Filmnieuws – 5 januari 2016

Rosetta

Oeps voor IEP!
iep!, de jeugdfilm van Lemming Film werd geselecteerd voor het competitieprogramma Generation Kplus van de Berlinale, het filmfestival in Berlijn. Lemming produceerde eerder succesvolle kinderfilms als lepel, knetter en kikkerdril. Rita Horst, die iep! regisseerde, verkeert vermoedelijk in een minder uitgelaten stemming nu zij haar naam van de aftiteling heeft laten verwijderen. Horst verloor afgelopen september een kort geding tegen producent Lemming, die de film tien minuten had ingekort; daar was Horst het niet mee eens. Lemming beroept zich op een proefvertoning waaruit bleek dat kijkers de versie van 85 minuten te lang vonden. Horst wil niet meer op de aftiteling staan en als regisseur zal in Berlijn de naam ‘Ellen Smit’ worden gebruikt: een verwijzing naar de Amerikaanse gewoonte om het pseudoniem Alan Smithee te gebruiken als de regisseur niet meer met de film geassocieerd wil worden na een conflict. iep! is de verfilming van het gelijknamige kinderboek van Joke van Leeuwen en gaat over Viegeltje, een meisje in de vorm van een vogeltje, of een vogel in de vorm van een meisje. Canadees dwergmeisje Kenadie Jourdin speelt Viegeltje, Huub Stapel en Joke Tjalsma spelen haar ouders. De promotie in Berlijn wordt nu door de producent gedaan.

IJswater de boot in
“IJswater en Speedboot… Zoiets valt niet te negeren!”, riep schrijver Tommy Wieringa na de onderhandelingen over de verfilming van zijn roman Joe Speedboot. In 2005 was filmproducent IJswater er als de kippen bij om zich te melden bij uitgever De Bezige Bij voor een mogelijke filmbewerking. Wieringa koos IJswater uit nog zes geïnteresseerde filmmakers en de producent ging aan de slag. “De synopsis vond hij okee, maar daarna begon Wieringa te sputteren”, zegt Marc Bary van IJswater. Dat ‘okee’ is nu net het cruciale punt, meldt Wieringa: “Dat is een soort gedachtestreepje, ik moest nog nadenken waarom ik het niet helemaal goed vond.” De auteur vond onder meer dat er te veel actiescènes in het scenario verwerkt waren. Volgens Bary heeft Wieringa nooit de meest recente versie gezien, maar Wieringa betwist dat: “Bovendien vond ik het grondidee van de film gewoon niet goed.” De Bezige Bij wilde dat IJswater de productie zou staken en stelde voor de rechter dat er nooit een formele optie-overeenkomst tot stand was gekomen. In hoger beroep kreeg de uitgever gelijk, na ruim drie jaar ruzie maken. “Echt zonde”, zegt Bary, “de film was al volledig gefinancierd, 2,5 miljoen euro was er binnen.” Wieringa heeft nog geen tabak van de filmindustrie en heeft goede hoop dat Joe Speedboot alsnog verfilmd gaat worden: “Dan zou ik het zeer goed van te voren doorspreken en inhoudelijke eisen contractueel laten vastleggen. En vervolgens zou ik me er niet meer mee bemoeien.”
Ook IJswater leerde dat er voortaan duidelijke contracten moeten komen, met veel kleine lettertjes. “Jammer, want juist in de filmbranche wordt veel mondeling afgesproken”, zegt Bary, “en dat is volgens deze gerechtelijke uitspraak niks meer waard.” Daarnaast zou het fijn zijn als romanschrijvers duidelijk maken of ze nauw betrokken willen worden bij een project of zich totaal afzijdig houden, merkt Bary fijntjes op. “Het is een keuze, maar wees duidelijk.”

Wijze mannen
Een ogenschijnlijk ‘hausse’ aan conflicten (zie boven) was voor de Dutch Director’s Guild (DDG) aanleiding om afgelopen november een avondje ‘conflictbeheersing’ voor filmmakers te organiseren. Daar werd geopperd om een geschillencommissie in het leven te roepen voor de filmbranche, “iets vergelijkbaars als de Raad van de Journalistiek”, aldus algemeen secretaris Martijn Mewe van de DDG. De plannen staan voorlopig nog in de kinderschoenen, maar de roep om een commissie wordt groter en groter, hoewel volgens Mewe het aantal conflicten niet toeneemt. “We vinden het belangrijk dat er voor filmmakers zoveel mogelijk rust is in het werkproces. De zakelijke kant moet professioneler worden. We zijn ook bezig met producenten om standaardvoorwaarden af te spreken in contracten, en om bijvoorbeeld afspraken over mediation bij conflicten vast te leggen om rechtszaken te voorkomen.” Amerikaanse toestanden? “Nee, we willen filmmakers gereedschap bieden om de zakelijke kant van het vak te professionaliseren. In de VS hebben standaardcontracten 350 pagina’s, maar in Nederland zouden we zelfs met vijf kantjes al gebaat zijn”, aldus Mewe. De DDG biedt sinds september al wekelijks een juridisch spreekuur aan en zou graag een geschillencommissie met ‘wijze mannen’ voor de branche willen onderbrengen bij — bijvoorbeeld — de Federatie Filmbelangen. Hoe dit concreet vorm zou kunnen krijgen moet nog worden onderzocht.

