotografeerde, vrijwel plotloze film kreeg op het filmfestival van Berlijn de prijs van de internationale filmkritiek.

La coquille et le clergyman | Germaine Dulac | 1928
Ciné Premières toont niet alleen hedendaagse Franse films, maar ook die uit het verleden. Zo is dit jaar de klassieker Hiroshima mon amour (1959) van Alain Resnais te zien en worden Sans soleil (1983) en La jetée (1962) vertoond als eerbetoon aan de eerder dit jaar overleden regisseur Chris Marker. Minder bekend zijn de avantgardistische films die Germaine Dulac in de jaren twintig maakte. Vooral La coquille et le clergyman, met een scenario van surrealist Antonin Artaud, is zeer de moeite waard. De film gaat over een priester die zich verlustigt in de vrouw van een met medailles volgehangen generaal — indertijd controversieel, maar wat nu opvalt zijn de hallucinerende sfeer en Dulacs filmische experimenteerdrift. Wordt begeleid door livemuziek.

Un monde sans les femmes | Guillaume Brac | 2011
Juweeltje in de traditie van Eric Rohmer verhaalt over een Parijse moeder en dochter die samen op vakantie gaan en de wat onaantrekkelijke, onhandige man die zij ontmoeten en van wie ze een kamer huren. Hij wordt verliefd op de flirterige moeder, die hem niet ziet staan. Op zijn beurt heeft hij niet door dat de introverte dochter hem in stilte wel leuk vindt. Prachtig geobserveerd en op fraaie locaties gefilmd portret van eenzame zielen om wie je eerst een beetje moet lachen. Halverwege dit kleinood verdwijnt het lachen om plaats te maken voor een brok in de keel.

L’oiseau | Yves Caumon | 2011
Een film die zijn geheim(en) langzaam prijsgeeft. Wie daarvoor het geduld opbrengt, wordt beloond en krijgt een boeiende karakterstudie te zien van een beschadigde vrouw (breekbaar gespeeld door Sandrine Kiberlain) die worstelt met een fantoom uit haar verleden. Vooral de scène waarin zij naar de bioscoop gaat en huilt bij een scène uit Kenji Mizoguchi’s klassieke The Life of Oharu (1952), waarin een vrouw bruut wordt weggepest uit een dorpje, is prachtig. Als zij merkt dat een mannelijke bioscoopbezoeker op precies hetzelfde moment ook huilt, besluit ze hem te volgen. Hun ontmoeting levert ook weer een schitterende, verrassende scène op.

Parlez-moi de vous | Pierre Pinaud | 2012
Een alleenstaande radiopresentatrice met smetvrees zoekt en vindt haar moeder, die haar op jonge leeftijd afstond. Wat sentimenteel kan uitpakken, wordt hier een boeiende botsing tussen twee werelden: de arme buitenwijk versus de gegoede klasse. De schok op het gezicht van actrice Karin Viard als zij doorheeft dat de ordinaire, plat pratende vrouw die zij op een verjaardagsfeestje treft toch echt haar moeder is, is onbetaalbaar. Evenals de scène waarin zij op hoge toon eist dat haar moeder voor één keer ‘ik hou van je’ zegt. Pijnlijk grappig.

André Waardenburg

Ciné Premières 2012. Frans Film Festival. 31 oktober t/m 14 november. In Forumimages, Groningen; Filmhuis Den Haag, EYE en De Uitkijk, Amsterdam. Een selectie is te zien in 7 andere steden. Informatie: cinepremieres.nl