AUTUMN GOLD

Atleten toveren brede glimlach op het gezicht

  • Datum 01-04-2011
  • Auteur
  • Gerelateerde Films Autumn Gold
  • Regie
    Jan Tenhaven
    Te zien vanaf
    01-01-2010
    Land
    Duitsland/Oostenrijk
  • Deel dit artikel

Publieksfavoriet autumn gold voelt de tijdsgeest haarfijn aan. Hoogbejaarden die topsport bedrijven — geen beter symbool voor het behoud van jeugdigheid.

Wat is er leuk aan een hoogbejaarde atleet die 96 cm haalt bij hoogspringen? Die een kogel nog geen 6 meter weg kan slingeren? Of die zo’n 20 seconden doet over de 100 meter hardlopen?
Heel leuk, zo laat autumn gold zien. De Berlijnse documentairemaker Jan Tenhaven volgt zes topsporters op extreem hoge leeftijd, in hun voorbereiding op de jaarlijkse opa- en omakampioenschappen in het Finse stadje Lahti. De gepensioneerde atleten benaderen hun passie bloedserieus. Ze doen een gooi naar onsterfelijkheid, of willen hun leven in elk geval zo lang mogelijk rekken. Zo heeft de 93-jarige Zweed Herbert het voorgevoel meteen te zullen overlijden, mocht hij het hardlopen ooit moeten opgeven.
Schaatser Sven Kramer kan een puntje zuigen aan hun mentaliteit, die lijkt te ontspringen aan een uitzonderlijke vitaliteit en levenslust. Denk maar niet dat deze ‘oudjes’ klagen over pijnlijke gewrichten, last hebben van een vermoeide geestesgesteldheid of het excuus ‘hier ben ik te oud voor’ gebruiken. De 100-jarige discuswerper Alfred schildert vrouwelijke naaktmodellen alsof hij nog in zijn jonge jaren zit, terwijl de Italiaanse grand dame Gabre haar leeftijd niet wil zeggen omdat je zo oud bent als je je voelt. Zelfs de zwaardere zaken van het leven, zoals een overleden echtgenoot, worden met de nodige relativering besproken. autumn gold won op HotDocs de publieksprijs en liep op IDFA dezelfde prijs op een haar na mis. Je begrijpt meteen waarom: Tenhaven heeft alle ingrediënten voor een ware docu-tearjerker in handen. Het onderwerp is zo bizar en onwerkelijk dat je het onmogelijk zelf had kunnen verzinnen. De gepensioneerde atleten weten te vertederen en tegelijk een brede glimlach op het gezicht te toveren. Tenhaven brengt ze met liefde en warmte in beeld, maar zonder te vervallen in oppervlakkig sentiment. Daarvoor is zijn benadering te speels en te luchtig, op sommige momenten zelfs een tikkeltje ironisch."You got to move on and don’t let go!" klinkt het opzwepend in een Dire Straits-achtig melodietje — een mild spottende variant op fit for life-reclameboodschappen.
De populariteit van autumn gold valt ook te verklaren doordat de documentaire de tijdsgeest haarfijn aanvoelt. Het is een gloedvol pleidooi tegen het denken in termen van leeftijd. Waarom zou je niet meer kunnen discuswerpen als je tegen de honderd loopt? Indirect stelt Tenhaven met deze retorische vraag ook het pensioenstelsel ter discussie. Dat gaat ervan uit dat mensen op hun 65e zijn opgebrand, terwijl ze nog prima in staat zijn om nuttig werk te verrichten — mits vrijwillig, natuurlijk.
Er was een tijd dat ouderdom gelijk stond aan wijsheid, en een gerimpeld opaatje respect verdiende. Tegenwoordig is het juist de frisse blik van de jeugd die verheerlijkt wordt. Maar de atleten in autumn gold bewijzen dat een jonge geest geenszins is voorbehouden aan jonge mensen.
Hoe hoog de bejaarde atleten springen, hoe ver ze kogelstoten, hoe snel ze hardlopen — het doet er eigenlijk niet toe. Waar het om draait, is dat ze hun sport met dezelfde verbetenheid, competitiedrang en fanatisme benaderen als een 20-jarige.

Niels Bakker