Melania

Melania beweert een documentaire te zijn over de tweede inauguratie van Donald Trump. Het is echter weinig anders dan een peperdure en volstrekt toondove commercial voor het product Melania Trump.

Wie wil weten hoe toondoof Melania is, hoeft alleen de eerste minuten te bekijken. Een drone laat de kijker binnenzweven in Trumps protserige buitenverblijf Mar-a-Lago, over het zwembad en landend op de golfbaan. Een harde cut brengt ons naar de met vergulde prullaria behangen binnenplaats, waar we Melania voor het eerst zien. Beter gezegd: we zien haar voeten, in designerpumps met torenhoge hakken. Het zal bepaald niet het laatste paar schoenen zijn dat in deze film een close-up afdwingt. Het is op het fetjistische af.

Wat volgt is eveneens een terugkerend motief: Melania laat zich door agenten van de Secret Service in een zwarte limousine manoeuvreren, ze stapt over in een privéjet, om de weg te vervolgen in een andere colonne zwarte limousines. En hoewel we haar veelvuldig alleen zien reizen, weet Trump zich elke keer van begin tot eind omringd door knipmessend personeel.

Deze gelikt in beeld gebrachte uitstalkast van rijkdom en macht wordt op de soundtrack begeleid door ‘Gimme Shelter’. Het vertoon van geprivilegieerde weelde staat in schril contract met de sociale onrust die The Rolling Stones daarin bezingen. “War – children! Rape – murder!” Volgens Mick Jagger en sessiezangeres Merry Clayton is al die ellende “just a shot away“. Maar zo te zien niet voor Melania, die met haar grote zonnebril in een gepantserde wagen de wereld vakkundig buitensluit. Zo ziet moedwillige blindheid er uit.

Grote kans dat maker Brett Ratner met deze opening een ode heeft willen brengen aan Martin Scorsese, die hetzelfde Stones-nummer zoveel treffender gebruikte in de fenomenale openingsscène van The Departed (om de brute praktijken van een gangsterbaas te introduceren bij de kijker). De na klachten over seksueel wangedrag in ongenade gevallen Ratner is weliswaar bekend (en steenrijk) geworden met de lucratieve actiekomediereeks Rush Hour, maar in interviews afficheert hij zich graag als een cinefiele liefhebber van het oude Hollywood.

In 2015 produceerde Ratner een video over de totstandkoming van Scorsese’s Goodfellas, en het kan dan ook geen toeval zijn dat hij op een cruciaal moment in Melania ‘Then He Kissed Me’ van The Crystals instart. Kenners van Scorsese’s gangsterepos weten dat dit nummer onlosmakelijk gekoppeld is aan de enerverende Copacabana-scène, waarin Ray Liotta als ambitieuze gangster indruk probeert te maken op zijn liefje Lorraine Bracco door als een vip zijn entree te maken in een populaire club. In Melania beginnen The Crystals te zingen als Melania en Donald na het bezoeken van drie inauguratiefeesten zichtbaar afgepeigerd naar de pantserlimousine lopen die hen naar het Witte Huis zal brengen.

Het is niet aannemelijk dat Ratner hier stiekem probeert te laten zien dat de Trumps eigenlijk ook maffiose types zijn: het feit dat hij überhaupt zijn comeback als filmmaker kan maken heeft hij aan hen te danken. Maar het is een raadsel wat hij dan wel met zijn opmerkelijke soundtrackkeuzes probeert te zeggen. Wat is volgens hem de overeenkomst tussen een jonge gangster die tegenover zijn liefje met zijn status pronkt en een stokoude president die zijn veel jongere echtgenoot voor de tweede keer binnenleidt in het centrum van de wereldmacht?

