Youri

De vriendschap tussen journalist Jan Brokken en componist Youri Egorov in de jaren tachtig wordt teder verbeeld in deze liefdesverklaring aan de kunsten.

De woning van pianist Youri Egorov (1954-1988) aan de Amsterdamse Brouwersgracht, ergens in de jaren tachtig, is in Youri vormgegeven als een rudimentaire maar romantische ruimte. Op de bovenverdieping zijn planken geplaatst met plek voor boeken en lp’s. Twee katten zitten genoeglijk op een bank. In de lichte repetitieruimte is een Steinway-vleugel pontificaal in het midden geplaatst. Wanneer Egorov niet op tournee is, klinken hier partijen van Schumann, Schubert en Mozart.

Meer heeft Egorov niet nodig, is misschien de eerste indruk, maar in deze verfilming van In het huis van de dichter (2008) van Jan Brokken lijkt die sobere ruimte ook symbool te staan voor Egorovs eenzaamheid aan de top. Egorov groeit op in de Sovjet-Unie en maakt snel furore op conservatoria in Kazan en Moskou. Als een kennis zijn homoseksualiteit dreigt te openbaren, vlucht hij naar Europa. Hij vestigt zich in Amsterdam, waar hij in 1982 bevriend raakt met Brokken, die dan nog werkzaam is als journalist van de Haagse Post.

De openingsscène van Youri toont hun eerste ontmoeting. Tijdens een opvoering van Egorov in Het Concertgebouw zien we de artiest in het licht; zijn bewonderaar in het donker. Als Brokken na de voorstelling Egorov opzoekt om hem uit te nodigen voor een interview, zwellen Egorovs pianopartijen nog eens aan, alsof de pianist een zaadje in Brokkens hoofd heeft geplant. Ook verderop in de film klinken Egorovs wisselend vurige en subtiele pianopartijen onder sleutelmomenten in Brokkens leven.

Egorov en Brokken maken gaandeweg steeds meer deel uit van elkaars leven. In de hectiek van de homoscene en tegen de achtergrond van de aidscrisis vindt Egorov in de journalist een baken van rust; Brokken vindt in de pianist een inspirator, die hem gidst naar zijn romandebuut De provincie (1984). De personages worden gespeeld door Joes Brauers (Hardcore Never Dies, 2023) en de Georgische acteur Levan Gelbakhiani.

De film kan leunen op het tedere spel van de twee. Brauers als de ietwat preutse, uit een puriteins gezin afkomstige denker, Gelbakhani als de getraumatiseerde artiest die is blijven dromen van een toekomst in de Sovjet-Unie.

De twee vinden elkaar in een liefde voor (het maken van) kunst. Egorov suggereert in de film dat het leven als kunstenaar eigenlijk pas begint als je een glimp hebt opgevangen van Tolstoj, Dostojevski of Poesjkin. Geef hem eens ongelijk.