Xavier Durringer over La conquête

La conquête veroorzaakte in Frankrijk al vóór de vertoning in Cannes een klein schandaal want het was de eerste keer dat er een film verscheen over een zittende president. Mesdames et Messieurs! Nicolas Sarkozy!

Eindelijk zouden de Fransen en de rest van de wereld zien hoe president Nicolas Sarkozy, alias ‘de machiavellistische dwerg’, de machtsstrijd had gewonnen van de ‘ouwe rukkers’ Jacques Chirac en Dominique de Villepin. Smullen zou het worden, deze politieke soap, die werd afgesloten toen Sarkozy in 2007 Frankrijks hoogste ambt veroverde en zijn vrouw Cécilia een scheiding aanvroeg.
Maar voorafgaand aan het interview kreeg de pers in Cannes La conquête niet te zien en achteraf werd duidelijk waarom. De film is niet het politieke demasqué van een seksueel geobsedeerde despot, maar een lichtvoetige komedie die waarschijnlijk alleen voor de mensheid buiten Frankrijk verrassingen over de Franse president in petto heeft.

Vuile trucs
Het is wel een komedie die volgens regisseur Xavier Durringer (1963) op feiten gestoeld is. ‘De vuile trucs in de race naar het presidentschap worden onthuld’, meldt de persmap waar we het zonder de film dan maar even mee moeten doen. "99 procent is realiteit", rekent Durringer voor op z’n loungebank aan de Méditerranée. Dat daar geen misverstanden over bestaan. "99 procent." Lichtvoetig of niet, het viel op dat de Franse omroepen de film zeer serieus namen. Behalve Canal Plus durfde niemand er geld in te stoppen. De reden is dat die omroepen net als in Nederland van de staat afhankelijk zijn voor het geld dat ze in film investeren en een kritische film over de president zou problemen kunnen opleveren. La conquête moest daarom buiten de omroepen om gemaakt worden, net als hier een zeldzaamheid in Frankrijk.
Durringer zegt zich geen moment op geruchten te hebben gebaseerd. Waar kwam die kennis over de ‘vuile trucs’ dan vandaan? "Uit tientallen boeken van politici en journalisten en ongeveer honderd uur televisie. Ik wilde de Sarkozy laten zien die verschijnt als de camera’s uitstaan. Het geweld van zijn woorden en zinnen, hoe hij bijeenkomsten en debatten voorbereidt. We laten niet de debatten zelf zien, maar twee dagen, vijf minuten vóór en na de show."

New York
Durringer vertelt dat het altijd moeilijk is geweest om zittende politici te portretteren omdat het juridisch lastig was hun echte naam te gebruiken. Maar de tijden zijn veranderd en de normen ook. Vooral door Sarkozy zelf, legt Durringer uit.
"Door Sarko is in Frankrijk de grens tussen publiek en privé verdwenen. Door de mediatisering, de vermenselijking, de ‘sterrificatie’ is politiek een circus geworden, een vorm van verhalen vertellen, een sprookje. Overal waar Sarkozy komt, zijn drie, vier camera’s aanwezig. Vooral ook op plekken die vroeger afgescheiden waren, die tot het privédomein behoorden: als hij bij een vriend op de boot zit, als hij pingpongt, voetbalt, fietst. Overal en de hele tijd camera’s en bodyguards. Toen Sarkozy naar New York ging om in Manhattan te rennen, eiste hij van de Amerikaanse president protection level 5. Toen was hij nog minister. Normaal is protection level 2 genoeg voor een politicus. Level 5 betekent scherpschutters op de daken en overal bodyguards.
"Zo laat hij zien dat hij de macht heeft en toch precies als iedereen is. Vroeger bleven politici in de schaduw maar Sarkozy en andere moderne politici zoeken de openheid. Alleen is het een valse openheid."

Richard III
Voor een ‘schandaalfilm’ (applaus voor de marketing) komt Sarko er goed vanaf in La conquête. Het zijn vooral intriganten Chirac en De Villepin die als dinosaurussen wegzakken in het moeras van een politiek waarin het beeld beslissend is geworden. Sarkozy weet hoe hij het publiek moet bespelen, he’s hiding in plane sight zoals de Engelsen zeggen terwijl ‘oude’ politici denken dat ze zich achter de schermen moeten verbergen.
De vraag dringt zich op of Durringer stiekem geen bewondering heeft voor Sarkozy, maar hij zegt van niet. Wel "emotionele empathie". Voor met de Sarkozy die problemen heeft met zijn vrouw. Verder haat Durringer wat ie zegt. En hij houdt er ook van. En soms is het allemaal gewoon erg goed geacteerd. Hoe vaag dat ook klinkt, Durringer heeft wel een punt. Het is, vertelt hij, zoals bij een uitvoering van Richard III. "Soms heb je empathie, soms haat je wat ie doet en soms denk je ‘hé, dit is goed geacteerd’. Met Sarkozy heb ik hetzelfde. De hele tijd zoek ik naar de acteur. Waar houdt de waarheid op, en waar begint het acteren? Alles loopt door elkaar. Ook mijn sentimenten."

Liefde
Geen schandaal dus, maar toch weigerde Sarkozy aanvankelijk de film te zien. Of erover met de pers te praten. Ook presidentsvrouw Carla Bruni zou de film maar niet moeten gaan zien, vond haar echtgenoot. Volgens Durringer omdat La Conquette wel degelijk een confronterend en pijnlijk verhaal vertelt, namelijk over het verlies van Cécilia. "Politiek gezien kan de film hem niet veel schelen maar om dat verlies weer te zien, dat zal hij moeilijk kunnen verdragen. Je voelt dat Cécilia zijn grote liefde is geweest. Dat zal Carla ook wel beseffen." Toen Sarkozy eindelijk de radio- en televisiestilte doorbrak, vertelde hij de film niet te willen zien omdat hij z’n geestelijke gezondheid wilde bewaren. Dan nog liever in psychoanalyse was Sarko’s commentaar, nooit te beroerd om Germaanse intellectuele tradities om zeep te helpen.

Berlusconi
Volgens Durringer zijn de acteur en de politicus niet uit elkaar te houden. Hoeft ook niet, want de kijker slikt alles. "Het is een emotionele man. Soms is het een kind, soms een strijder. Het is complex. Zijn standpunten zijn niet traditioneel of modern, links of rechts. Hij vertelt iets met overtuiging terwijl hij twee weken later precies het tegenovergestelde kan beweren. Maar wat hij ook zegt, het wordt altijd met dezelfde overtuigingskracht gebracht." De vergelijking met Berlusconi gaat niet helemaal op volgens Durringer. "Berlusconi is een showman. Hij kan doen en zeggen wat hij wil, over vrouwen, over homoseksuelen, alles. En de mensen houden van hem omdat hij ze een verhaaltje voorschotelt. Namelijk: ik ben net als jullie, ik ben een gewone man. Maar die immuniteit heeft Sarkozy niet, al probeert hij de Fransen hetzelfde verhaaltje te vertellen."
Niet vergeten, zegt Durringer als we afscheid nemen, dat La conquête geen politieke film is. Dat die handig gelanceerd werd als politiek schandaal vergeet hij dan even. De film is vooral erg grappig, verzekert hij. Hij denkt dat ik 25 keer hardop zal lachen en 100 keer zal glimlachen.

Ronald Rovers