Boeken: Alternative Movie Posters

Ontwerpen zonder regels

  • Datum 26-09-2013
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Vanaf het begin kleeft er een hardnekkig misverstand aan de Afficheprijs, die tijdens het Nederlands Film Festival alweer voor de 13e keer wordt uitgereikt: die is namelijk níet bedoeld voor het mooiste affiche, maar voor de beste filmposter. Wie stemt zou niet alleen esthetische criteria moeten hanteren, maar ook in ogenschouw moeten nemen of de poster communicatief, wervend en effectief is.

Door Jan Pieter Ekker | organisator Cinema.nl Afficheprijs

Dat is geen geringe opgave; het is dan ook logisch dat jaar na jaar de móóiste poster komt bovendrijven. Helemaal eerlijk is dat echter niet; veel distributeurs en producenten willen helemaal geen mooie posters. Die willen een poster die hun product verkoopt. Die communiceert — wat dat ook moge inhouden. En die poster moet vaak voldoen aan tientallen regels en regeltjes, waarover tientallen mensen zich hebben gebogen. Zelfs de volgorde en de plek van de namen van de acteurs is vaak vastgelegd in contracten.
Hoe groter de verwachtingen, hoe minder vrijheid een ontwerper vaak heeft. De meeste ontwerpers zeuren daar niet over; wie vrijheid wil, moet autonome kunst gaan maken, geen filmposters.
De fraaie posters die filmgeek Matthew Chojnacki selecteerde voor Alternative Movie Posters — Film Art from the Underground zijn kunst. Ze zijn niet gemaakt om films te verkopen; ze dienen geen ander doel dan te behagen. Een enkel exemplaar is vervaardigd in opdracht van een festival of een filmhuis, een aantal in opdracht van een galerie of (film)tijdschrift, de meeste uit liefde voor een film of omdat de maker een geinig idee had bij een bepaalde titel. Op de meeste ontbreken de credits, studiologo’s en andere elementen die van een poster een filmposter maken.
Bij elke poster — ze lopen uiteen van waanzinnig gedetailleerde tekeningen tot grafische, veelal met behulp van het computerprogramma Illustrator gecreëerde uitingen — vertelt de ontwerper kort over zijn inspiratiebronnen en drijfveren. "Working for a film that you appreciate is always rewarding", zegt bijvoorbeeld de Amerikaan James Rheem Deen, die een nieuwe poster tekende voor Ms. 45.
In het bladerboek zijn ook twee posters opgenomen van Nederlandse ontwerpers: Linda Hordijk maakte een krullerig, roze-rood affiche voor Sofia Coppola’s Marie Antoinette, Vincent Vermeij ontfermde zich over John Carpenters Stephen King-verfilming Christine. Een centrale plek ruimde hij in voor de koplampen van de Plymouth Fury uit 1958. Maar dat zien alleen de fans.

Alternative Movie Posters — Film Art from the Underground | Samenstelling Matthew Chojnacki | 2013, Schiffer Publishing, Ltd | 208 pagina’s | €30

Boeken kort

My Lunches with Orson Conversations between Henry Jaglom and Orson Welles | Peter Biskind (red.) | 2013, Metropolitan Books | €24,99
Orson Welles was aan het eind van zijn carrière, rond de tijd van de interviews in dit boek, enigszins gefrustreerd, vol kommer over zijn grote financiële problemen en de filmprojecten die hij niet meer van de grond kreeg. Zijn meest dierbare project, de film The Other Side of the Wind, over een uitgerangeerde regisseur die een ambitieuze film probeert te financieren, was niet te voltooien door een complexe deal met de Sjah van Iran. Zoals altijd liepen feit en fictie door, over en onder elkaar langs bij de grote verhalenverteller. In dit boek, onder redactie van Peter Biskind, maken we een Orson Welles mee, twee jaar voor zijn dood, bij een wekelijkse lunch met zijn vriend Henry Jaglom. Het lijken intieme en openhartige gesprekken, maar de fabel is nooit ver weg. Is dit Orson Welles die Orson Welles speelt, of toch niet? We zullen het nooit zeker weten. Gelukkig maar.

The Film Handbook | Mark de Valk | 2013, Routledge | €29,99
De meeste boeken over het maken van films gaan vooral over praktische dingen; wat je wel moet doen, wat je niet moet vergeten, wie wat doet en zo meer. Met The Film Handbook probeert filmmaker en lector Mark de Valk het anders; vanuit de kritische, theoretische kant en de huidige praktijk. Anders gezegd: vanuit het bestuderen van auteurfilms en de huidige staat van digitale filmproductie. Dit is niet vreemd als je bedenkt dat De Valk vooral lezingen geeft over de (traditionele) werkprocessen en ‘guerilla’ manieren van filmproductie. Een helder en diepgaand boek met een mooie boodschap: kritische analyse is het beste middel voor de student, want zo leert die een autonome visie ontwikkelen.

FilmCraft: Production Design | Fionnuala Halligan | 2013, Focal Press | €26,99
Voor liefhebbers van de boekenserie Screen Craft uit de jaren ’90 (inmiddels niet meer verkrijgbaar) is er eindelijk weer een waardige opvolger: FilmCraft, ook van uitgever Focal Press en ook rijk geïllustreerd met foto’s. Het concept is exact hetzelfde als voorheen: aan de hand van interviews met gerenommeerde vakmensen worden tipjes van de sluier gelicht over werkwijze en aanpak van ieders specialiteit. Production Design is een aanrader uit de serie; met meester-vormgevers Dante Ferretti, Jack Fisk en Dean Tavoularis — de laatstgenoemde vertelt uitvoerig over zijn samenwerking met Francis Ford Coppola.

Samenstelling Jasper de Bruin | International Theatre & Film Books | Leidseplein 26 | 1017 PT Amsterdam | t 0206226489 | theatreandfilmbooks.com

Geschreven door