Julia Solomonoff over EL ÚLTIMO VERANO DE LA BOYITA

Julia Solomonoff bracht als kind de zomers door op het Argentijnse platteland, waar ze het verhaal van de mysterieuze Mario hoorde. Haar jeugdherinneringen werden de basis voor el último verano de la boyita, een verkenning van de grens tussen kindertijd en adolescentie.

Julia Solomonoff wilde aanvankelijk helemaal geen autobiografische film maken. Na haar speelfilmdebuut hermanas (2005) begon de voormalige regieassistent van Walter Salles (the motorcycle diaries) aan een scenario waarin een bijzondere jongen centraal zou staan. Het is maar goed dat het anders liep, vertelt ze tijdens een bezoek aan Amsterdam.
"Toen ik hier zes jaar geleden aan begon, had ik een totaal andere film voor ogen. Ik heb lang gezocht naar de jongen waar ik als kind over gehoord had, maar die bleek onvindbaar. Achteraf ben ik heel blij dat dit niet gelukt is. Het dwong me de blik naar binnen te richten in plaats van een journalistieke invalshoek te zoeken voor de film. Door terug te gaan naar mijn eigen jeugd vond ik een oprechtere ingang in zijn verhaal. Ik was elf jaar oud toen ik mijn ouders over hem hoorde praten. De overgang naar de puberteit vonden mijn zus en ik spannend maar ook eng, omdat je lichaam zo ineens verandert. Ik was daar toen verschrikkelijk nieuwsgierig naar."

Anatomische plaatjes
Het begin van el último verano de la boyita speelt zich af in de stad, als hoofdpersoon Jorgelina nog thuis is. Daar is veel aan het veranderen: haar oudere zus wordt sinds kort ongesteld en zondert zich van haar af, ze heeft ‘privacy’ nodig. Jorgelina trekt zich met een van haar vaders medische handboeken terug in de boyita, een kleine ronde caravan. Omringd door speelgoed bestudeert ze met afschuw en fascinatie de anatomische plaatjes van het vrouwelijk lichaam; links de kindertijd, rechts de adolescentie.
De film bekijkt deze tijd van transformatie door de ogen van Solomonoffs jeugdige alter ego. Jorgelina brengt de lome, warme zomer door bij haar vader op de Argentijnse pampa, temidden van een traditionele Duits-Argentijnse boerengemeenschap. Hier sluit ze vriendschap met de jonge boerenzoon Mario. De ontrafeling van zijn geheim vormt de leidraad voor de tweede helft van de film.

De laatste zomer
"De onbevangen blik die Jorgelina tijdens deze zomer nog heeft, had ik nodig om Mario’s verhaal te kunnen vertellen. Ik wil eigenlijk dat het publiek net zo naar hem gaat kijken als zij. Deze tijd van je leven is heel waardevol. Jorgelina was gewend om altijd samen met haar zus te spelen, maar nu moet ze leren alleen te zijn op de boerderij. Het ontdekken van eenzaamheid is belangrijk voor je ontwikkeling, maar doordat ze zo nieuwsgierig is en zich verveelt, is ze voordurend aan het onderzoeken. Het is een fijne periode, want ze wordt rijper maar is tegelijkertijd nog heel open naar de wereld om haar heen. Hoewel ze fysiek nog steeds een kind is, markeert deze zomer voor Jorgelina het einde van haar kindertijd. Hierna kent ze het belang van privacy."

Exotische blond
"Jorgelina leert langzaam wat puberteit is; dat het een andere betekenis heeft voor meisjes, die hun menstruatie zogenaamd ‘krijgen’, dan voor jongens. Mario moet zich bijvoorbeeld eerst bewijzen in een paardenrace om zich een man te kunnen noemen. Ook is er het contrast tussen de stadse middenklasse en het platteland. Het personage Mario is gebaseerd op een jongen die opgroeide in de Duitse gemeenschap waar ik als kind de zomers doorbracht, vlakbij de plek waar we de film opnamen. Deze gemeenschap behoudt al generaties haar Duitse cultuur en tot twintig jaar geleden leefde ze erg afgesloten van de buitenwereld. Al voelde ik me als kind altijd door hen geaccepteerd en werd ik natuurlijk verliefd op die exotische blonde haren."
De thematische overeenkomst met de succesvolle Argentijnse film xxy (Lucía Puenzo, 2007) komt ter sprake. "Ik denk dat mijn film minder gericht is op het fysieke en meer op de gevoelens die we bij zulke dingen hebben. Mannelijkheid en vrouwelijkheid zijn nu eenmaal niet te reduceren tot biologisch niveau."
"Mijn moeder was gynaecoloog en behandelde toen ik elf jaar oud was een hermafrodiete jongen, die als meisje verder heeft geleefd in een ander dorp. Ik denk dat de manier van leven van deze gemeenschap hem heeft beschermd. Door zo afgezonderd en gesloten te leven kon hij fysiek gewoon opgroeien. Als zoiets in een stads middenklassegezin voorkomt, twijfel ik er niet aan dat het kind meteen geopereerd wordt. Dat is een nog veel grotere aantasting dan het onbegrip dat je kan aantreffen op het platteland. Ik probeer te laten zien dat normaal niet bestaat, de dingen zijn gewoon zoals ze zijn. Jorgelina accepteert hem zoals hij is, en hij kan daardoor zichzelf accepteren."

Natuur
Te midden van de mooie beelden van het platteland valt vooral het natuurlijke spel van de jonge hoofdrolspelers op. Dat was niet zo moeilijk als gedacht wordt, vertelt Solomonoff: "Werken met kinderen is alleen moeilijk als je probeert te filmen alsof je met volwassenen werkt. We hebben de productie volledig aan hen aangepast. Eerst volgde ik ze vooral en daarna speelden we het in hun tempo. Daarom heb ik ook op HD geschoten in plaats van film, zodat we gewoon konden blijven draaien en dingen konden laten gebeuren. Dat is ook een van de belangrijkste dingen die ik van Walter Salles geleerd heb, die net als ik ook documentaires maakt. Je moet open staan voor wat er in je omgeving gebeurt en dat in de film kunnen verwerken. Toen het onverwachts sneeuwde tijdens het draaien van the motorcycle diaries moesten we dit onderdeel laten uitmaken van de film, al kostte het veel moeite. Zoiets is een geschenk. Voor el último verano de la boyita verbleven we op het platteland, ik heb me laten leiden door wat ik in de natuur aantrof en wat voor licht het weer bracht. Het leven is nou eenmaal veel directer in de natuur."

Eva Sancho Rodríguez