Evenementen – 13 november 2014
Queer duck — The movie
Man, vrouw en andere varianten
Het Klik! Amsterdam Animation Festival, dat van 4 t/m 9 november in EYE wordt gehouden staat dit jaar onder de titel Boys, girls and beyond in het teken van het mannelijke en het vrouwelijke. Beter gezegd: de vloeiende grens ertussen, want het festival keert mannen- en vrouwenrollen in animaties binnenstebuiten. Te zien zijn animaties met mannelijke en vrouwelijke stereotypen, maar ook met transseksuele en gay-personages. Het programma is opgesplitst in deelprogramma’s, zoals It’s a gender thing, dat animaties bevat over identiteitsproblemen, die opduiken als je, in de woorden van de organisatoren, ‘een hond bent die zich een kat voelt’. De soms pijnlijke, soms hilarische films tonen de verwarring, schaamte en uiteindelijke acceptatie die daarmee gepaard gaat. Wie het liever bij mannelijke en vrouwelijke stereotiepen houdt, kan terecht bij Happy to be a cliché, dat over the top animaties toont over meisjes als prinsessen en jongens als stoere helden. In Love is… kun je de liefde in al zijn vormen zien. In Ladies night komen vrouwelijke seksuele verlangens en fantasieën aan bod. Natuurlijk wordt er ook gepraat op het festival. De Nederlandse transgendervoorvechtster Petra van Dijk laat in de paneldiscussie Transgenders modes to code fragmenten zien van films met helden uit haar jeugd, die een sterke invloed op haar leven hadden. In de paneldiscussie Gay curious gaat het over genderstereotiepen. Waarom plakken we labels als gay en hetero op animatiefiguren? In Boy princesses & girl warriors gaat het over veranderende man- en vrouwbeelden in tv-animaties. En in Gender bending anime wordt gepraat over de omkering van stereotiepen (stoere vrouwen en meisjesachtige jongens) in Japanse anime. Wie op zoek is naar bizarre fantasieën moet het middernachtprogramma Terribly inappropriate and uncomfortable genderfucking animation bezoeken. Wie alles over Pixar wil weten, moet de bijeenkomst met Michael B. Johnson, hoofd Moving Pictures Group Pixar, bezoeken. Johnson komt vertellen hoe Pixar werkt. Een ander hotshot is Josh Staub, visual effects supervisor van Disney, die een masterclass komt geven en de nieuwe korte Disneyfilm Feast bij zich heeft. Misschien kan iemand hem vragen of het niet eens tijd is dat in een Disneyanimatie homokarakters te zien zijn. Dat onder animatiedieren wel degelijk homoseksualiteit voorkomt, is te zien in Queer duck — The movie. Geen Disneyfilm.
Schijnwerper op jong talent
Scenecs, het internationale filmfestival, dat zich richt op jong talent en dat van 4 t/m 9 november in Filmtheater Hilversum en JT Filmtheater in Amersfoort wordt gehouden, staat in het teken van de Britse cinema. Die keuze verhindert niet dat de openingsfilm Night Eyes van de Nederlander David Cocheret is. De 25-jarige filmmaker maakt met de griezelfilm een Amerikaans debuut. De thriller is gebaseerd op de novelle Nachtogen van de Nederlander Jack Lance (pseudoniem van Ron Puyn), ook wel de Nederlandse Stephen King genoemd. Als een vrouw zich losworstelt uit een misbruikrelatie doet ze vreemde ontdekkingen. Andere debuutfilms op het festival zijn onder meer de Filmacademiefilms Noord oost hard west, een portret van een boksschool in Amsterdam-Noord, en Nowhere Place, dat de vraag probeert te beantwoorden waarom mensen gevaarlijke activiteiten als bergbeklimmen beoefenen. Ook te zien is Het spoor van 1.000.000 doden, waarin Nederlanders aan het woord komen die in de Tweede Wereldoorlog slavenarbeid verrichten aan de Birmaspoorlijn. Het festival wordt besloten met het traditionele gala. Tijdens het feest worden de The Dutch Golden Stone Awards voor fictie en documentaire uitgereikt. Ook gaat een gelukkige filmmaker naar huis met de publieksprijs.
Knuffelen met een robot
Dat is nog eens goede timing: minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft nog maar net om een maatschappelijke discussie over de robotisering van de samenleving gevraagd of hij wordt van 29 oktober t/m 2 november op zijn wenken bediend door het Impakt Festival in Utrecht. Het festival verkent onder de titel Soft machines kunstmatige intelligentie en technologische empathie. Het doet dat met tentoonstellingen, filmprogramma’s, muziek en lezingen. Zoals in het programma Where the optimized human meets artificial empathy, dat gaat over de relatie tussen mens en machine. Wat is de invloed van computer en robots op onze gevoelens en emoties? Kunnen we een affectieve relatie hebben met een robot? Naast dit door vier Amerikaanse curatoren samengestelde programma zijn er over dit onderwerp presentaties en projecten van wetenschappers, kunstenaars, musici en game-ontwerpers. Het zorgt voor een caleidoscopische blik op de relatie tussen menselijke emoties en machines. Naast dit themaprogramma biedt Panorama een overzicht van opvallende korte films, werk van jong talent, off-stream producties en hoogtepunten uit internationale festivals en biënnales. Het festival speelt zich op meerdere locaties af. Theater Kikker is het hart, maar er zijn ook filmprogramma’s, lezingen en muziekprogramma’s in filmtheater ’t Hoogt. De festivaltentoonstelling over de opmars van ‘soft machines’ is te zien in Fotodok/Casco én Galerie Sleper. In de Academiegalerie is een studentententoonstelling over het onderwerp.
