A Series of Unfortunate Events

De liefdesbaby van Tim Burton en Wes Anderson

De duurste Netflix-serie tot nu toe is slimme en sinistere en onweerstaanbare anti-televisie over drie vindingrijke weeskinderen en een grimmige graaf.

Door Dana Linssen

Doe het niet!
Je moet het maar durven. Een verhaal vertellen dat je voortdurend onderbreekt voor waarschuwingen om vooral niet verder te luisteren/lezen/kijken. Natuurlijk. Niets smaakt zo zoet als verboden vruchten, maar om daar nu meteen je unique selling point van te maken, moet je wel heel zeker van je zaak zijn. Schrijver Daniel Handler was dat, in zijn dertiendelige jeugdboekenserie A Series of Unfortunate Events, waarin je op bijna elke bladzijde werd toegesproken door de fictieve schrijver Lemony Snicket die je verzekerde dat het gruwelijke lot van de drie weeskinderen Violet, Klaus en Sunny Baudelaire echt niet iets was om je kostbare tijd aan te verspillen.
Tegelijkertijd smeedde hij door het hilarische en spitsvondige taalgebruik een band met de lezer door je bondgenoot te maken van de vindingrijkheid en intelligentie van de drie hoofdpersonen. Je voelde je al snel net zo’n uitvinder als Violet of zo bookish als Klaus, en als dat allemaal niet meer hielp kon je altijd nog net als baby Sunny ergens je tanden in zetten. Een happy end lag zeker niet in het verschiet. Maar ondertussen sloeg je bladzijde na bladzijde om, om met afgrijzen te lezen op welke verschrikkelijke manieren de grimmige graaf Olaf het op hun fortuin had voorzien. En als je Lemony Snicket niet op zijn woord wilde geloven waren er nog de gothic illustraties van Brett Helquist die de avonturen van het drietal (vol geheime codes en complotten) in een morbide variant op de blijmoedigheid van klassieke jeugdboekenseries vertaalde. De boeken verschenen ongeveer tegelijkertijd met Harry Potter, maar waren cynisch, absurd, en steeds meer een onomwonden eerbetoon aan intellectuele bleekneusjes. Graaf Olaf en zijn handlangers vermomden zich weliswaar als theatergezelschap, maar waren hebberige en cultuurhatende narcisten.

Look Away!
Heet nu de titelsong van de voorlopig achtdelige serie die Netflix ervan maakte, uitvoerend geproduceerd door hoofdrolspeler Neil Patrick Harris (How I Met Your Mother), de gedroomde graaf Olaf. Het is de duurste serie die de streaminggigant tot nu toe produceerde — denk je maar in, vier boeken, twee afleveringen per deel en dan nog eens elk verhaal andere sets, want geen scène speelt zich op dezelfde locatie af. En het is vooral een heel ongewone serie, met potentiële cultwaarde, voor een moeilijk te definiëren publiek dat zowel uit kinderen als volwassenen bestaat. Voor de hoofdregie werd Men in Black’s Barry Sonnenfeld aangetrokken, die ook al betrokken was bij de glorieus chaotische film die er met cameraman Emmanuel Lubezki in 2004 van de eerste drie boeken werd gemaakt met Jim Carrey als de gedaanteverwisselende schurk. De stilistische overeenkomsten tussen de tekeningen uit de oorspronkelijke boeken, die film, en de serie zijn dan ook groot. Het ziet er allemaal uit als de liefdesbaby van Tim Burton en Wes Anderson. Je zou kunnen zeggen dat de Netflix-serie de productie is die Sonnenfeld eigenlijk had willen maken.
Om van zo’n zelfreflexieve, experimentele boekenserie bewegende beelden te maken moet je veel filmische vertalingen vinden van de terzijdes, verloren manuscripten, brieven, motto’s en de stem van de alwetende verteller. Dat maakt de Unfortunate Events tot een vreemd veelkoppig media-wezen, met zowel film- als tv-trucjes, scènes die aan kartonnen opzettheaters doen denken, freeze frames waar alleen Lemony Snicket doorheen kan wandelen, en een verrukkelijk spel met kleur en kader om het artificiële karakter van de hele onderneming te beklemtonen. De serie is ondanks z’n retrostijl eigenlijk z’n tijd vooruit: de hele opzet zou zich zo goed lenen voor VR of augmented reality, dat we hem over tien jaar waarschijnlijk als een voorloper van nieuwe mediavormen zullen beschouwen.

A Series of Unfortunate Events | | Verenigde Staten, 2017 | Regie Barry Sonnenfeld, Mark Palansky, Bo Welch | 8 delen van ca. 50 minuten | Te zien via Netflix