Jeanne la pucelle

Sandrine Bonnaire etaleert haar veelzijdigheid als acteur in deze door Jacques Rivette geregisseerde, schilderachtige verbeelding van het leven van de Maagd van Orléans.

Filmmaker Jacques Rivette (1928-2016) was zich al vanaf het begin van zijn carrière bewust dat een groot deel van de magie van film zich afspeelt in de psyche van de kijker. In het tweedelige Jeanne la pucelle (1994), dat distributeur Radiance uitbrengt op blu-ray, heeft de Fransman geen barokke sets en uitbundige kostuums nodig om iets groots neer te zetten. Er is juist, net als in het werk van Bruno Dumont (zie bijvoorbeeld Jeanne d’Arc, 2019), een grote rol weggelegd voor de prachtige Noord-Franse landschappen.

Groot verschil tussen de stijl van Rivette en Dumont is dat Dumont zich in Jeanne d’Arc bedient van een soort potsierlijke vorm van satire, terwijl Rivette’s Jean la pucelle een seculiere, feministische variant biedt op de mythe rondom de Maagd van Orléans.

Met Sandrine Bonnaire als het titelpersonage, dat in ruim vijf uur tijd van een naïeve maar charismatische boerendochter verandert in een verbeten voorvechter van haar door God ingegeven idealen. De lange speelduur – Rivette verleidt de kijker in zijn films steevast tot een ander tijdsbesef – geeft Bonnaire de kans om in haar spel en de wijze waarop ze zich tot de mannen om haar heen verhoudt, telkens kleine nuances aan te brengen.

In het begin laat ze de mansplainers nog uitpraten, maar zodra ze iets van een reputatie heeft verworven, dankzij haar strategisch inzicht tijdens het Beleg van Orléans (1428-1429), wil ze zich ook laten gelden – maar altijd in dienst van haar roeping. Fascinerend is dat Rivette de openbaringen waarom Jeanne d’Arc bekendstaat niet verbeeldt. En als de heilige in spe de dauphin (kroonprins) ervan moet overtuigen haar adviezen op te volgen, gebeurt ook dat gesprek buiten beeld. Rivette geeft geen inzicht in de volgens de overlevering bijna bovennatuurlijke overredingskrachten van Jeanne d’Arc.

Voor de cineast is de heilige vooral een areligieus symbool voor een Frankrijk in wording, of voor vrouwelijke vastberadenheid. Opvallend genoeg brengt Rivette Bonnaire wel regelmatig in beeld alsof ze gestalte geeft aan een religieus icoon. Zoals wanneer ze bidt in een kapel en een mysterieuze schaduw over haar trekt. Of wanneer ze haar lange lokken afsnijdt in een met kaarsen verlichte ruimte. Het is dankzij die schoonheid, en dankzij het spel van Bonnaire, dat de film uiteindelijk een spirituele lading krijgt.

Jeanne la pucelle is vanaf verkrijgbaar op blu-ray (Radiance).