Focus: Feest of stil protest?

  • Datum 12-11-2018
  • Auteur Jos van der Burg
  • Categorieēn NieuwsAgenda
  • Deel dit artikel
Ashes and Diamonds (Andrzej Wajda)

Ashes and Diamonds (Andrzej Wajda)

Veel Europeanen hebben een ijzeren geheugen. Ook in Polen, waar men honderd jaar onafhankelijkheid viert, waarbij men voor het gemak het naoorlogse communisme even vergeet. Om ook iedereen buiten Polen aan de onafhankelijkheid te herinneren, toeren zeven Poolse films over de wereld, waarvan drie van grootmeester Andrzej Wajda (1926-2016). Het Pools Podium vertoont de films van 16 t/m 24 november in Filmhuis Lumen in Delft, Filmhuis Den Haag, Filmhuis Griffioen in Amstelveen en de Verkadefabriek in Den Bosch.

Altijd goed om films van Wajda te exporteren, maar het roept vragen op over de bedoeling van de Associatie van Poolse Filmmakers, die het zeven films tellende programma samenstelde. Wajda was tijdens zijn leven een onverzettelijke tegenstander van het communistische regime en een pleitbezorger van democratie en een onafhankelijke rechtsstaat. Die opvattingen zijn ook in zijn films terug te vinden. Zitten er drie films van Wajda in het programma als een vorm van protest van Poolse filmmakers tegen het huidige autoritaire Poolse regime, dat de rechtsstaat met voeten treedt? Best mogelijk, want in Polen woedt een oorlog tussen het regime en de culturele wereld, die steeds meer in haar vrijheid bedreigd wordt.

Tegen deze achtergrond krijgen de films van Wajda een actuele lading. In het meesterwerk Ashes and Diamonds (1958) vechten adel, burgers, boeren, arbeiders en partizanen in de Tweede Wereldoorlog eensgezind tegen de Duitse bezetter, maar keren zij zich na de oorlog tegen elkaar. The Promised Land (1974) toont de meedogenloze opkomst van het kapitalisme in de late negentiende eeuw aan de hand van de verwikkelingen in een textielfabriek in Łódź. En in het meesterlijke Man of Marble (1977) ontrafelt een jonge filmmaker in de jaren zeventig de communistische propaganda achter een heroïsch filmportret van een modelarbeider dat werd gemaakt in de jaren vijftig. Wat de drie films bindt is een impliciet pleidooi voor fatsoenlijkheid en morele standvastigheid.

Naast de films van Wajda zijn vier andere historische films te zien: The Pianist (Roman Polanski, 2002), Nights and Days (Jerzy Antczak, 1975), Warsaw 44 (Jan Komasa, 2014) en Volhynia (Wojciech Smarzowski, 2016).

poolspodium.org