Fatal Attraction

Het Amerikaanse filmblad Premiere voegt bij de aankondiging van het artikel ‘Shot by Shot’ een waarschuwing: “Don’t read this story until you’ve seen the movie!” Iedereen natuurlijk meteen bladeren naar pagina 42. Daar vinden we een fotoserie met begeleidende tekst over het draaien van de slotscène van Fatal Attraction, de nieuwe film van Adrian Lyne. Waarom die aandacht voor alleen die slotscène? Huib Stam ging op onderzoek uit.

Kreeg de redactie van Premiere pas lucht van de opnamen van Fatal Attraction toen ze al bijna voltooid waren? Is die scène dan zo spectaculair dat daar een hele pictorial aan gewijd moet worden? Het is zeker een vaardig gemaakte en bloedstollende scène, waarin Lyne zich een precieze regisseur toont die kunstig goochelt met nieuwe ideeën en klassieke voorbeelden (Hitchcock en ordinairdere horror). Maar het journalistieke belang lag toch elders.

Die opnamen waren namelijk een re-shoot-ing, op commando van de producerende studio Paramount. Men was niet te spreken over de twee versies die Lyne zelf had voorgesteld en gedraaid. Als trouwe employé deed Lyne wat er van hem gevraagd werd. Maar niet helemaal met tegenzin. Hij begreep, ook na de eerste reacties tijdens sneak previews gepeild te hebben, dat zijn film insloeg als een bom en vanwege de heftige ontwikkeling van de personages om een pittiger einde vroeg dan hij eraan gebreid had.

Fatal Attraction is al enige maanden een van de best scorende films in de Verenigde Staten. Tot ieders verbazing: wie verwacht nou dat een relatiefilm met een thrillerachtige trekken er in zal hakken als een Rambo-film? De opbrengsten van Lyne’s vorige film 9½ Weeks wezen ook al niet in de richting van een grote hit.

Verklaringen waren evenwel snel geformuleerd: de Aids-psychose zou het Amerikaanse publiek dusdanig de stuipen op het lijf gejaagd hebben, dat een film waarin huwelijkse trouw als deugd werd geprezen, wel warm begroet moest worden.

Nachtmerrie
Het opmerkelijke aan Fatal Attraction is dat de film zich ontwikkelt van een ondeugend overspeldrama tot een psychologische film met horrortrekjes. Als de braaf getrouwde New Yorkse advocaat Dan Gallagher (Michael Douglas) de ongebonden redactrice Alex Forrest (Glenn Close) ontmoet, springen meteen vonken over. Een dineetje kan geen kwaad, gewoon zien wat het wordt, denkt Dan als hij zijn vrouw Beth (Anne Archer) en dochtertje Ellen voor het weekend uitzwaait.

Wat hij niet kon vermoeden is dat Alex na een paar vurige en romantische nachten zwaar verliefd op hem wordt. Dan probeert Alex eerst vriendelijk, daarna met enige drang te lozen, in de hoop dat zijn huwelijk ongeschonden blijft. Maar nadat Alex haar polsen doorgesneden heeft, kan hij al weten dat ze zich niet als de eerste de beste snol laat afschepen.

Terecht natuurlijk, die dubbele moraal van zo’n nep-yup, die eerst met een hoop charme een vrouw het hoofd op hol brengt om daarna weer naar moeder-de-vrouw te rennen, verdient een afstraffing. Maar Alex is er niet op uit om voor haar en eventuele zusters het recht op officiële erkenning als maîtresse of iets dergelijks te bevechten. Emancipatoire argumenten spelen geen rol in de terreur die ze op Dan en zijn gezin uitoefent. Eigenlijk laat Lyne daarmee een mooie kans voorbij gaan om de morele implicaties van een slippertje eens in een nieuw daglicht te stellen. Maar een dergelijke nobele motivatie zou de ontwikkeling van het personage van Alex een rationele basis geven, en die moest nou juist ontbreken.

Alex gaat in haar ijver om Dan voor zich te winnen volledig over de rooie. Voor Dan en zijn gezin breekt een nachtmerrie aan, die niet ophoudt als ze naar het platteland verhuizen. Alex vernielt eerst Dans auto, breekt in zijn huis in, vermoordt het lieve konijntje van Ellen (zagen we al aankomen natuurlijk) en kidnapt tenslotte het dochtertje. Inmiddels is Beth ingelicht en staat Dan niets anders te doen dan zijn gezin te beschermen tegen de moordlust van Alex. Hetgeen resulteert in de heftige finale.

Het is niet uitgesloten dat het Amerikaanse publiek en masse naar Fatal Attraction gaat om het ongedeelde en onbesmette gezin te zien zegevieren. Lyne en scenarist James Dearden (die eerder een korte film naar hetzelfde idee maakte) hadden in elk geval geen reformatorische bedoelingen. Hun idee was met een aantal uitstekende acteurs (Douglas ontdoet zich van zijn imago van eendimensionale macho), stuwende muziek (Maurice Jarre), stemmige fotografie en art-direction een lekkere, lange en spannende film te maken.

N.B. Na voorvertoningen in Japan bleek dat men daar het slot waarin Alex zelfmoord pleegt (één van de afgekeurde einden) verkoos boven de versie die in het westen draait.