Wasteman

Menselijke gevoelens maken het alleen maar moeilijker om te overleven in de keiharde gevangeniswereld.

Met wat fantasie zou je Wasteman, een gevangenisdrama met thrillertrekken, kunnen zien als een voorloper van het eind 2025 uitgebrachte Urchin. Daarin zagen we een voormalige dakloze na ontslag uit de gevangenis zijn plaats in het leven zoeken. Wasteman laat zien wat aan zo’n vrijlating vooraf kan gaan, en dat is op zijn minst confronterend. Het is de vraag of je de bajes niet misdadiger verlaat dan je erin komt.

Taylor – een ingetogen maar sterk ingeleefde rol van David Jonsson – is na een onbedoeld misdrijf zwaar gestraft. Hij overleeft in de gevangeniswereld door zo weinig mogelijk op te vallen en klampt zich vast aan de hoop ooit weer contact te hebben met zijn inmiddels veertienjarige zoon Adam. In zijn drugsbehoefte voorziet hij door het haar te knippen van Gaz en Paul, de drugsbazen van het cellencomplex.

Maar dan dreigt in deze harde gemeenschap voor Taylor alles te verschuiven. Er is het verheugende bericht dat hij in aanmerking komt voor vervroegde vrijlating, mits hij zich uiteraard goed gedraagt. Maar tegelijkertijd krijgt hij de uitdagende Dee als celgenoot toegewezen. Iemand die zich gedraagt als een joviale vriend, ondertussen kijkt waar hij Taylor mee kan raken, en vervolgens met geweld het drugsmonopolie van Gaz en Paul wil overnemen. Voordat Taylor het beseft, zit hij verstrikt in een gewelddadig spel van macht, wraak, manipulatie en chantage.

Regisseur Cal McMau (beste debutant bij de British Independent Film Awards) raakte geïnteresseerd in het onderwerp toen hij de rauwe, ongefilterde beelden van op telefoons geschoten, door gevangenen naar buiten gesmokkelde filmpjes zag. Voor Wasteman maakte hij ook zulke opnamen, die op een organische manier zijn ingepast in de gedreven filmstijl. Als dan bijvoorbeeld een levensgevaarlijke opdracht plots als strak gestileerd moment wordt neergezet, werkt dat extra sterk.

Ook het spontaan ogende acteren van opkomende talenten David Jonsson en Tom Blyth (Dee) past uitstekend bij McMau’s stevig aangezette, maar toch realistische aanpak. Dat er thrillerachtige spanning ontstaat, is gezien de situatie te verwachten, maar meer nog dan een thriller is Wasteman een drama dat je meesleept in een giftige en gewelddadige machowereld waar Taylors meer menselijke kanten – waaronder zijn verlangen Adam weer te zien – hem kwetsbaar maken.

De onmogelijke keuzes waarmee Taylor, zichtbaar worstelend, te maken krijgt staan op de voorgrond. Maar er is ook veel dat onder de oppervlakte blijft, bijvoorbeeld de vraag waarom Taylor zo exceptioneel gestraft wordt. Ook de kritiek op het gevangenissysteem blijft tamelijk impliciet; maar er is genoeg ruimte om eigen conclusies te trekken.