Ook in scènes zonder zulke curieuze muziekselecties wringt het af en toe behoorlijk tussen beeld en geluid. We zien Melania kijken naar een tv-verslag van verwoestende branden in Los Angeles. In een voice-over vertelt Melania hoe vreselijk ze het vindt, vooral voor de families. Ratner zoomt in op haar gezicht: zoekend naar de bij die tekst behorende emotie, zonder deze te vinden op haar gladgestreken gelaat. Andere voice-overteksten gaan over de ambitie om als First Lady het Amerikaanse volk te dienen en over haar liefdadigheidswerk voor kinderen. We zien echter iets heel anders. In deze reportage over de twintig dagen voorafgaand aan de tweede inauguratie van Donald Trump, in januari 2025, richt de ambitie van Melania zich vooral op uiterlijkheden. Tussen alle privévluchten en limo-ritjes door is ze vooral bezig met het uitzoeken van servies en decoraties voor feesten en het passen van de door couturier Hervé Pierre ontworpen inauguratie-outfits. Voortdurend horen we Melania orakelen over haar ‘artistieke visie’, die in de praktijk overeenkomt met een onderdeel van het vastgestelde lunchmenu: een gouden ei gevuld met kaviaar.

Volgens Brett Ratner stelde hij zich tijdens het draaien op als een klassieke fly on the wall. Een lachwekkende bewering: van Trump-donor en Amazon-baas Jeff Bezos mocht de film 40 miljoen dollar kosten, nog afgezien van een marketingbudget van 35 miljoen. Weliswaar verdween driekwart van het productiebudget rechtstreeks in de zakken van Melania, in een financiële transactie die je onmogelijk anders dan als omkoping kunt zien. Toch zien we de resterende miljoenen terug in de vele zorgvuldig voorbereide – om niet te zeggen: gescripte – cameraposities, de flatterend uitgelichte interieurs en het voornoemde gebruik van dronecamera’s. Met fly on the wall heeft deze spierballenfilmerij niets te maken.

Meer nog dan bij Ratner lijkt de regie van de film trouwens bij Melania Trump zelf te hebben gelegen. Het is duidelijk dat zij bepaalt wat we wel en niet te zien krijgen. Meermaals horen we haar zeggen hoe verschrikkelijk trots ze is op haar zoon Barron, maar doordat ze ervoor kiest om de achttienjarige zoveel mogelijk buiten beeld te houden wordt nergens duidelijk waar ze dan zo trots op is. De schaarse authentieke, of in ieder geval ongeregisseerde momenten komen voor rekening van haar notoir ongeremde echtgenoot. Zo horen we The Donald als een verongelijkte kleuter jammeren dat de finale van de college-football-competitie samenvalt met de uitzending van de inauguratie: “Dat hebben ze waarschijnlijk met opzet gedaan.”

Aan het eind van de film poseert Melania in de Yellow Oval Room voor een fotoportret. Dat doet ze professioneel – de Sloveense werkte natuurlijk als fotomodel voordat zij Jeffrey Epstein, en via hem Donald Trump, leerde kennen. Voorafgaand aan die poseersessie komen de geschilderde portretten voorbij van drie eerdere First Ladies: Eleanor Roosevelt, Mamie Eisenhower en Jacqueline Kennedy. Melania’s opzichtige poging om zichzelf – als stijlicoon en zelfbenoemd vernieuwer van het ambt – te plaatsen in dit rijtje populaire presidentsvrouwen staat in schril contrast met de harde cijfers. De bioscoopuitbreng – die zo’n beetje tegelijk viel met de felle straatprotesten in Minneapolis tegen het migratiebeleid van Donald Trump – verdiende wereldwijd niet meer terug dan twintig procent van het totale budget.

Het weerhield Trump er niet van om bij de streamingpremière op te scheppen over de records die haar film gebroken zou hebben. Die records zijn er niet. Op één na. Volgens The Guardian is er nooit een film geweest waarbij er zo’n brede waarderingskloof gaapte tussen professionele critici en publieksreviews: op recensiegenerator Rotten Tomatoes is 11% van de recensenten positief versus 98% van het kaartjeskopende publiek.

Melania is vanaf 9 maart 2026 te zien op Amazon Prime.