Das Mädchen und die Spinne

Van ongemak naar poëzie

Das Mädchen und die Spinne

Het web van menselijke verhoudingen is breekbaar. Als we door de barsten gluren zien we momenten van melancholie, pijn en onverwacht geluk. Een kleine tragikomedie van het alledaagse, waarin ook een drilboor en een spin hun plaats vinden.

Nooit gedacht dat ik ontroerd kon raken door het beeld van een computerstoring, maar dat overkwam me bij Das Mädchen und die Spinne, de tweede film van de Zwitserse broers Ramon en Silvan Zürcher. Na Das merkwürdige Kätzchen (2013) is dit het tweede deel van een trilogie over menselijk samenzijn die de Zürchers voor ogen staat. In Berlijn werd de film bekroond met de regieprijs in de sectie Encounters, en met een Fipresci-prijs van de internationale kritiek.

De Zürchers onderzoeken op licht experimentele, maar ook heldere en lichtvoetige manier de turbulente gevoelens als vertrouwde verhoudingen plots op losse schroeven komen te staan. Zoals de jonge vrouw Mara overkomt, wanneer Lisa, met wie ze al lang samenwoont, onverwacht verhuist naar een eigen appartement.

Het is een drukte van belang. Gesjouw met dozen, knutselen met kasten en klagen over de schimmel in de voegen. Vrienden, nieuwe buren en allerlei kinderen duiken op. Er worden klussers ingehuurd en met zo veel nieuwe ontmoetingen kan er wel eens iets gebeuren. Seks zelfs, wat dan toch weer terloopser blijkt dan je zou verwachten. Mara staat ertussen. Ze probeert een dappere glimlach, maar daaronder schuilt iets anders. “Help je even”, vraagt iemand. Mara antwoordt niet. Op een onbewaakt ogenblik maakt ze snel een kras in een tafelblad. Als een klusjesman wat in haar lijkt te zien zegt ze: “Zie je die bromvlieg? Als ik die doodsla is er niemand meer die jou aardig vindt.”

De Zürchers laten gebruikelijke dramatische contructies grotendeels achterwege. Ze proberen iets anders, doen een beroep op nieuwsgierigheid, open blik en eigen interpretatie. Mara, Lisa en ook de anderen vormen een charmant caleidoscopisch web van betekenisvolle blikken, ontmoetingen, terloopse opmerkingen en verzwegen bedoelingen. Twee lagen schuren over elkaar: dat wat we zien, en dat wat er werkelijk aan de hand is.

Mooi hoe dat aanvankelijk nuchtere realisme toch ruimte maakt voor verbeelding. Naast teleurstelling en verwarring duiken bijvoorbeeld onverwachte geluksherinneringen op. Zoals de betovering van die plots door elkaar dansende letters als Mara op haar computer iets voor Lisa wil maken. Zonder dat het al te pretentieus is, wordt de toon poëtischer. Vandaar die spin, die drilboor, de tekeningen van Mara en tedere aanrakingen naast boos gebons. Dat er geen conventionele ontknoping is zal niet verbazen. Wel ter afronding een mooie metafoor over leven waarin alles verandert maar er toch houvast blijft.