Mening – 16 februari 2016

Het kwalijkste van de nieuwste generatie Tweede Wereldoorlog- en Holocaust-films als defiance en the reader is nog niet eens dat ze proberen zo genuanceerd te zijn dat ze in een moreel mijnenveld verdwaald raken, maar dat ze authentiek willen zijn door middel van de alleroudste Hollywood-reflex: het accent. Kate Winslet is de nieuwe Meryl Streep, zoals ze in the reader uit alle macht een vet Duits accent nabootst. En wat te denken van Daniel Craig en zijn nep-Russisch in defiance? Het lijkt wel alsof ze Sacha Baron Cohen als ‘dialect coach’ hebben ingehuurd. De enige WWII-film van de laatste tijd die dat slim heeft opgelost is valkyrie, die opent met de beelden van Tom Cruise die als kolonel Von Staufenberg in zijn dagboek schrijft, er in het Duits wat op los ‘voice-overt’ en dan langzaamaan in het Amerikaans overgaat. De boodschap is duidelijk: de film speelt zich af in Duitsland, de hoofdpersoon is een Duitser en die praten nu eenmaal Duits, maar dit is Hollywood en Tom Cruise, dit is kortom fictie en u dacht toch niet dat die explosie verderop in de film ook helemaal echt was?
Blijft dat morele mijnenveld, waar je als toeschouwer, al dan niet de film-bommen en andere special effects ontwijkend, doorheen wordt gejaagd. Bijvoorbeeld: is the reader de beste film om het analfabetisme op de kaart te zetten? De Stichting Lezen & Schrijven van HKH Prinses Laurentien kondigt hem in ieder geval wel zo aan op z’n activiteitenagenda. ‘Op woensdag 25 maart is prinses Laurentien aanwezig bij de première van de film the reader op het Internationaal Filmfestival Breda. the reader is een aangrijpende film waarin (voor)lezen centraal staat.’ Pardon? Heeft iemand daar dat boek ‘gelezen’? Nu krijg je tijdens het lezen van Bernhard Schlinks novelle en al helemaal tijdens het kijken naar Stephen Daldry’s film al het idee dat analfabetisme wordt gebruikt als excuus voor de Holocaust (Daldry is het daar overigens niet helemaal mee eens, zie interview), maar ik probeer me voor te stellen wat de HKH daar op zo’n openingsavondje allemaal over gaat zéggen (jammer dat ze het Duitse accent van haar illustere familieleden niet even kan lenen). Zo weet ik er nog wel een paar: marathon man gaat over de noodzaak van tandheelkundige zorg, the pianist over gratis muzieklessen voor iedereen, schindler’s list over het belang van vakbonden en la vita è bella, hoe onverwacht ook, over een concentratiekamp.

Dana Linssen