NEVER LET ME GO

De prachtige sfeer en de mooie beelden maken in deze verfilming van Kazuo Ishiguro’s sciencefictionroman never let me go nog geen lente. Eerder herfst.

Mensen willen zich nog wel eens vergissen in het werk van de Japans-Engelse schrijver Kazuo Ishiguro (1954). Toen De ongetroosten in 1995 verscheen, schreef New Yorker-criticus James Wood dat het boek ‘z’n eigen categorie van slechtheid had uitgevonden’, zo beroerd vond hij het. Tien jaar later stond er een andere wind. In 2005 noemden Britse critici de roman het op twee na beste Britse boek dat tussen 1980 en 2005 was verschenen.
In datzelfde jaar 2005 werd Ishiguro’s sciencefictionroman Never let me go door Time opgenomen in de ‘100 Best English-language Novels from 1923 to 2005′. Goed boek dus, zou je denken. Maar ook nu weer is er ruimte voor twijfel. Want het is lastig te zeggen of de verfilming van de voornamelijk als muziekvideomaker werkzame Mark Romanek (1959) rammelt of dat Ishiguro’s oorspronkelijke verhaal tekortschiet. Want dat er iets rammelt is duidelijk, ook al is er veel moois te zien in dit in coming-of-age verhaal.
Met gevoel voor atmosfeer en een uitstekende regie van de jonge acteurs schetst Romanek met hink-stap-sprongen de jonge jaren van drie kinderen op een Brits internaat. Het zullen de jaren zeventig zijn, te zien aan de auto’s die arriveren en het respect dat de kinderen nog voor de docenten hebben. Er wordt gespeeld, getekend en gefluisterd. Tot op een derde van de film plotseling alles op z’n kop wordt gezet. De wereld die we dachten te zien, blijkt niet de wereld die we kennen, ook al ziet alles er hetzelfde uit. Medische ontdekkingen in de jaren vijftig hebben de vooruitgang sindsdien een heel andere kant op gestuurd, met tragische gevolgen voor de kinderen. Wat er anders is aan de schijnbaar idyllische wereld van never let me go en wat de morele implicaties daarvan zijn, is voor de kijker om te ontdekken. Want dat moet de film voor een groot deel z’n pezaz geven.

Boeien!
En daar zit het probleem. Hoewel Romaneks filmografie zich beperkt tot one hour photo uit 2002 en een handvol videoclips is het duidelijk dat de Amerikaan weet hoe hij sfeer moet scheppen. Maar helaas is dat niet genoeg om Ishiguro’s verhaal te ontstijgen. De schaduw die het lot van de kinderen vooruitwerpt is verlammend kunstmatig. Dat zou Ishiguro ook beseft moeten hebben, maar toch voerde de auteur een MacGuffin op (een motortje voor de plot) die het verhaal tot het eind blijft terroriseren met z’n groteske dramatiek. En die andere misère met hoofdletter, het tragische liefdesverhaal dat de rest van de plot stuurt, levert ondertussen geen enkele verrassing op.
never let me go kraakt en zucht terwijl we de raderen van het verhaal zien draaien. En omdat alles er zo dik bovenop ligt, mag het geen verrassing zijn dat een van de personages tegen het einde nog even precies komt uitleggen waarom ze de voorbestemde liefde tussen de andere twee heeft lopen verstieren, en dat een ander in de slotscène de tragiek en morele ambivalentie van de gebeurtenissen komt helpen verklaren. Alsof dat allemaal niet al lang duidelijk was. Zo duidelijk zelfs dat je je afvraagt of Ishiguro met opzet alles zo zwaar aanzette. Enfin, misschien dat het op papier wel werkte, maar Romanek had andere accenten moeten leggen om never let me go tot leven te brengen. Jammer van al die mooie beelden, maar dit is een bloedeloze film.

Ronald Rovers