Webfilm: Sisyphus in het zakenleven
In de huid van Donald Trump komen de typische Jack Sparrow-trekjes van Johnny Depp eindelijk weer tot hun recht. Zijn Trump is een Sisyphus in het zakenleven, die worstelt met zijn (gebrek aan een) ziel.
De opening van — hou je vast — Donald Trump’s The Art of the Deal: The Movie had zo in een aflevering van cultkomedieserie Arrested Development kunnen zitten. We worden aangesproken door zelfverklaard filmfan Ron Howard, regisseur van The Da Vinci Code en Apollo 13 en tevens de verteller in Arrested Development, die een grootse vondst met ons wil delen: de in de jaren tachtig door Donald Trump geproduceerde, geschreven, geregisseerde en gemonteerde film over de kunst van de deal. Uiteraard speelt Trump ook de hoofdrol, heeft hij de titelsong "bedacht" (Kenny Loggins verrichtte het ondankbare werk om Trumps creatie in te spelen) en heeft hij de titels ontworpen. Die titels, een schijnbaar eindeloze reeks van de letters TRUMP die het hele beeld vullen, zijn misschien wel de beste grap van de voor website Funny or Die gemaakte short The Art of the Deal, al betekent dat niet dat er na de opening niet meer gelachen kan worden. Deze film van vijftig minuten duurt gewoon iets te lang om je volledige aandacht erbij te houden. Maar goed, dat weet je nog niet als Ron Howard de exclusieve VHS-tape van Donald Trump’s the Art of the Deal: The Movie in de MPO Videotronic-televisie gooit.
Waarom zou je kijken naar een iets te lange parodiefilm over een man die praktisch gezien al een parodie op zichzelf is geworden? Het enige antwoord op die vraag is de vertolker van Trump en de hoofdrolspeler van The Art of the Deal: Johnny Depp. Waar Depp met zijn hardnekkige Jack Sparrow-shtick de afgelopen jaren vooral op onverschillige reacties mocht rekenen, maakt het hem hier juist de geknipte man voor de rol. Hoewel hij de stem van Trump niet emuleert, voelt het wel altijd alsof zijn tegenspelers daadwerkelijk de kamer met de populistische presidentskandidaat delen. Dit zit hem in Depp’s perfecte New Jersey-accent, zijn naargeestige karaktertrekjes, zijn vreemde lichaamshouding en vooral zijn indrukwekkende laag make-up, inclusief blonde helm van haar over de schedel. Omwille van Funny or Die’s schijnbaar (en vooral ook zichtbaar) lage budget heeft Depp zijn eigen team aan stylisten meegenomen en die hebben een levend kunstwerk van hem gemaakt. In een paar close-ups van Depp is de gelijkenis met Trump niets minder dan afschrikwekkend.
Zoals The Art of the Deal: The Movie al suggereert is de film van Trump een adaptatie van zijn eigen bestseller, een macabere versie van Oliver Stone’s Wall Street waarin Gordon Gekko’s credo ‘greed is good’ daadwerkelijk gevierd wordt. In het boek geeft Trump ‘essentieel’ advies over het harde vak van het zakendoen, al is het maar de vraag of iemand daar ooit iets aan gehad heeft. De filmversie speelt slim in op de nutteloosheid van Trumps boek door te refereren naar zijn belachelijke privileges. "Ik moest mijn leven vanuit het niets opbouwen. Op de lening van een miljoen dollar van mijn vader na dan", aldus Depp als Trump tegen een leergierig jongetje dat zijn kantoor is binnengeslopen.
De gesprekken tussen Trump en het jongetje vormen de basis van The Art of the Deal, wat zorgt voor een duidelijke, maar ook wat repetitieve structuur. Trump smijt tip na belachelijke tip in de richting van het jongetje, maar echt grappig wordt het dan nog niet. Pas als tegenspelers Alfred Molina (die de Joodse advocaat Jerry Schrager vertolkt) en Jack McBrayer (de eeuwige film- en televisie-assistent) ten tonele verschijnen, begint de film op te warmen. Dan zie je het plezier bij Depp en komt er een aanstekelijke energie op de set. Al is het hoogtepunt van dit Kammerspiel een momentje met Depp alleen: een geconstipeerde Trump (de onvermijdelijke toilethumor kon niet achterwege blijven) kijkt in de spiegel van zijn badkamer en wordt geconfronteerd met zijn existentialistische identiteit. Hij ziet zijn jeugd, zijn droom (het Taj Mahal casino in New Jersey) en zijn dood: een in vuur en vlam gezet skelet dat voor altijd zal branden. Zijn spiegelbeeld is zielloos; niet meer dan een brandend lichaam dat voor altijd boete moet doen.
Uiteindelijk is de performance van Depp zo goed omdat hij zichtbaar maakt dat Trump alsmaar een niet te behalen doel blijft najagen. Hij is een Sisyphus in het zakenleven, die stenen bergen op blijft rollen totdat hij zijn jeugd, zijn leven en zelfs zijn ziel herwonnen heeft. Deals sluiten doet hij zeker, maar winnen doet hij eigenlijk nooit. Het in The Art of the Deal zo begeerde Taj Mahal casino opende in 1990 haar deuren als het "Trump Taj Mahal". Michael Jackson trad er zelfs nog op tijdens de openingsceremonie. Was dat het magnum opus van Trumps ondernemerschap? In The Art of the Deal zien we al hoe Trump de Taj Mahal deal "sealt". In de meest absurde scène van deze toch al maffe film zien we hoe ongeveer de hele cast in Trumps kantoor elkaar stuk voor stuk blij de hand schudt. Het is een ontgoochelende scène die de waardeloosheid van Trumps levensfilosofie blootstelt. Want wat volgt er na deze deal om Trumps ziel te herwinnen? De Trump Steak? De Trump Tower? Het Amerikaanse presidentschap? Of zal Trump altijd naar zijn verloren jeugd en de onvermijdelijke dood moeten staren als hij een vergeefse poging op de wc doet? Dat Depp zo’n intrigerende identiteitscrisis uit zo’n eenzijdig (en eentonig) man weet te halen, getuigt van zijn nog steeds overvloedige talent. Vreemd genoeg zou Donald Trump’s the Art of the Deal: The Movie zonder Depp echt een zielloze film zijn geweest.
Hugo Emmerzael