The Reason I Jump

De gewaarwording van een regenbui

The Reason I Jump

De op Sundance 2020 met de publieksprijs bekroonde documentaire The Reason I Jump doet in visueel opzicht exact waar het baanbrekende gelijknamige boek waar de film op gebaseerd is op zinspeelt: invoelbaar maken hoe het is om een non-verbale vorm van autisme te hebben. Dit weekend in voorpremière op Picl.

In 2007 verscheen het boek The Reason I Jump: One Boy’s Voice from the Silence of Autism, geschreven door de toen vijftienjarige Naoki Higashida. De Japanner met een non-verbale vorm van autisme onthult hierin naar eigen zeggen een “eerder verborgen wereld”. In de documentaire van filmmaker Jerry Rothwell (How to Change the World, 2015) begeleiden poëtische en vooral verhelderende passages uit het boek (ingesproken door Jim Fujiwara) beelden van autisten over de hele wereld. Tekst en beeld vormen, zoals het een goede documentaire betaamt, een krachtige symbiose, mede doordat Rothwell een treffende beeldtaal inzet.

Zo zien we hoe de uit India afkomstige Amrit de wereld beschouwt. In het appartement dat ze deelt met haar moeder klinkt luid ritselend geluid, waarna een close-up van een wapperend gordijn een en ander verduidelijkt. Er wordt vaak gefilmd met groothoeklenzen die een treffend subjectief effect sorteren. Ogenschijnlijke onbenulligheden zijn voor autisten van groot belang, legt Higashida uit in de voice-over: “Ik neem dingen waar op een andere wijze. Niet eerst als geheel, maar eerst als details. Langzaam krijg ik beelden in focus. Mijn ogen kijken aanvankelijk naar lijnen en oppervlakten. Elk object heeft zijn eigen unieke schoonheid.”

Op schitterende wijze omschrijft Higashida verderop in de film hoe hij regen signaleert. “Eerst is er het geluid, dan herinneringen aan eerdere regenbuien en tot slot het woord regen.” Die drie elementen leiden tot de gewaarwording van een regenbui. Rothwell toont bij deze intrigerende zinnen in soft-focus gefilmde blauwe beelden, die een soort soezerigheid uitstralen. Elders schroomt de documentairemaker niet om ook de pijnlijkere facetten van het leven met non-verbaal autisme te laten zien. Zoals wanneer Joss, de autistische zoon van David Mitchell (die Highashida’s boek vertaalde naar het Engels), wordt overmand door een paniekaanval.

Dan blijkt hoezeer moeilijk communiceren tot een schrijnend gevoel van hulpeloosheid kan leiden, maar ook hoe belangrijk taal en taalkundigheid is – want er zijn oplossingen, zoals de film toont. Wel rijst de vraag in hoeverre Joss en Amrit zich bewust zijn van de wijze waarop ze worden geportretteerd in de film – daar lijken ze niet altijd lucide genoeg voor. Niettemin doet het didactische – maar geenszins belerende – The Reason I Jump wat broodnodig is: aan de hand van treffende beelden en beklijvende verhalen het beeld wegnemen dat mensen met autisme emotieloos en fantasieloos zouden zijn. Die vooroordelen worden voor eens en altijd naar het land der fabelen verwezen.


The Reason I Jump is op 1 april te zien via De Balie i.h.k.v. de NVA Autismeweek, inclusief een voorgesprek met experts, en is van van 2 t/m 4 april in voorpremière te zien op Picl. Een bioscooprelease staat voorlopig gepland voor september.