Redactioneel – 26 april 2012

  • Datum 26-04-2012
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Un condamné à mort s’est echappé

Vorige maand bekende Filmkrant-redacteur Ronald Rovers tegenover regisseur Andrei Zvjagintsev (Elena) dat hij Titanic nog nooit gezien had. Een dappere bekentenis, want als filmcriticus hoor je natuurlijk alles wat er ooit ter wereld is gemaakt gezien te hebben, zelfs al zou dat betekenen dat je de rest van je leven nooit meer zou kunnen slapen. Of erger nog. Want het is inmiddels fysiek onmogelijk geworden om de hele filmgeschiedenis nog in te halen. Highlights dus. Maar wat maakt Titanic meer highlight dan Elena? Het simpele feit dat meer mensen hem gezien hebben? Voor de ongeruste brievenschrijver trouwens nog even dit: Ronald Rovers heeft de film inmiddels ingehaald. In 3D. Ook dat nog.
Tijdens de laatste productiedagen van deze Filmkrant realiseerde ik me iets anders. Dat ik nog nooit een film van Robert Bresson op het grote doek had gezien. Op dvd ja. En zelfs dan blijft zijn grootsheid overeind. Maar het is toch een beetje alsof je Picasso alleen van fotokopieën kent. Bresson wordt door diezelfde Zvjagintsev als voorbeeld aangehaald. En in de huidige Filmkrant ook weer door Alps-regisseur Yorgos Lanthimos. Heit feit dat er nu een retrospectief met nieuwe kopieën van zijn werk over de wereld reist (plus een geupdate versie van James Quandts Bresson-boek, waarover volgende maand meer) geeft een sprankje hoop dat die, tegen de tijd dat ze weer zijn afgeragd, misschien ook Nederland zullen bereiken.
Bresson is een van die filmmakers die het meest door regisseurs als voorbeeld wordt genoemd, maar die bij het publiek het minst bekend is. Geen wonder dus dat er soms een kloof is tussen wat makers willen (moeten!) maken en wat het publiek wil consumeren.
Ik keek naar Un condamné à mort s’est echappé (1957) op dvd en besloot dat deze zwart-wit film over een krijgsgevangene die een hele film lang bezig is uit de gevangenis te ontsnappen voor nu even mijn favoriete Bresson is. Een prachtig vastberaden relaas waarvan de titel alles al verraadt en het alleen maar om die standvastigheid gaat. Een doel bereiken. Vrijheid. En niet zomaar. Maar tegen elke prijs. Dat is niet alleen maar mooi. Dat is ook wanhopig en schrijnend.
Nu er in Nederland weer kans is op een politieke lente kan het niet genoeg herhaald worden: zorg, onderwijs en kunst zijn de pijlers onder onze beschaving. En om te begrijpen wat dat met Bresson te maken heeft (of niet, maar daar kunnen we het dan uitgebreid over hebben) moet dat retrospectief als de wiedeweerga naar hier komen. Voor de kopieën versleten zijn.

Dana Linssen

Geschreven door