Vier minus drei

Valerie Pachner zet een knappe hoofdrol neer als een vrouw die bijna in één klap haar hele gezin verliest.

Publieksprijswinnaars zijn doorgaans feelgoodfilms waarin de hoofdpersoon een (levenslange) strijd overwint. Wint er geen feelgoodfilm? Dan kun je er zeker van zijn dat de winnende film een actueel en urgent thema aansnijdt en inspeelt op een collectief verantwoordelijkheidsgevoel.

Op Film by the Sea in Vlissingen won afgelopen september een vreemde eend in de bijt. De absolute favoriet met een score van 4,78 uit 5 was het Oostenrijkse Vier minus drei, een op ware gebeurtenissen geïnspireerd rouwdrama dat ondanks zijn loodzware en verdrietige onderwerp opvallend lichtvoetig weet te blijven.

Barbara is aan het werk als cliniclown wanneer ze de oproep krijgt om snel naar huis te komen. Haar man Heli blijkt bij een auto-ongeluk te zijn omgekomen. Hun twee jonge kinderen verkeren op dat moment in levensgevaar. Hoe ga je verder als je haast van het ene op het andere moment je hele gezin verliest?

Regisseur Adrian Goiginger en scenarist Senad Halilbasic maken Barbara’s verlies voelbaar door ons via flashbacks mee te nemen in haar herinneringen. De eerste ontmoeting die zij, na een auditie voor Antigone, heeft met Heli, die als straatclown optreedt. Een echtelijke ruzie waarin zij hem verwijt dat hij geen droog brood verdient. Heli, die zijn clownswerk als kunst ziet, blijkt op zijn beurt enigszins neer te kijken op Barbara’s werk als cliniclown. Het zijn scènes die het huwelijk niet idealiseren, maar juist door hun terloopse details een steeds completer beeld geven van het gezamenlijke gezinsleven.

Waar flashbacks vaak als een dramatische constructie aanvoelen, worden ze hier een viering van het leven. Met hun knap compact gehouden luchtigheid voorkomen ze dat de film onder zijn eigen zwaarte bezwijkt. Goiginger maakt het verlies groter, niet door ons met verdriet te bombarderen, maar door te laten zien hoe rijk het leven samen was.

Valerie Pachner is indrukwekkend als Barbara. In haar vertolking wordt Barbara niet gereduceerd tot rouwende moeder, maar weet ze haar verdriet op momenten ook mooi tegen te kleuren. Ze geeft Barbara een eigenzinnigheid mee die haar meer maakt dan alleen het slachtoffer van een tragedie.

Een positieve kanttekening voor wie misschien terugschrikt voor zoveel clowns: hun aanwezigheid werkt verrassend goed. Met name omdat clown-zijn voor Barbara niet alleen haar beroep is, maar ook een manier blijkt om met haar verlies om te gaan, zoals een prachtige en verrassend opbeurende uitvaartscène bewijst. Misschien is dat wel de grootste verdienste van Vier minus drei: dat een film over iemand die alles verliest, in al zijn verstilling zo veel levenslust bevat.