Succes jubilerend KINO te danken aan klassiekers en wendbaarheid
KINO in Rotterdam viert zijn tienjarig jubileum. De onafhankelijke bioscoop wist een roerig decennium meer dan glansrijk te doorstaan met een programmering waarin commerciële titels, arthouse-films en klassiekers een gezonde mix vormen. Maar KINO is meer dan het filmaanbod. Het koestert en cultiveert een cultuur rondom het samen kijken naar film.
Eigenlijk zat niemand in Rotterdam te wachten op die twee gasten uit 020. Maar Frank Groot en Jan de Vries, afkomstig van de Amsterdamse studentenbioscoop Kriterion, zagen mogelijkheden in het leegstaande pand van LantarenVenster aan de Gouvernestraat. “Wij wilden gewoon films laten zien in een setting die wij de ideale bioscoop vinden: met goede horeca en een aantrekkelijke mix van commerciële titels, arthouse en klassiekers”, vertelt Groot en De Vries voegt toe: “KINO is een informele plek, waar wij onze eigen voorkeuren en voorliefdes uitdragen. Een plek met een gezicht.”
Om te zeggen dat dat concept aansloeg, is een understatement. De voorzichtige streefcijfers van 85 duizend bezoekers per jaar die bij de start werden opgesteld, konden al snel de prullenbak in. Vorig jaar ontving KINO 265 duizend bezoekers en dit jaar worden dat er waarschijnlijk 280 duizend. Die stijging is grotendeels toe te schrijven aan de uitbreiding in 2023 met twee zalen, maar ook aan de verbreding van de bezoekerskring. “We begonnen met een redelijk jong publiek maar steeds meer ouderen weten ons ook te vinden”, vertelt Groot. “Er zitten hier nu ’s middags mensen met een witte wijn of Leffe Blonde om met z’n vijven naar de film te gaan. Dat we films draaien op 70mm trekt ook extra publiek dat van verder weg komt.”
KINO stond aan het begin van een trend die De Vries “de normalisering van klassiekers” noemt en die ook heeft postgevat bij bijvoorbeeld LAB111. “Klassiekers horen erbij, ze bieden context voor het nieuwe aanbod. Wij hebben allebei in videotheken gewerkt, gingen veel naar Eye en bij Kriterion zit het draaien van klassiekers in het dna. Maar we zijn in Rotterdam voorzichtig begonnen. Ons eerste retrospectief bestond uit drie films van Terrence Malick en die hebben we allemaal maar één keer vertoond. Als we dat nu zouden overdoen dan zouden dat veel meer vertoningen zijn.”
“Toen we merkten dat een film als Badlands uitverkocht raakte, zijn we het klassiekeraanbod gaan uitbreiden”, vertelt Groot. “Jan bedenkt de programma’s maar we hebben het geluk dat we in Rotterdam de ultieme trailerkoning hebben gevonden, Baris Azman, die perfect kan uitleggen waarom je een film moet gaan zien. Daardoor kunnen we vijftien Tsjechische New Wave-films uit de jaren zestig draaien en toch volle zalen trekken. Of 22 coming of age-films uit onder andere Zuid-Korea, Zweden en Brazilië.”
Klassiekers worden vaak opgehangen aan ‘haakjes’: een film bestaat 25, 30 of 50 jaar, de maker is net overleden, er is een remake uitgebracht of de regisseur heeft een nieuwe film gemaakt, die inspireert tot het terugkijken in het oeuvre. “Maar we hebben ook een Michael Haneke-retrospectief georganiseerd zonder enige aanleiding”, vertelt De Vries. “Alle elf titels, gewoon omdat ze op geen enkele streamer te zien zijn en het ons een goed idee leek.”
Maar het gaat bij KINO niet alleen om het filmaanbod, benadrukt Groot. “Wij willen het filmenthousiasme delen dat wijzelf nog iedere dag voelen. Dat doen we bijvoorbeeld door de horeca te laten aansluiten bij het programma. Zo hebben we nu een Akira-inspired chicken teriyaki-burger op de kaart.”
