DROOMLAND DDR

Paranoïde nadagen

  • Datum 05-11-2010
  • Auteur
  • Gerelateerde Films DROOMLAND DDR
  • Regie
    Petra Lataster-Czisch, Peter Lataster
    Te zien vanaf
    01-01-2003
    Land
    Nederland
  • Deel dit artikel

Hoe moet het zijn om je jeugd te hebben doorgebracht in een land dat is opgeheven?, is de vraag die in Droomland DDR wordt gesteld.

Documentairemaakster Petra Lataster-Czisch werd met bovenstaande vraag geconfronteerd toen zij een uitnodiging ontving voor een reünie van haar middelbare school. Lataster-Czisch groeide op in Dessau, in het voormalige Oost-Duitsland, leerde de Nederlandse cameraman Peter Lataster kennen, trouwde en maakte de val van de Muur vanaf een afstand mee. Samen wierpen zij zich in eerdere films als Verhalen van een rivier en De tijd de stroom op als belangrijke chroniqueurs van de geschiedenis van het naoorlogse Duitsland. Tijdens de Wende moet zij zich net zoals de astronauten in Out of the present hebben gevoeld, die in 1991 de ineenstorting van de Sovjet-Unie vanuit een baan om de aarde meemaakten. Het gebeurde, maar zij was er niet bij. En de volgende keer dat zij haar voeten op vertrouwde grond zette, was het een andere land geworden, een andere wereld, een andere tijd.

Wintersport
In interviews met haar voormalige klasgenoten spreekt ze over hun jeugd in de DDR, de veranderingen die de Wende met zich meebracht, de mogelijkheden die het verenigde Duitsland bracht en de dromen die zijn achtergebleven. Er is er eigenlijk maar één voor wie het einde van de DDR ook het einde van zijn leven betekende. Met het afschaffen van het Oost-Duitse leger kwam ook zijn militaire carrière tot stilstand. Deze Peter beschrijft hoe hij zich in de ordelijke omgeving van het leger veilig voelde en biecht op dat als hij eerder, op een andere plek in Duitsland geboren was, vast en zeker ook bij de Wehrmacht gegaan was.
Lataster-Czisch is op dat moment te bescheiden om door te vragen. Zoals zij op wel meer momenten te dicht op haar onderwerp zit. Echt harde noten met het socialistische verleden worden er niet gekraakt. Droomland DDR was eigenlijk voor niemand een droomland, concludeert de film tevreden. Maar hoe de levens van deze vijftigers er nu beter op zijn geworden, wordt ook niet inzichtelijk gemaakt. De tandarts kan nu twee keer per jaar op wintersport naar Oostenrijk of Zwitserland. Zat dat er voorheen niet in? Of waren het toen Polen en Joegoslavië?
Het inzien van haar eigen Stasi-dossier leidt tot de bescheiden geruststelling dat niemand van haar familie of vrienden haar ‘verraden’ heeft. Maar hoe was het voor haar klasgenoten die wel in de DDR achterbleven en een carrière probeerden op te bouwen? Bleven zij in die paranoïde nadagen buiten schot? Of is de film zo representatief dat we hier te maken hebben met een buigzame generatie, die heeft leren zwijgen en vergeten?

Dana Linssen