Teddy Cherim – 20 december 2012

Lawren­ce of Arabia

Teddy Cherim co-regisseerde Sterke Verhalen voor een no-budget en onderzoekt de wereld van het onafhankelijke filmmaken. Deze maand: was vroeger alles beter?

Vroeger was alles beter. Tenminste als je sommige mensen moet geloven. Vreselijk vervelende mensen die in het verleden leven of zich niet kunnen schikken in het heden. Meestal zijn het oude mensen. Met nog geen 25 jaar ben ik veel te jong om hier ook aan te beginnen. Toch is dit kwaad (heel irritant) al geschied. De helft van mijn kleren is vintage, mijn fototoestellen zijn analoge spiegelreflexen, mijn horloge komt uit 1960 en ik vind dat een boek meer karakter heeft (en lekkerder ruikt) als het tweedehands is. Et cetera. Bla bla bla. Shoot me now.
Vroeger was reizen echt reizen. Into the wild. Je was maanden weg. Je ontdekte plekken waar nog nooit iemand was geweest. Niks drie weken Zuid-Oost Azië en op tijd terug zijn voor het begin van het volgende semester. Je retourticket gelijk boeken met je heenvlucht. Ik zie dezelfde foto’s van dezelfde plekken in dezelfde landen met net steeds anderen mensen.
Soms vind ik de hedendaagse Nederlandse en internationale filmindustrie ook zo. Ik denk dan dat vroeger alles beter moet zijn geweest.
Ik was onlangs naar de gerenoveerde 4K (super high definition) screening van Lawren­ce of Arabia in het EYE Filmmuseum. Een van mijn lievelingsfilms (shout out naar David Lean, de regisseur). Elke keer weer sta ik versteld van deze film. Volgens Steven Spielberg (wiens lievelingsfilm dit is) zou het maken van deze film vandaag de dag rond de 300 miljoen dollar kosten. Deze film zou nu echter niet te maken zijn. In ieder geval niet op die pure manier. Zoals ze dat vroeger deden. Als je in 1962 een scène had met 300 soldaten op kamelen, dan moest je ook echt 300 soldaten te kameel hebben. Als je een zandstorm wilde filmen, dan moest je erop wachten. Als je een trein wilde opblazen en laten ontsporen, dan moest je dat letterlijk doen: in Lawrence of Arabia bouwden ze voor de bovengenoemde scène twee kilometer treinrails en kochten ze een oude trein. Ze hadden soms meer dan 500 figuranten inclusief hun wapens en kamelen en tenten op de set. Omdat de film zo groots werd aangepakt en David Lean alles perfect wilde hebben, werd er soms maar één shot per dag gedraaid, met als gevolg dat ze veertien maanden lang hebben gefilmd! Dat is nog eens overgave. Het enige recente filmproject dat qua proportie hieraan doet denken is de Lord of the Rings-­serie.
Ik vind het moeilijk dat ik geen pionier kan zijn. Zoals David Lean. Of George Livingstone. Fokking Columbus. Ik ben ook een regisseur en ik vind het soms demotiverend om te weten dat er al zoveel is gedaan. Zoveel paden bewandeld. Er zijn zoveel regisseurs. We vissen allemaal uit hetzelfde vijvertje. We willen allemaal dezelfde klussen. We posten allemaal dezelfde setfoto’s op Face­book en Twitter. We hebben allemaal dezelfde Lonely Planet van ‘Filmmaking in Holland’ bij ons.
Gelukkig zijn er ook goeie dingen aan deze tijd in tegenstelling tot vroeger. We kunnen nu veel goedkoper filmen. We kunnen technisch veel meer. Digitaal. VFX. Superkleine camera’s. Bizarre lenzen. We kunnen nu achter een computer een trein opblazen en honderd soldaten digitaal achter onze held plakken. In plaats van een helikoptershot kunnen we nu een radiografisch bestuurbare helikopter huren voor datzelfde shot. Scheelt toch weer geld. Dus dingen kunnen goedkoper en de mogelijkheden zijn er alleen maar meer op geworden. Wij hoeven niet te wachten op die zandstorm. Over twintig jaar heb ik het over vroeger, rond 2012, toen alles beter was. Want in je eigen tijd moet je het doen. Pionieren. Zoek de onbetreden paden en de onontdekte plekjes. Misschien een voornemen voor 2013.

Teddy Cherim

Geschreven door Teddy Cherim