Recordbezoek filmhuizen
Dat het een topjaar was voor bioscoopbezoek (dankzij de kredietcrisis?) is al langer duidelijk. Het aantal bezoekers steeg naar 27,2 miljoen en dat is ruim vijftien procent meer dan in 2008. Volgens de Nederlandse Federatie voor de Cinematografie trokken vooral filmhuizen en arthouses spectaculair meer bezoekers: 21 procent meer dan in 2008, in totaal bijna 1,8 miljoen. Als voornaamste oorzaken van de stijging wordt gewezen op de kwaliteit en diversiteit van het aanbod, de opening van nieuwe bioscopen en innovaties zoals 3D. De cijfers zijn sinds 1978 niet meer zo goed geweest, zei directeur Ron Sterk van de Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten tegen filmsite Cineville. Vanaf dat jaar daalde het bioscoopbezoek jarenlang, onder andere door de opkomst van de videorecorder. komt een vrouw bij de dokter was in 2009 met 923.000 bezoekers en een omzet van ruim zeven miljoen euro de populairste Nederlandse film. In totaal waren er tien Nederlandse films die meer dan honderdduizend bezoekers trokken. Verwacht wordt dat de stijging van het aantal bezoekers dit jaar doorzet, doordat dit jaar nieuwe bioscopen in onder andere Amsterdam (de heropening van het Citytheater), Zaandam, Haarlem, Houten en Rotterdam de deuren openen.

Met het oog…
Het sectorinstituut van de Nederlandse film heet voortaan ‘Eye’. De officiële naam is Film Instituut Nederland. Eye is het beslag van de sinds lang aangekondigde fusie van het Filmmuseum, Holland Film, het Nederlands Instituut voor Filmeducatie (NIF) en de Filmbank. Zodra de vier organisaties zijn verhuisd naar de nieuwe locatie aan de noordelijke IJ-oever in Amsterdam zullen de eigen namen van de organisaties verdwijnen. Geen Filmmuseum meer, maar Eye, afdeling collecties. Geen Holland Film, maar Eye, afdeling internationaal. Directeur van Eye is voormalig Filmmuseum-directeur Sandra den Hamer. De voormalig leidinggevenden van Holland Film (Claudia Landsberger) en de Filmbank (Anna Abrahams) worden respectievelijk Manager International Affairs en Projectleider Programmering. Binger Filmlab-directeur Ido Abram is aangetrokken voor de sector Communicatie. Als eerste daad wil Eye zich inzetten voor de digitalisering van filmzalen en het organiseren van debatten om het ‘filmklimaat’ in Nederland te verbeteren.

Publieksprijs zonder Sint
Sinterklaasspecialist Martijn van Nellestijn wist niet wat hij zag toen hij de shortlist voor de Rembrandt Awards doornam. De suske-en-wiskefilm, met 98.000 bezoekers, had de kieslijst voor de publieksprijs wel gehaald, terwijl zijn publieksklapper sinterklaas en de verdwenen pakjesboot (met 315.000 bezoekers) onvermeld was gebleven. “Ik weet ook wel dat ik geen artistieke films maak”, zegt Van Nellestijn, “maar het gaat toch om een publieksprijs?” De regisseur begrijpt niet dat de kieslijst van de door René Mioch ooit geïnitieerde Rembrandt Awards wordt samengesteld door een niet nader aangeduide groep van 58 filmkenners. “Als we alle films en acteurs zouden moeten publiceren wordt dat een lange onoverzichtelijke lijst”, reageert Mioch per e-mail. “Dus hebben we besloten dat een vakjury een voorselectie maakt.”
“Dat maakt het toch een soort juryprijs”, zegt Van Nellestijn. “Dat is prima, maar dan moet je het geen publieksprijs noemen. Het publiek heeft al gekozen, dat moet je aflezen aan bezoekcijfers!” Van Nellestijn verwijst naar de jaarlijkse verkiezing van de Volkskrant, die het internetpubliek wel laat kiezen uit het volledige aanbod aan uitgebrachte films in 2009. Mioch voegt toe: “De kiezers voor een publieksprijs kiezen niet per definitie voor een commercieel succes maar met een persoonlijke reden.” Een eerdere frustratie beleefde Van Nellestijn vorig jaar tijdens het Nederlands Filmfestival, waar zijn regiedebuut, de bioscoopfilm het geheim van het grote boek, door ‘drukte’ niet werd bekeken door de jury van het festival. “Alle andere twee-en-veertig films wel.”

Nijenhuis neemt de regie
Producent Johan Nijenhuis gaat zich storten op het regisseren van films en vertrekt bij productiehuis NL Film & TV. Alain de Levita gaat voortaan het bedrijf leiden, dat hij in 2001 samen met Nijenhuis heeft opgericht. Het vertrek is in goed overleg tot stand gekomen, meldden de oprichters. Volgens een woordvoerster van het bedrijf beviel Nijenhuis de regie van kinderfilm foeksia de miniheks zo goed dat hij voortaan verder wil gaan met regisseren. Die film verschijnt in oktober. NL Films maakte de afgelopen negen jaar bioscoopfilms als costa!, volle maan, de zoop-trilogie en de storm. Het bedrijf sluit niet uit dat Nijenhuis in de toekomst nog met NL Film gaat samenwerken.

Olga van Ditzhuijzen

Geschreven door de Filmkrant