You Are Here
Het kompas wijst naar het noorden
Het Noordelijk Film Festival, dat van 5 t/m 9 november in Slieker Film en Stadsschouwburg De Harmonie in Leeuwarden wordt gehouden, doet recht aan zijn naam, want ook nu weer richt het festival zich op films uit Noord-Europa. Het doet dat met het programma Noordse Focus, dat films bevat uit Noorwegen, Zweden, Finland, Denemarken en IJsland. Geen toeval dus dat het festival met een film uit deze contreien opent, namelijk met de IJslandse Oscarinzending Of Horses and Men. De film, die meerdere verhaallijnen bevat, speelt zich af in een dorpje waarin de relatie tussen mens en paard vanzelfsprekend is. Het verklaart de titel van de film, waarin mens en paard samen huzarenstukjes uithalen. Het doet misschien een idyllische natuurfilm vermoeden, maar de debuutfilm van Benedikt Erlingsson is een met donkere humor overgoten vertelling over liefde, seks, dood en rivaliteit. Naast deze film bevat Noordse Focus ruim veertig speelfilms en documentaires, zowel publieks- als artfilms. Er is ook een Nordic Horror Night met onder meer de Deense arthousehorror When Animals Dream, over een zestienjarige dochter die met haar vader en moeder op een eilandje woont, waar zich plotseling vreemde sterfgevallen voordoen. Naast het noorden kijkt het festival met het programma Cinema van de lage landen ook naar Nederland en België. Uit België is Halfweg te zien, waarin een man naar een huis verhuist waarin hij de levende oude eigenaar aantreft, wat vreemd is, omdat de man al een tijdje dood is. Klinkt naar horror, maar Halfweg is een komedie van Geoffrey Enthoven, die eerder veel succes had met Hasta la vista!. Traditiegetrouw is er ook een programma van het Fries Film Archief. Andere festivalonderdelen: het Noordelijke Amateur Film Festival, Nieuwe Noordelijke Oogst en het 48 Hour Film Project. Nieuw dit jaar is Sounds & Cinema, dat zich richt op band tussen film en muziek. In dit kader is in Poppodium Romein onder meer de concertfilm Biophilia Live, die een nieuwe beeldtaal bevat bij de muziek van Björk.
When Animals Dream
Ondertussen bij de buren
Er gebeurt veel in Oost- en Zuidoost-Europa, maar we zien er weinig van in de filmtheaters. Het Eastern Neighbours Film Festival, dat van 6 t/m 15 november in Filmhuis Den Haag en Het Nutshuis wordt gehouden, voorziet in de lacune. Dit jaar besteedt het festival speciale aandacht aan de gevolgen van de val van de Berlijnse Muur vijfentwintig jaar geleden. Het doet dat, onder de titel Is power deaf to us?, met een discussie over de vraag of kunst, in het bijzonder films, kunnen bijdragen aan sociale veranderingen. Een panel gaat aan de hand van filmfragmenten in op de kwestie. Er zijn ook films over te zien, zoals de documentaire Everyday Rebellion, die een caleidoscopisch beeld geeft van protestgroepen op de hele de wereld, van betogers in Egypte tot de vrouwengroep Femen in Oekraïne. Het programma Current Cinema telt twaalf recente Oost- en Zuid-Europese films. Te zien is onder meer Goodbye Mom van de Russische regisseur Svetlana Proskurina, die we in Nederland van lang geleden kennen van De wals van het toeval. In haar nieuwste film zet een vrouw haar gezinsleven op het spel voor een verliefdheid. In Barbarians van de Servische regisseur Ivan Ikic wordt een tiener in Belgrado geconfronteerd met zijn vader, van wie hij dacht dat hij tijdens de oorlog in Kosovo was omgekomen. Speciale aandacht is er ook voor Kroatië. Uit het land zijn zeven korte en lange films te zien. Het festival vertoont ook altijd een in heden of verleden verboden film. Deze keer is dat Early Works van Zelimir Zilnik. De film, die in 1969 de Gouden Beer op het filmfestival in Berlijn won, werd in Joegoslavië verboden omdat hij een slechte invloed op jongeren zou hebben. De film portretteert een groepje Joegoslavische jonge revolutionairen, dat de ‘massa’ politiek bewust wil maken. De fabrieksarbeiders hebben geen boodschap aan hun marxistisch-leninistische retoriek, waarna de revolutionaire missie ontspoort. De 72-jarige Zelimir Zilnik zal op het festival aanwezig zijn.
