Mannheim eert Fonteyne als New Master of Cinema

  • Datum 12-11-2013
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Tango libre, de laatste film van Frédéric Fonteyne

Op het festival Mannheim-Heidelberg is de Belgische filmmaker Frédéric Fonteyne onderscheiden als New Master of Cinema. En dat terwijl hij nog niet zo heel bekend is en hij met grote tussenpozen pas vier lange films heeft gemaakt. Maar wel films die in het oog sprongen, zoals Une liaison pornographique (1999). Is dat genoeg om een New Master te zijn?

Festivaldirecteur Michael Koetz blijkt toch wel een zinnige filosofie bij die nieuwe prijs te hebben — eerder bekroonde Mannheim juist oude meesters, zoals Alexandr Sokurov of Wim Wenders. De nieuwe formule heeft te maken met het feit dat Koetz geen hoge pet op heeft van de filmindustrie, vooral als het gaat om het koesteren van arthouse- en auteur-cinema.

In zijn huldigingstoespraak merkte Koetz ironisch op dat film in de verkeerde eeuw is uitgevonden. Vroeger zou de royalty of rijke bourgeoisie zich over een filmkunstenaar hebben ontfermd. Het steunen van een theater of een opera was ooit een manier om te laten zien hoe rijk en machtig men was, maar die tijden zijn voorbij. Cinema wordt gezien als een industrie. "Om indruk te maken neem je zakenrelaties mee naar de opera, niet naar de biscoop", licht Koetz desgevraagd toe.

Hij vindt bovendien dat die industrie, met name in de artistieke sector, slordig omgaat met nieuw talent. Als directeur van een in debutanten gespecialiseerd festival zal hem inderdaad zijn opgevallen hoe klein de kans is dat een beloftevolle nieuwkomer ook werkelijk doorstoot. Het maken van een tweede of derde film is nog moeilijker dan het maken van een eersteling. Ook wanneer overheidsgeld voorhanden is, overheerst bij producenten het economisch korte termijndenken, zo stelt Koetz.

Daarbij komt dat een debuut van een aankomend filmauteur vaak heel persoonlijk is, iets waar de jarenlang opgespaarde inspiratie met hart en ziel in is uitgestort. Maar dan? Dan moet er iets nieuws komen, beloftes worden waargemaakt en dreigt het zwarte gat dat gevuld moet worden met nieuwe ideeën.

Lost een talentvolle debutant zijn belofte niet direct in, dan is er wel weer een andere hoopvolle nieuwkomer, zo redeneert volgens Koetz de doorsnee producent. Talent wordt razendsnel doorgedraaid, in plaats het de kans te geven zich te ontwikkelen en een eigen stem te vinden.

We kloppen even aan bij nieuwkomer Jaap van Heusden (Win/win) die nu ook zijn tweede film De nieuwe wereld in Mannheim mocht vertonen. Herkent hij het sombere beeld dat de festivaldirecteur schetst?

Van Heusden relativeert het in zoverre, dat genoemde titels als televisiefilms redelijk comfortabel gefinancierd konden worden. Aan de andere kant is de realisatie van een eerste bioscoopfilm nog steeds niet van de grond gekomen. Dat zijn afstudeerfilm Een ingewikkeld verhaal, eenvoudig verteld in 2006 voor Cannes werd geselecteerd gaf even een wow-gevoel, maar zelfs dat heeft niet tot iets geleid.

Over zijn producent IJswater Films heeft hij niets te klagen, maar financieel is die te klein om een echt productiehuis op te zetten. Hij denkt dan aan het voorbeeld van het mede door Lars von Trier opgerichte Zentropa in Denemarken.

Mannheims prijs voor een New Master of Cinema is bedoeld om de aandacht op een en ander te vestigen. Zo’n nieuwe meester is dan een nieuwkomer die het ondanks alle tegenwind toch gelukt is om na een geslaagd debuut verdere stappen te zetten en interessante dingen te blijven maken. Een soort prijs voor doorzettingsvermogen.

"Yeah, we need that prize!", roept de Amerikaanse regisseur Chris Eska, wanneer hij het krijgt uitgelegd. Overigens verwacht hij, komend uit een land met geen enkele vorm van overheidssteun, niet van een producent dat die financieel verlies neemt om een filmmaker een langere aanloop te kunnen geven.

Het zwarte gat na zijn eigen eerste speelfilm (August Evening, 2007) heeft hij weten te omzeilen door rustig zijn tijd te nemen voor zijn tweede productie, nu in Mannheim. Dit lowbudget-slavernijdrama The Retrieval (minder dan een half miljoen dollar budget) financierde hij volledig met geld van supporters van het behoorlijk succesvolle August Evening dat hij voor minder dan 50.000 dollar realiseerde. Zo hoopt hij stapje voor stapje verder te komen, maar voegt daaraan toe dat je als beginnend filmmaker ook gewoon gewoon geweldig veel geluk moet hebben.

Frédéric Fonteyne is ook een doorzetter gebleken. Zijn nieuwste film Tango libre ging vorig jaar in première in Venetië en won daar de Speciale Juryprijs. Michael Koetz ziet het als zijn doorbraak. Vijftien jaar nadat Fonteyne zijn debuut Max et Bobo in Mannheim vertoonde.

Leo Bankersen