Webfilm: Bigelow’s boodschap

De Oscarhype begint weer op gang te komen. Voormalig winnares Kathryn Bigelow dingt in ieder geval niet mee: de regisseuse van Zero Dark Thirty en The Hurt Locker heeft geen nieuwe speelfilm gemaakt. Maar ze heeft niet stilgezeten: de korte campagnefilm Last Days is een zeer waardevolle toevoeging aan haar oeuvre.

Last Days is een geanimeerde korte webfilm, maar past toch perfect in Bigelow’s straatje. Waar ze met Zero Dark Thirty een onthullende kijk gaf in de opsporing en eliminatie van Osama Bin Laden, laat ze hier de illustere mechanismes van de ivoorhandel zien. Dat doet ze slim. Door te beginnen met het einde (het kopen van een ivoren souvenir) en te eindigen met het begin (het stropen van olifanten) trekt de film de kijker naar zich toe om vervolgens niet meer los te laten. Met stroperij kunnen wij ons niet identificeren, met het kopen van een souvenir wel.

Het is echter niet het begin of het einde van Last Days dat de meeste indruk maakt. Wat er tussen het stropen en het kopen gebeurt, vormt de crux van Bigelow’s korte film. In omgekeerde volgorde zien we hoe de ivoorhandel grofweg in elkaar zit. Van een winkel in Azië, naar een beklemmende ivoorfabriek, tot een containerschip uit Afrika. Daar neemt Last Days een andere wending.

We zijn in Westgate Mall. De ruwe animatie van Last Days maakt plaats voor beveiligingsbeelden en amateuropnames van het winkelcentrum. Mensen rennen, schreeuwen en vallen. Er klinken geweerschoten. In een shot van een beveiligingscamera zien we hoe bewapende terroristen een hulpeloos persoon doodschieten. Dan lopen de beelden weer vloeiend over in animatie. 67 doden en 157 gewonden, laat Last Days weten. Wat heeft dit met ivoorstroperij te maken?

Veel, aldus Bigelow en de rest van het campagneteam achter Last Days. Volgens hen is de ivoorhandel een directe financier van terrorisme. Al Shabaab, de man achter de aanval op Westgate Mall, verdiend met deze illustere praktijken $600.000 per maand. En hij is schijnbaar niet de enige. Last Days laat zien dat veel in Afrika gebaseerde terroristische operaties hun kas spekken met ivoorhandel. Wie een ivoren souvenir koopt betaalt dus niet alleen voor het leven van een olifant, maar bekostigd daarmee ook terroristische organisaties.

Last Days eindigt bij het eigenlijke begin: de olifant, trots in de savanne. Het is algemeen bekend dat olifanten een sterk geheugen hebben. Aan de ene kant is het dan eigenlijk jammer dat mensen een geheugensteun als Last Days nodig hebben om in te zien dat je ivoor beter niet kunt kopen. Aan de andere kant kun je na het zien van Last Days moeilijk vergeten wat voor een impact zo’n transactie heeft. Bigelow’s boodschap staat je bij en maakt daardoor de wereld hopelijk een beetje beter. Dat is meer waard dan een gouden beeldje.

Hugo Emmerzael