Coyote vs. Acme

Coyote vs. Acme legde een lange weg af naar de bioscopen. Een weg die met al zijn valkuilen en hobbels niet had misstaan in deze Looney Tunes-film.

Soms weerspiegelt de productiegeschiedenis de inhoud van een film op zo’n treffende manier dat ze onlosmakelijk met elkaar verbonden raken. Zoals Werner Herzogs obsessieve missie om een schip in het midden van de jungle over een berg te tillen de perceptie van zijn film Fitzcarraldo (1982) heeft gevormd, zal Coyote vs. Acme altijd worden geassocieerd met het juridische drama dat de release van deze fantastische rechtbankkomedie jarenlang vertraagde.

De film leek een inkopper voor mediaconglomeraat Warner Bros. Discovery: een mid-budgetkomedie waarin de geliefde Looney Tunes-personages het scherm delen met echte acteurs, à la Who Framed Roger Rabbit (1988). Het vernuftige script gaf het geliefde duo Road Runner en Wile E. Coyote voor het eerst hoofdrollen in een speelfilm, met als insteek dat de grootste pechvogel aller tijden een proces aanspant tegen het bedrijf Acme. Zoals we allemaal weten, verkoopt dat bedrijf hem al jaren producten die niet goed blijken te werken. En geheel conform de tijdsgeest is nu het moment daar om Big Tech voor de rechter te slepen.

De productie liep gesmeerd: opnames vonden plaats in 2022, gevolgd door het afwerken van alle complexe animatie en visuele effecten voor een geplande release in 2023. Maar toen de film voltooid was, liet de directie weten de film liever niet uit te brengen. Coyote vs. Acme zou de boeken ingaan als een belastingafschrijving voor dat fiscale jaar, en voorgoed op de plank blijven liggen.

Het was niet de eerste keer dat dit gebeurde: vlak daarvoor had dezelfde studio ook al de release van superheldenfilm Batgirl geannuleerd. Publiek en pers reageerden vol ongeloof: leven we nu in een wereld waar zelfs grote studiofilms op de schroothoop worden gegooid zonder dat iemand ze te zien krijgt, alleen omdat de boekhouders hebben berekend dat de jaarcijfers dan minder risico lopen?

De filmmakers lieten het er niet bij zitten. De regisseur, schrijvers, producenten en cast van Coyote vs. Acme spraken publiekelijk hun afschuw uit over de onbegrijpelijke boekhoudkundige trucs die bepaalden dat hun werk nooit door een publiek gezien zou worden. Hun verhaal raakte een snaar bij een publiek dat al jaren ziet hoe de Hollywood-film steeds meer verwordt tot een product dat vooral de belangen van aandeelhouders moet dienen.

Datzelfde Hollywood is juist vanaf het begin gespecialiseerd geweest in verhalen over de underdog: de schijnbaar kansloze gewone mens die het opneemt tegen een schijnbaar onoverwinnelijke overmacht. Film is immers niet een medium voor de elite: het is verhaalkunst voor werkende mensen zonder macht, geld of invloed. Het idee dat iedereen het kan maken als je maar durf, talent en doorzettingsvermogen hebt, is dan ook een van de meest fundamentele mythes in de Amerikaanse filmcultuur, van Charlie Chaplin tot Rocky Balboa.

En er bestaat geen grotere underdog dan Wile E. Coyote, de even expressieve als zwijgzame prairiewolf die zijn jacht op Road Runner nooit opgeeft, hoe vaak hij ook het onderspit delft. We leven met hem mee omdat hij zo eindeloos creatief is in het bedenken van de meest onwaarschijnlijke methodes om zijn tegenstander te vangen, en omdat hij zijn onmogelijke taak – als een slapstick-Sisyphus – nooit op zal geven.

De kenmerkende humor van de klassieke tekenfilms is met overduidelijke passie en toewijding in de film verwerkt. Waar Looney Tunes-films als Space Jam (1996) voelden als wat krampachtige poging om Warners jaarcijfers te spekken, is Coyote vs. Acme een ontwapenend eerbetoon aan de unieke kwaliteiten van deze iconische tekenfilmfiguren.

De deels traditioneel geanimeerde Wile E. Coyote toont zich binnen dit verrassend doortimmerde rechtbankdrama een veelzijdige protagonist, die een heel scala aan emoties blijkt te kunnen opwekken. Naarmate de pech zich met gepaste onvermijdelijkheid blijft opbouwen, zullen veel kijkers, net als ik, tegen wil en dank een traantje weg moeten pinken.

Die ontroering wordt deels gevoed door de liefde voor het medium die je in elk shot terugziet, en deels door het anti-autoritaire sentiment dat Coyote vs. Acme zo’n vlijmscherpe thema­tische lading geeft. Coyote’s strijd tegen Acme blijkt immers een griezelig nauwkeurige reflectie van de strijd die de makers moesten voeren om hun film voor een publiek te krijgen – wat op zijn beurt weer een reflectie is van de spanning die we dagelijks voelen in een wereld die steeds meer gedomineerd wordt door de overmacht van algoritmes, AI en een steeds kleiner groepje mediaconglomeraten.

Het voelt daarom toch als een overwinning dat een groot publiek nu alsnog de kans krijgt om dit kleine wonder mee te maken in de film­theaters, waar deze meesterlijke publieksfilm met een kritisch randje zonder meer thuishoort.