De Vries neemt het Amerikaanse begrip ‘third place’ in de mond. “Dat is de plek naast je werk en thuis waar je graag en vaak komt. Bij ons in de foyer zitten mensen te studeren en werken. Het restaurant is laagdrempelig. We hebben de afgelopen tien jaar echt een publiek gecultiveerd en een cultuur rondom kwaliteitsfilm gecreëerd. Zeker in de wereld zoals die nu is, hebben mensen behoefte om af en toe terug te kijken en film is daarvoor een geschikt medium. Ook omdat bioscoopbezoek een collectieve beleving is, weg van het eenzame computerscherm.”
Hét geheim van KINO’s succes is volgens de oprichters de wendbaarheid van het bedrijf. Niet onbelangrijk, want het zijn tien roerige jaren geweest. “Er zijn vier grote bewegingen geweest”, analyseert Groot. “2019 was een topjaar voor filmvertoners maar de coronapandemie doorbrak voor veel mensen de gewoonte om eens in de zoveel tijd naar de bioscoop te gaan. Daarbij komt dat Amerikaanse studio’s in 2019 op hun piek zaten, vooral Disney, maar de gouden formule heeft sindsdien z’n kracht verloren. Dan zijn er nog de streamersoorlogen, die inmiddels wel voorbij zijn. Tien jaar geleden werd de opkomst van de streamingdiensten gekoppeld aan het einde van de bioscoop, maar voor ons type bioscoop is het eigenlijk alleen maar goed geweest. Want kijkers zijn meer content literate geworden. Thuis op de bank hebben ze toegang tot een breed maar niet erg diep aanbod. Maar vervolgens kunnen ze naar de bioscoop op de hoek voor een goed gecureerd programma dat wel die diepgang biedt.”
“De vierde, niet te onderschatten ontwikkeling is natuurlijk de explosieve groei van Cineville. Die is hand in hand gegaan met het openen van nieuwe theaters als Filmkoepel in Haarlem en de Filmhallen in Amsterdam. Wij hebben het geluk dat we in Rotterdam met drie Cineville-theaters zijn, die elkaar inhoudelijk mooi aanvullen. Toen Cinerama dreigde te sluiten, zijn we dan ook meteen in actie gekomen. We hebben een contract getekend om de bioscoop drie jaar te exploiteren maar kunnen nog niet aan de slag met de nodige verbeteringen. Er loopt nu een rechtszaak tussen de huidige huurder Kinopolis en de eigenaar van het pand, maar de positieve bijkomstigheid is dat Cinerama open is. We hopen in 2027 groen licht te krijgen. De containers met nieuwe stoelen staan al klaar.”
Voor het zover is, viert KINO nog het jubileum. Te beginnen vandaag. “Tien dagen lang doen we dingen die we altijd al hadden willen doen”, stelt Groot. De Vries vult in: “We hebben onder meer een Twin Peaks: The Return-marathon, vertonen Vertigo op 70mm en organiseren een tien uur durend Boogie Nights-feest. Baris geeft een lezing over de geschiedenis van de trailer en er wordt een drie maanden durend programma gestart met vijftien films uit Hong Kong en een expositie die gecureerd is door onze marketeer en programmeur Züleyha Azman. Bovendien hebben we tien medewerkers gevraagd hun favoriete film te presenteren met een persoonlijke introductie.”
Last but not least verzorgt KINO een voorvertoning van Club Kid op een heel bijzondere plek: de Kriterion-zaal bovenop het Groothandelsgebouw. “Die werd in 1962 gebouwd door Piet Meerburg, een van de medeoprichters van het Amsterdamse Kriterion”, vertelt De Vries. “In 1989 sloten de deuren maar de nieuwe eigenaren hebben alles gerestaureerd en ons gevraagd regelmatig te programmeren. Met 330 stoelen is het een van de grotere zalen van Rotterdam. En achter het scherm zit een enorm raam. Voor de voorstelling is het scherm opgerold en heb je uitzicht op het stationsplein. Totdat het scherm naar beneden komt, het licht uitgaat en de film begint.”