Everyday Rebellion
Regenwulpen en dominees
Tot een paar decennia geleden bibberden veel Nederlanders bij met hel en verdoemenis zwaaiende zwaar calvinistische dominees. De mens was slecht en de aarde een poel van verderf. De invloed van deze dominees op het denken en doen van mensen valt nu nauwelijks nog voor te stellen. Het verklaart dat Dorsvloer vol confetti, Tallulah Schwabs verfilming van Franca Treurs coming of age-drama over een tiener in een streng gereformeerd Zeeuws milieu, eerder nostalgisch dan pijnlijk is. Bij de publicatie van Maarten ’t Harts roman Een vlucht regenwulpen in 1978 hing er nog een andere sfeer. De greep van de zwarte kousenkerk was ook toen al stevig aan het afnemen, maar veel mensen die zich van het geloof hadden afgekeerd, hadden er pijnlijke herinneringen aan. Onder hen Maarten ’t Hart, die in Maassluis een strenge Bijbelvaste opvoeding had genoten. Nou ja, genoten: met Een vlucht regenwulpen rekende hij hard af met zijn religieuze opvoeding. De roman was een groot succes en werd drie jaar later door Ate de Jong verfilmd. Ook de film, waarin de hoofdpersoon om hun hardvochtigheid een stel ouderlingen de deur uitschopt, was succesvol. Wie het boek niet kent, kan het in november in het kader van de campagne Nederlands Leest gratis krijgen in bibliotheken. Wie de film niet kent, kan vanaf 30 oktober in Eye en andere filmtheaters terecht bij de gerestaureerde klassieker. Terug naar de tijd toen in zwart geklede mannen mensen met gruwelverhalen over een wrekende god de stuipen op het lijf joegen.
Een vlucht regenwulpen
Na de val van de Muur
Het is een keerpunt in de naoorlogse geschiedenis: de val van de Berlijnse Muur op 9 november 1989. Niet alleen de Muur verdween, maar ook het communisme. Het grenzeloze optimisme van die tijd is inmiddels weggesmolten. Velen verlangen zelfs terug naar de overzichtelijke bipolaire wereld van voor de ineenstorting van het communisme. De verhoudingen in de wereld zorgen een kwart eeuw na de val de Muur voor voldoende stof tot nadenken en discussie. Dat gebeurt op 9 november in twee zalen in de Melkweg onder de titel 25 jaar val van de Muur. Er zijn films, lezingen en interviews en er is discussie en muziek. Gedebatteerd wordt er door de historicus Willem Melching, de vroegere Duitslandcorrespondenten Michèle de Waard en Michel Kerres, en Egbert Jacobs, de laatste Nederlandse ambassadeur in de DDR. Een van de films die te zien is, is de documentaire Verboden vlucht van Hester Overmars. Daarin vertelt het Oost-Duitse echtpaar Anhalt over hun mislukte poging in het begin van de jaren tachtig om met een thuis gebouwd eenmotorig vliegtuigje naar het Westen te vluchten. Het stel wordt opgepakt en hun twee jonge kinderen worden bij familie ondergebracht. Naast het echtpaar blikken in Verboden vlucht de twee kinderen, dertigers nu, terug op de gevolgen van de mislukte vlucht voor hun leven. Was het het allemaal waard?
Verboden vlucht
De tol van de roem
Bekende acteurs zouden minstens één keer per jaar Billy Wilders meesterwerk Sunset Boulevard (1950) moeten bekijken. Wat doe je met je leven als je geen rollen meer krijgt aangeboden? Er geen journalisten meer bellen voor interviews? En het allerergste: er geen fans meer zijn die je bejubelen? Norma Desmond (fenomenale rol van Gloria Swanson) in Sunset Boulevard weet hoe dat voelt. De filmster heeft de overstap van de zwijgende naar de pratende cinema niet kunnen maken en leeft sindsdien teruggetrokken in een oude villa aan Sunset Boulevard. De enige die ze dagelijks ziet is de butler, die vroeger haar regisseur en echtgenoot was. Als een jonge scenarioschrijver opduikt die haar een comeback belooft, valt ze blind voor zijn praatjes. In werkelijkheid is hij alleen geïnteresseerd in haar geld. De gladjakker komt er nogal dodelijk achter dat met oude filmsterren niet te spotten valt. De scène waarin de van moord verdachte Norma volkomen mataglap voor een legertje journalisten en fotografen van de trap schrijdt (een beter woord is er niet voor), alsof ze op een Hollywoodpremière is, is een hoogtepunt in films over de schaduwzijde van roem. EYE vertoont vanaf 13 november de digitaal opgepoetste klassieke melodramatische satire of het satirische melodrama, dat van elf Oscarnominaties er drie verzilverde.
Sunset Boulevard