The Kidnapping of a President

Samuli Valkama maakt met The Kidnapping of a President een lachertje van de kidnapping van de eerste Finse president door rechtsextremisten in 1930.

De termen “gebaseerd op ware feiten” en “dijenkletser” gaan maar zelden samen, zeker als we het hebben over ware feiten die spelen in het Europa van de jaren dertig. Maar de Finse regisseur Samuli Valkama weet die twee vakkundig samen te brengen in The Kidnapping of a President (Presidentin kyyditys), een weergave van wat een van de meest prutserige couppogingen in de wereldgeschiedenis moet zijn.

In het Finland van 1930 besluit een rechts­extremistische groepering met vertakkingen in het nationale leger om Kaarlo Ståhlberg te ontvoeren. Die was van 1919 tot 1925 de eerste president van de onafhankelijke republiek Finland, nadat het land onder het Russische juk vandaan was gekomen en een burgeroorlog had doorgemaakt.

De ontvoering van Ståhlberg is vooral een symbolische daad, het startschot voor een coup die het land in fascistische handen moet brengen. Alleen: generaal-majoor Kurt Wallenius en zijn ondergeschikte Eero Kuussaari drinken zich samen met nog wat handlangers een stuk in de kraag en geven per ongeluk al maanden eerder dan gepland het startsein voor de operatie.

Pas dagen later herinneren ze zich dat ze de order hebben gegeven, en tegen die tijd hebben de ontvoerders al van alles in het honderd laten lopen. Om te beginnen door niet alleen Ståhlberg, maar ook zijn vinnige echtgenote Ester te ontvoeren. Die laat zich niet zomaar koeioneren door een stel gewapende horken.

Het vlot vertelde en scherp gemonteerde The Kidnapping of a President, dat afgelopen januari in wereldpremière ging op IFFR, verweeft twee verhaallijnen. Enerzijds volgen we hoe de Ståhlbergs van hot naar her worden gesleept door de stuurloze kidnappers. Anderzijds zien we hoe commandant Eero Kuussaari, als hij eenmaal doorheeft wat hij in gang heeft gezet, probeert de schade te beperken – vooral voor zichzelf.

Acteur Jussi Vatanen (uit Aki Kaurismäki’s Fallen Leaves, 2023), speelt Kuussaari met een ontwapenende mix van verbitterde ambitie en naïviteit. In zijn handen heeft het personage wel iets weg van de losers die zich stuntelend door een kwaadaardige wereld begeven in de films van de gebroeders Coen, al heeft The Kidnapping of a President niet de scherpte van hun beste werk.

Valkama speelt met zijn film vooral op de lach, maar laat net vaak genoeg doorschemeren hoe serieus de fascistische dreiging is. De fascisten in zijn waargebeurde verhaal hebben weinig op met ideologie, het zijn of machtsbeluste opportunisten of beïnvloedbare meelopers. Maar dat maakt ze niet minder gevaarlijk – integendeel.