Webfilm: Diepe focus

  • Datum 07-01-2015
  • Auteur
  • Deel dit artikel

"We leven ons leven één keer, we zien mensen één keer", aldus videokunstenaar en filmregisseur Veysi. In een poging dit snel vervliegende moment toch te kunnen vastleggen maakte hij voor Deep Look over de hele wereld tientallen slow motion videoportretten van vreemden, vrienden en familie.

"Tijd is eigenlijk het hoofdpersonage van de film" zei Richard Linklater over Boyhood in een interview met The New York Times. Hij maakte zijn magnum opus over de loop van twaalf jaar met steeds dezelfde cast en crew, en dus zien we de personages in Boyhood over de loop van twaalf jaar daadwerkelijk ouder worden. Hoofdrolspeler Ellar Coltrane, die we zien opgroeien van kind tot jongeman, maakt grote indruk. Linklater’s tijdsexperiment leverent mede door hem een ongekend intieme film op — volgens velen, waaronder de Filmkrant-redactie, de film van 2014.

In Deep Look speelt tijd ook de hoofdrol, maar dan op een compleet andere manier. In deze documentaire schrijdt de tijd niet subtiel voort, maar ebt ze juist dicht. Dit realiseerde filmmaker Veysi door veelvoudig gebruik te maken van slow motion. "Een visueel tijdsdocument", noemt Veysi zijn documentaire zelf en die benaming is treffend. Deep Look probeert namelijk iets ontzettend vluchtigs te vangen, te visualiseren en ‘voelbaar’ te maken. Dit doet Veysi aan de hand van meer dan veertig slow motion portretten, van zijn 94 jarige oma in Koerdistan tot een gitarist en Rolls Royce-bezitter in Engeland. Al die portretten voegde hij over de loop van vier jaar samen tot een documentaire van haast een uur. Het resultaat is een intieme kijk in Veysi’s leven.

Toegegeven: een uur aan slowmotion portretten is te veel. Toen Ron Fricke voor Koyaanisqatsi (1982) eenzelfde soort portretten schoot, wisselde hij die af met extreem snelle beelden van mensen, machines en de natuur. Het hypnotiserende ritme dat Fricke’s tijdsdocument daardoor kreeg, kan Deep Look niet evenaren (deels omdat Fricke de luxe had samen te kunnen werken met meestercomponist Philip Glass). Maar waar Fricke in Koyaanisqatsi zonder context anonieme mensen filmde, geeft Veysi zijn portretten een verhaal mee. Zo leren we hoe Veysi de in de film afgebeelde personen heeft ontmoet, hoe zij zijn leven hebben beïnvloedt of hij dat van hun. We zien Veysi’s vrienden, neefjes en nichtjes, zelfs zijn grootmoeder. We zien zijn huidige woonplaats, Amsterdam, maar ook zijn geboorteplaats in Koerdisch Turkije. In plaats van iets te willen zeggen over het gehele leven, zoals Koyaanisqatsi dat probeert te doen, zegt Deep Look dus meer over één leven in het bijzonder: dat van zijn maker.

Dat leven is op zijn minst bijzonder te noemen. Het enorme scala aan mensen dat Veysi heeft ontmoet en voor zijn film heeft geportretteerd is al indrukwekkend: rijk en arm, man en vrouw, clubganger en kunstenaar. Het is een excentrieke verzameling aan mensen die voorbij komen. Overigens blijkt Veysi’s leven zelf ook bijzonder te zijn geweest. Geboren in Turkije, leefde hij zijn eerste vier jaar in volledige stilte door aangeboren gehoorverlies. Een gevoel voor taal heeft hij in die kritieke jaren daardoor nooit kunnen ontwikkelingen. Daarom zit er bijvoorbeeld ook een portret in Deep Look van een man die een verhaal juist in gebarentaal vertelt.

Veysi heeft duidelijk heel zijn ziel in dit project gestopt. Deep Look voelt daardoor erg intiem aan, voor sommigen misschien zelfs te intiem. Het verloop van tijd in Boyhood doet ons nog herinneren aan eigen vervlogen momenten. We kunnen ons verplaatsen in de personages van die film en zodoende weer iets over onszelf leren. Deep Look mist zulke associaties. Omdat de film zo specifiek gaat over het leven van deze maker en de mensen die hij kent is het lastig om je in deze film te verplaatsen. Deep Look werkt daarom voornamelijk als egodocument, een best-of compilatie van zijn makers leven. Het is een prachtig eerbetoon aan zijn vrienden en familie. Een buitenstaander heeft er echter minder aan. Die heeft zijn eigen leven om zich over te bekommeren.

Hugo Emmerzael