IL PAPÀ DI GIOVANNA

Overbeschermende vaderliefde leidt tot een tragedie in il papà di giovanna van de Italiaanse veteraan Pupi Avati.

Dat pubers vernietigend kunnen uithalen als ze zich intens gekwetst en vernederd voelen, is bekend. Het heeft met Peter Jacksons heavenly creatures op zijn minst één meesterwerk opgeleverd. In de op een ware gebeurtenis in 1952 in Nieuw-Zeeland gebaseerde film vermoorden twee getroubleerde tienervriendinnen, als ze zich in het nauw gedreven voelen, op beestachtige wijze de moeder van één van hen. Het zeventienjarige tienermeisje in il papà di giovanna, dat zich afspeelt tussen 1938 en 1953 in Bologna, heeft ook het gevoel dat de wereld haar vijand is. Deze grauwe, onopvallende, in zichzelf gekeerde Giovanna heeft geen vriendinnen en schooljongens zien haar niet staan. Haar vader, een middelbare-schooldocent, voelt de pijn van zijn kwijnende dochter en wil haar helpen. Door een leerling te dwingen met zijn dochter uit te gaan, overschrijdt hij een grens.
Het heeft grote gevolgen. Giovanna wordt obsessief verliefd op de knul, maar hij niet op haar. Als de jongen het aanlegt met de dochter van een fascistische politicus slaan bij de afgewezen Giovanna de stoppen door. Met redeloos geweld neemt zij wraak op de wereld die haar bedrogen heeft. Met haar daad doodt ze niet alleen een mens, maar vernietigt ze ook haar eigen leven en dat van haar ouders, die zich niet meer op straat kunnen vertonen.

Echte man
il papà di giovanna, dat de eerste in Nederland uitgebrachte film is van genrefilmer Pupi Avati die veertig jaar geleden zijn regiedebuut maakte, is voer voor psychiaters. Natuurlijk wil iedere vader dat zijn dochter gelukkig is, maar een onaantrekkelijk en labiel meisje ervan willen overtuigen dat jongens om haar vechten, is wel erg doorzichtige onzin, die iedere dochter meteen zal doorzien.
Waarom doet de vader dit? Wil hij de kille relatie die zijn vrouw met hun dochter heeft compenseren met een overdosis warmte? Of is hij minder onbaatzuchtig en monopoliseert hij de liefde van zijn dochter? Zoekt hij compensatie voor het gebrek aan liefde van zijn vrouw, die hem ziet als een halve sociale mislukking? Ze ziet meer in de buurman, een fascistische politieagent: dat is pas een man! Blaast de dochter met haar gruweldaad misschien bewust het ongelukkige huwelijk van haar ouders op? Of is dit onzinnig gespeculeer, dat veel zegt over de moderne neiging om alles te psychologiseren?
De kracht van il papà di giovanna is dat het dit soort vragen oproept. Het tilt de film uit boven een doorsnee melodrama, al overheerst het gevoel dat het drama intenser had kunnen zijn. Te vaak kabbelt de film kalmpjes voort. Ook worden het fascisme en de oorlog nogal clichématig neergezet. Dat il papà di giovanna toch boeit dankt hij naast de intrigerende psychologische inhoud aan het acteren. Actrice Alba Rohrwacher roept als een in wanen en duisternis verdwaalde tiener veel mededogen op. Dat geldt ook voor Silvio Orlando als haar vader. De acteur, die we kennen van Nanni Moretti’s films, won er de acteurprijs op het filmfestival van Venetië mee.

Jos van der Burg