Keeper (Guillaume Senez over)

De rol van de man tijdens een zwangerschap is volgens filmmaker Guillaume Senez zwaar onderbelicht. In zijn debuut Keeper wordt het verhaal verteld vanuit het perspectief van een temperamentvolle tiener wiens vriendin onbedoeld zwanger is.

Door Omar Larabi

Een verliefd koppel in een park zoent onbeholpen, zoals tieners dat doen. Het meisje lijkt in voor stiekeme orale seks maar bedenkt zich, waarop de jongen eerst verbaasd kijkt, dan begripvol. Deze subtiele gestes insinueren tederheid. Maxime, een scholier met de ambitie om keeper te worden, houdt van zijn vriendin Mélanie.
Die euforie wordt verstoord wanneer Mélanie zwanger blijkt. Maxime reageert verheugd, zijn geliefde is minder opgetogen. Haar moeder dwingt een abortus af. Zij kreeg haar dochter op jonge leeftijd en wil niet dat Mélanie dezelfde fout maakt. Maximes ouders zien wel een toekomst voor een kleinkind. Uiteindelijk moet Mélanie zelf beslissen en wordt Maxime buiten spel gezet, waardoor zijn onmacht duidelijk wordt.
"Normaal volg je in tienerzwangerschapsdrama’s de fysieke en emotionele veranderingen van de vrouw", vertelde Guillaume Senez (1978) tijdens het International Film Festival Rotterdam. "De situatie van de man kan echter ook complex zijn." Dat feministen die hij het script liet lezen met hem in discussie gingen, was te voorzien. De strijd voor gelijke rechten staat in hun ogen nog in de kinderschoenen — het is niet het moment voor mannen om verongelijkt te doen. Senez realiseert zich hoe precair zijn onderwerp is. "Mijn verhaal heeft niets met politiek te maken of de bekrachtiging van een mannenbeeld. Maar ik realiseer me dat mijn boodschap kan worden verdraaid."
Volgens de debuterend regisseur moeten de scènes zo realistisch mogelijk overkomen. "Het is belangrijk om emotie op de meest oprechte manier te vatten, zonder een moreel oordeel te vellen." Om die waarachtigheid beter te kunnen benaderen bedenkt hij personages die ver van elkaar afstaan. "De kloof tussen de twee moeders is bewust gecreëerd, zodat er voor iedereen een personage is waarmee je je kan identificeren."
Senez gebruikt een theorie die hij deels baseert op het werk van theatertheoreticus Konstantin Stanislavski. In de praktijk betekent dat onder andere dat acteurs het script niet mogen lezen. "Voordat we de scène filmen, leggen we het verhaal uit. Er zijn geen geheimen. Dan vertellen we wat er voor het personage op het spel staat, en hoe ze zich moeten voelen. De acteurs voelen hierdoor absolute vrijheid." De sfeer die hieruit ontstaat leidt tot een vorm van improvisatie die Senez emotioneel authentiek noemt — een voelbare oprechtheid. "Improvisatie kan nooit verkeerd gaan." Senez wijst naar de andere kant van de ruimte, een soort denkbeeldig toneel: "Als ik je nu vraag om een scène te improviseren, dan doe je dat als jezelf. Net zoals mijn acteurs hun eigen persoonlijkheid meenemen naar de set."

Niet dwingend
Cameraman Denis Jutzeler is verantwoordelijk voor de documentaire-achtige esthetiek, die bijdraagt aan de onbevangen uitstraling van de film. Het is een taak die de Zwitser op het lijf is geschreven, gezien zijn langdurige samenwerking met cineast Alain Tanner — eveneens een vaandeldrager van realisme in cinema. Senez vindt dat dit soort drama’s te veel op traditionele wijze worden verteld. "Bij ons is de set meer een ruimte, waarbij de cameraman op de achtergrond verdwijnt. Er is minder aandacht voor techniek, zodat de acteurs kunnen excelleren."
Keeper staat dan ook ver af van het bejubelde tienerzwangerschapsdrama Juno (2007). "Die film is volstrekt ongeloofwaardig." Larry Clark, bekend van Kids (1995) — over tieners in New York — kan hij wel waarderen. "Hij heeft veel oprechte emotie in zijn films." Net als Senez’ landgenoten, de gebroeders Dardenne. "Ik heb hen hoog zitten, maar ik kan mijn film niet met hun oeuvre vergelijken. Mijn drama is niet sociaal-realistisch en rauw, en ik focus me op de middenklasse."
Ook in zijn volgende project zal Senez elke vorm van activisme resoluut afwijzen. Ondanks de kritiek die hij heeft ontvangen vanuit feministische kring werkt hij wederom aan een verhaal over vaderschap. "Ik zoek naar een dertiger of veertiger voor de hoofdrol. Ik hoop op een ervaren acteur wiens naam extra geldschieters aantrekt." Ook de methodiek blijft onveranderd. "Ik ben gewoon geen dwingende regisseur, ik zie mezelf meer als een begeleider, die samenwerkt met een heel team. Ik begeleid mensen door een proces. Misschien ben ik wel meer een dramaturg dan filmmaker."