Saipan

Kon Ierland nou eens een keer niet de clown van het WK zijn, vroeg het hele land zich af in 2002 toen sterspeler Roy Keane alle hoop de grond in boorde.

Wat is ‘Saipan’, zullen de meeste mensen denken, en waarom is het de titel van deze film met Steve Coogan? Behalve de plek waar de Enola Gay opsteeg om de atoombom op Hiroshima te gooien en een populaire plek voor bruiloften, is Saipan het eiland waar het Iers nationaal elftal zich in 2002 voorbereidde op het WK voetbal in Japan. 3,9 miljoen Ieren waren zielsgelukkig. Het land had zich net gekwalificeerd, ondanks de afwezigheid van sterspeler Roy Keane.

Zoek online op ‘worst personality in football’ en je vindt Keane gegarandeerd in de toptien. Niet omdat hij een klootzak was – al hielpen zijn botte directheid en zijn neiging om in stilte verontwaardigd te gaan zitten zijn niet – maar omdat hij hele hoge eisen stelde aan trainers en managers. Het was wekenlang onzeker of Keane na een blessure deel kon nemen aan het WK dus toen hij net op tijd fit was, kon je heel Ierland horen ontspannen. Maar toen landde het vliegtuig op Saipan.

Saipan is de voetbalgeschiedenis ingegaan als de plek van de grote confrontatie tussen Keane en trainer Mick McCarthy. Twee mannen die hopeloos slecht communiceerden, met ook nog eens een heel land dat in hun nek stond te hijgen. Keane wordt met de juiste samengebalde energie gespeeld door Éanna Hardwicke. Steve Coogan speelt McCarthy, een man die verbaal niet al te begaafd was en die niet de financiële middelen tot z’n beschikking had die Keane gewend was bij z’n club Manchester United. Het is een klassiek dilemma voor trainers van een nationaal elftal.

Voor een film over voetbal waarin je nauwelijks voetbal ziet, is Saipan verrassend onderhoudend. Dat is voor een flink deel te danken aan de snelle – maar niet te snelle – montage. Het is ook dankzij die montage dat de film soms het ridicule van de hele situatie kan laten zien, overigens zonder mensen belachelijk te maken. Waardoor je vanzelf gaat denken: christus gasten, kunnen jullie nou echt niet over je eigen schaduw heen stappen? Als je toch ook maar een beetje beseft wat de impact is van de keuzes die je maakt, waarbij miljoenen mensen zich betrokken voelen, dan doe je toch beter je best?

Coogan speelt McCarthy als iemand die geen kant op kan, die volstrekt afhankelijk is van de man die hem constant loopt uit te dagen. Ergens is het charmant, op een verwrongen manier, dat in het voetbal zelfs op het allerhoogste niveau twee stuntelende ego’s de boel zo uit de hand kunnen laten lopen. Maar het is ook wel weer om te huilen.