Forest Whitaker over Mary

Acteur Forest Whitaker is prominent aanwezig op het komende Filmfestival Rotterdam. Hij is te zien in A Little Trip to Heaven en in Abel Ferrara’s Mary. Hierin speelt hij tv-presentator Ted Younger, die in zijn talkshow fel discussieert over de apocriefe evangeliën van Maria Magdalena, die een andere rol van de vrouw in de kerk voorstaan en nog altijd zeer omstreden zijn.

Bent u religieus? “Spiritueel is denk ik een beter woord. Ik geloof wel in God. Ik probeer dagelijks contact te leggen met mijn voorouders. Ik eer de natuur, die ik ook als een deel van God zie. Maar ik geloof niet in een bepaalde vastomlijnde religie.”

U heeft gezegd dat u tijdens de voorbereiding op Mary nader tot God bent gekomen en tot het universum. “Door mijn vader, die pastoor was, ken ik de Bijbel van voor tot achter. Maar het evangelie van Maria Magdalena behoort niet tot de canon en daarom had ik de tekst nog nooit gelezen. Nu ben ik zeker niet de meest fundamentalistische uit onze familie, ik stel mijn relatie tot God voortdurend ter discussie. Maar deze film gaf mij eindelijk een goede reden om de apocriefe evangeliën te bestuderen. En daar ben ik sterker van geworden, spiritueel meer in evenwicht.”

U bent veranderd door deze film? “Deze film is de voortzetting van een reis waar ik al jaren mee bezig ben. Elke dag lees ik teksten van verschillende religieuze tradities. Nu heb ik voor het eerst mijn geest geopend voor de apocriefe evangeliën. En die teksten zijn heel sterk.”

Wat is de kracht van het evangelie van Maria Magdalena? “Het heeft iets Boeddhistisch. Ik denk dat Maria Magdalena ons vooral leert het goddelijke in jezelf te vinden. En niet buiten jezelf, of in de kerk.”

Het geloof is iets persoonlijks, en niet politiek? “Zo eenvoudig is het niet. De Maria Magdalena uit deze film wil deel uit maken van een groep. Ze probeert zich niet van de discipelen af te wenden. Dat is ook wat de boeken zeggen, dat zij een leider was van de groep, één van de belangrijkste discipelen. Je kan dus niet op basis van haar evangelie stellen dat religie iets persoonlijks is. Bovendien, zodra religie georganiseerd wordt, bijvoorbeeld in een kerk, dan krijgt elk geloof een politieke connotatie. Sterker nog, je zou de persoon van Jezus louter vanuit een politiek oogpunt kunnen bekijken. Als een man die zich verzette tegen de Romeinse keizer en de Romeinse overheersing. Zijn dood, en de wederopstanding komen dan in een heel ander licht te staan. Dan is het een boodschap aan de Romeinen: ‘Weet dat we altijd tegen jullie blijven strijden!’ Of een tekst als: ‘Geef Caesar wat van Caesar is, geef God wat van God is en geef mij wat het mijne is’, kun je ook als een politiek statement lezen.”

Wat vindt u van de groeiende invloed van christelijk rechts in de VS? “Ik heb geen moeite met mensen die een fundamentalistisch geloof hebben. Zo lang ze anderen maar geen kwaad doen. De vraag is of religie een goede reden is om oorlog te voeren. Ik denk het niet. Althans, ik zie dat nergens in de Bijbel geschreven staan.”

In deze film wordt een film gemaakt over het leven van Maria Magdalena. De regisseur van die film doet erg denken aan Mel Gibson. Het haar, de bril. Ik kan de film dan ook niet anders zien dan als een reactie op The Passion of the Christ. Heeft u die film gezien? “Ja. Nu heb ik het verhaal van de kruisiging al zo vaak gehoord, ook in de kerk van mijn vader. Maar als je ziet hoe hij geslagen wordt in deze film, het lijden… Hoe ver ga je in je geloof? Hoe ver kun je gaan in het helpen van anderen? Die film is een manier om het offer van Jezus te leren begrijpen.”

U vond het een goede film? “Goed? (Na een lange stilte) Het was verontrustend, het was pijnlijk. Het was zo heftig, dat ik niet veel meegekregen heb van de spiritualiteit van het verhaal. Wat overblijft, is een bepaalde visie die zo krachtig is… Mijn beeld van de kruisiging is voor altijd veranderd.”

The Passion of the Christ heeft veel losgemaakt. Ook de film in deze film leidt tot felle protesten. Zou zoiets ook met Mary kunnen gebeuren? “Op het eerste gezicht lijkt de film misschien controversieel. Maar het evangelie van Maria Magdalena is in 1955 gepubliceerd en al veel eerder gevonden. Het is niet nieuw voor de katholieke kerk. Of voor de conservatieven. Zij zullen er niet echt door verrast zijn. Bovendien wordt in de film de regisseur, degene die Maria Magdalena in verdediging neemt, ook aangevallen. Ik denk niet dat er echt een reden is om te protesteren.”

Is het niet teleurstellend dat u vermoedt dat deze film niet zoveel los zal maken als The Passion of the Christ? “Nee. Maar als je met Abel Ferrara in zee gaat weet je van tevoren dat het geen kassucces zal worden. Daar doe ik het ook niet voor. Ik heb deze rol genomen omdat het mezelf verder heeft gebracht. Dat is het enige wat telt.”

Mary is te zien op het Filmfestival Rotterdam 2006 en vanaf 2 maart 2006 in de bioscoop.