Imagine 2026: Yoshitoshi Shinomiya over A New Dawn

Imagine vertoont de Japans-Franse coproductie A New Dawn, regiedebuut van Yoshitoshi Shinomiya, die eerder meewerkte aan Makoto Shinkai’s Your Name. Maar waarom zijn in deze uitbundige handmatige animatie zonnepanelen de vijand?

In Pluk van de Petteflet verdedigt Pluk, met z’n vriendjes, een stuk bos tegen een projectontwikkelaar. Als ik me goed herinner, gaat het boek niet erg diep in op nut en noodzaak van de plannen, maar dat maakt niet echt uit: het verdedigen van de natuur tegen het grootkapitaal is een goede intuïtie om kinderen mee te geven.

Het verhaal van A New Dawn (Hanarokushô ga Akeru Hi ni) volgt dezelfde structuur. De hoofdpersonen zijn hier jongvolwassenen en het verhaal richt zich op een ouder publiek, maar het concept is in wezen identiek: enkele jonge vrienden verdedigen wat waardevol en kwetsbaar is tegen een kwaadaardige maatschappelijke overmacht.

Alleen: wat ze verdedigen is vuurwerk; waar ze tegen vechten zijn zonnepanelen. Als Pluk met vuurwerkbommen ten strijde zou zijn getrokken tegen de installatie van zonnepanelen op zijn dak, zouden de meeste (maar niet alle) Nederlandse ouders zich toch even achter de oren krabben.

Ik spreek Yoshitoshi Shinomiya – die animator was bij Makoto Shinkai’s Your Name. (2016) – na de première van zijn regiedebuut op de Berlinale. Daar draait zijn Japans-Franse coproductie eervol (en nog altijd vrij uitzonderlijk voor een animatiefilm) in de hoofdcompetitie; later zou hij op het festival van Annecy de Contrechamp Juryprijs ontvangen. Ik leg de regisseur-scenarist de situatie voor, dat we in Nederland juist proberen vuurwerk te verbieden en zonnepanelen te stimuleren.

“Dat van het vuurwerk vind ik schokkend om te horen”, antwoordt Shinomiya. “Maar ik denk niet dat het in Japan zo ver zal komen, omdat vuurwerk bij ons ook een religieuze dimensie heeft. Elk jaar in augustus vieren we Obon, een feest waarin we onze voorouders en tegelijk het einde van de Tweede Wereldoorlog herdenken. En daarbij hoort traditioneel ook vuurwerk. Ondertussen zijn sinds de aardbeving, tsunami en kernramp van 2011 zonnepanelen in opmars; mensen willen niet langer afhankelijk zijn van kernenergie. En natuurlijk helpt dit om Japans energieproblemen te verlichten, dus in die zin is het positief. Maar steeds meer mensen voelen zich ongemakkelijk bij hoe zonnepanelen het landschap aantasten. En dat gevoel deel ik.”

En dus verdedigen in A New Dawn drie vrienden hun geliefde landschap tegen de installatie van een veld vol zonnepanelen. En hoort bij dat landschap ook een oude vuurwerkfabriek, waar nog met traditionele, giftige kleurstoffen wordt gewerkt.

De kruipdoor-sluipdoor-architectuur van die fabriek vormt een hoogtepunt van A New Dawn – een anime die tegen de CG-stroom in voor een belangrijk deel vertrouwt op handmatige animatie. De animatoren maakten zelfs gebruik van een traditionele multiplane-camera (beroemd van de dieptewerking in Disney’s Sneeuwwitje, 1937) en animeerden luchtbellen onder water met beeldje voor beeldje gemanipuleerde gel-druppels.

Al zucht de anime soms onder stilistische overdaad, met al zijn hypergedetailleerde sets en dramatische camerahoeken, tegelijk is dat pronken met wat handmatige animatie allemaal vermag heerlijk – zeker op een groot scherm. Vuurwerk is meestal saai in animatie; hier niet. Met dank aan de ontelbare kleine gaatjes die in geschilderde kleurstreken geprikt zijn en van onderen worden belicht. Ook achtergronden zijn met de hand geschilderd en dat voel je. “Ik ben opgeleid in de traditionele Nihonga-schilderkunst en gebruik dat ook in mijn animatie. Dat is denk ik waarom mijn stijl afwijkt, met name in het kleurgebruik.”

Maar handmatige animatie is tijdrovend en duur. “Op een gegeven moment stelde iemand voor om achtergronden met AI te maken, omdat we achterliepen op schema. Zoals verwacht bleek AI dat echter nog niet te kunnen. Maar stel dat AI het wel kan – kan dat dan nog wel ‘anime’ genoemd worden? Anime is gebaseerd op animisme en dat is een menselijke, spirituele houding tegenover de wereld. Maar als het niet door een mens, maar door AI gemaakt wordt – hoort het, filosofisch gezien, dan nog wel in diezelfde categorie? Maar goed, misschien is dat alleen een vraag voor onze generatie en hebben jongeren helemaal geen moeite met het idee dat AI content creëert. Mijn eigen dochter was enorm verbaasd toen ik vertelde dat de animatie die ze keek door ménsen is gemaakt, haha!”

Dat laatste wordt in elk geval heel duidelijk bij de geestige stopmotion scène die Shinomiya ook in A New Dawn heeft verwerkt, aangezien daar zelfs live-action mensenhanden in beeld verschijnen. “Ik heb commercials, videoclips en opdrachtfilms gemaakt en daarbij heb ik vaak geëxperimenteerd met het combineren van technieken. Ik beschouw dat als een van mijn specialiteiten. Maar we liepen hier wel tegen problemen aan, omdat deze stopmotion scène door de Franse studio Miyu Productions werd gemaakt. Maar die hadden de Mahjong-stenen die we zouden gebruiken niet in Japan besteld, maar in China – en dat zijn dan dus net andere stenen.” Een treffend voorbeeld van een cultureel misverstand in een verder stilistisch indrukwekkende bijdrage aan de voortdurende samenwerking tussen Japanse en Franse animatietradities.

A New Dawn (Hanarokushô ga Akeru Hi ni) is op 2 en 3 november 2026 te zien op Imagine Fantastic Film Festival.