Carte postale de Cannes 5

Zondag 20 mei 2012

De Filmkrant doet elke dag verslag van het Filmfestival Cannes. Met vandaag: de verpletterend liefdevolle waarheid van Michael Haneke’s Amour.

Soms moet je een filmmaker maar gewoon op zijn woord geloven. Als hij zegt dat zijn film Amour heet, dan moet je er maar vanuit gaan dat die film over de liefde gaat. Zelfs als de regisseur Michael Haneke is, wiens Funny Games misschien niet zo funny waren. Of juist heel funny. Maar bij Amour is er geen twijfel mogelijk. Deze verpletterende film gaat over de liefde. Of over wat liefde is. En kan zijn. En hoe, we gebruiken dat woord nog maar eens verpletterend groot en waar en meer dan dat liefde is.

Eigenlijk zou dat genoeg moeten zijn. Je zou niets moeten weten als je deze film gaat zien. Er wordt in deze blog iets over verklapt, dus verder lezen is op eigen risico. Niet dat het misschien echt wat uitmaakt, want Haneke maakt geen films die alleen maar op plotniveau werken.

Amour is ondanks zijn titel, die dan toch misschien een heel klein beetje misleidend is, geen liefdesgeschiedenis. Niet in de traditionele zin. Hij gaat over de laatste daad van liefde, die net als de liefde wreed en barmhartig en verwarrend en alles tegelijk is. Maar het is zo’n verdomd belangrijke film. Omdat hij gaat over iets groters. Namelijk over hoe we in de wereld voor elkaar moeten zorgen. En uiteindelijk niet alleen voor de mensen waarvan we houden, en waar we beschikbaar voor zijn. Maar voor alle mensen, omdat alle mensen zorg nodig hebben. En dat is de grote vraag van deze tijd: hoe zorgen we voor elkaar. In een relatie, een gezin, een maatschappij. Wat kunnen we voor elkaar betekenen? Ook als dat aan de grenzen van makkelijke moraliteit voorbij gaat?

Het is een vraag die in religies gesteld wordt. In politieke ideologieën. Ben ik mijn broeders hoeder? Wie was de barmhartige Samaritaan? De vraag wat er in het verzekeringspakket moet heeft ermee te maken. Omdat we nu eenmaal in een maatschappij leven waar we al die vragen hebben uitbesteed.

Amour zal al snel van alles genoemd worden. Een euthanasiefilm misschien. Omdat dat in veel landen nog taboe is. De vraag wanneer we mogen sterven. Maar de film is simpeler dan dat. Hij gaat over iets waar iedereen in deze wereld waarin iedereen steeds ouder wordt en de zorg steeds beter op een gegeven moment mee te maken krijgt. Dat komt omdat Haneke het genie heeft om die grote kwesties binnen de muren van een Parijs appartement uit te spelen. Een man en een vrouw. Ze houden van elkaar. Al heel lang. Want ze zijn oud. En dan wordt een van hen ziek.

Iedereen die wel eens voor iemand heeft gezorgd die ziek is, en misschien wel stierf, weet dat er vele stadia zijn waar je als zorgende persoon doorheen gaat. De eerste heeft de maken met tijd. Hebben we nog wel tijd om voor elkaar te zorgen? Haneke haalt al die bezwaren weg in zijn film. Er is tijd, er zijn middelen, en er is liefde.

En dan neemt hij ons mee naar het einde. Waar wanhoop dicht aan liefde raakt. Waar liefde dicht aan wanhoop raakt. Moeilijk voor te stellen welke film hier in Cannes daar nog overheen kan.

Dana Linssen