Cristian Mungiu over Beyond the Hills

'Ik heb het er met de acteurs niet over, wat een scène betekent'

  • Datum 01-11-2012
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Cristian Mungiu

De werkelijkheid zo dicht mogelijk benaderen, dat is het doel dat Cristian Mungiu nastreeft met zijn films. En die werkelijkheid heeft veel lagen en dimensies: "Er is geen waarheid die alles overstijgt."

Een geruchtmakende gebeurtenis in een Roemeens klooster leverde stof voor Cristian Mungiu’s derde speelfilm Beyond the Hills. Net als zijn vorige, gelauwerde film 4 maanden, 3 weken en 2 dagen (2007) speelt alles zich af in een wereld waarin de vrije wil niet in hoog aanzien staat. Voor Mungiu des te interessanter om het juist daar te hebben over morele keuzes. "Ik zoek altijd naar verhalen die gelaagd zijn. Die achter het conflict van de personages een grotere wereld blootleggen. In mijn vorige film was dat de wereld van het communisme, en de grotere vraag, toen, ging over het maken van een persoonlijke keuze in de context van die periode. Nu gaat over het nemen van beslissingen in de context van religie."
In Beyond the Hills keert de naar Duitsland geëmigreerde Alina terug naar Roemenië om haar vriendin Voichita te bezoeken. Als alle papieren geregeld zijn, zullen ze samen teruggaan naar Duitsland om te werken. Maar het loopt anders. Sinds haar vertrek uit het weeshuis waar ze samen opgroeiden, woont Voichita in een klooster, een sektarische wereld met eigen regels en wetten. Alina’s komst haalt van alles overhoop, zowel bij haarzelf als binnen de kloostergemeenschap, die er alles aan doet om de rust te herstellen.?

Tragedie
"Ik besloot dat de liefde tussen deze twee meisjes de motor moest zijn van de gebeurtenissen. Een andere verklaring kon ik niet vinden voor het feit dat deze jonge vrouw niet gewoon wegging uit het klooster, na alles wat er gebeurde sinds ze daar aankwam", vertelt Mungiu. "We hebben veel gesproken over hoe hun relatie eruit zou moeten zien, en uiteindelijk kwam ik erop uit dat de sterke band tussen hen in de eerste plaats bestond uit genegenheid: de behoefte aan iemand die een soort familie voor je is, die je beschermt en op wie je kunt vertrouwen. Om dat te verliezen aan een abstractie als God, moet extreem frustrerend zijn."
Over seks wordt niet gesproken, maar toch — of juist vanwege dat taboe — lijkt het in alle onderdelen van het bestaan van de meisjes aanwezig, en vaak tegen wil en dank. Want wat voor werk gaan ze eigenlijk doen in Duitsland? Wat waren dat voor foto’s, waarmee ze in hun weeshuistijd geld verdienden? En wat vertelt Alina in haar biecht precies over hun relatie? We mogen het zelf invullen. "Voor mij was dat niet waar het om draaide. Ik kan me voorstellen dat in een weeshuis, met de voortdurende dreiging van agressie van de kant van jongens, een relatie ontstaat waarin een sterker persoon een zwakkere verdedigt. Wanneer je echt om iemand geeft, kan dat een fysieke reactie oproepen, waarvan ik niet zeker weet of dat gedreven is door seksualiteit of simpelweg door de behoefte om niet alleen te zijn."
Naast een verhaal over liefde, is Beyond the Hills een moderne parabel over individuele verantwoordelijkheid. "Deze geschiedenis laat heel goed zien hoe relatief goed en slecht kunnen zijn. Dezelfde mensen die uiteindelijk deze tragedie hebben veroorzaakt, waren de enigen die een poging deden om iets goeds te doen. Je ziet in de film ook een hoop mensen die helemaal niets doen: dan kun je ook niet schuldig zijn, is de gedachte. Maar onverschilligheid is ook een manier om je tot een situatie te verhouden."

Perspectief
Cristian Mungiu vindt dat film eruit zou moeten zien als het leven zelf. Zoals 4 maanden, 3 weken en 2 dagen bijna een tijdmachine naar het communistische Roemenië leek te zijn, zo brengt hij met diezelfde registrerende stijl in Beyond the Hills op een overtuigende manier de archaïsche wereld van het klooster tot leven. "Mijn inspiratie haal ik uit de realiteit om me heen, niet uit de cinema, want dat is al een interpretatie van de werkelijkheid. De realiteit zo dicht mogelijk benaderen, betekent onder meer dat ik probeer om het natuurlijke tijdsverloop te behouden. Daarom bestaat elke scène maar uit één shot, ook al is het soms heel lastig om op die manier te werken. Ik zal ook nooit een camerahoek kiezen die niet overeenkomt met hoe iemand de situatie daadwerkelijk zou kunnen bekijken. Muziek gebruik ik niet. Alles is erop gericht om te zorgen dat de kijker het verhaal kan volgen zonder dat hij zich de hele tijd bewust is van de filmmaker."
Zijn acteurs kregen weliswaar een tweehonderd pagina’s tellend script te verstouwen, maar daarmee had Mungiu ook alles gezegd. "Ik heb het met de acteurs niet over de betekenis van een scène, of waar die voor staat. Uiteindelijk zal het voor de toeschouwer wel ergens voor staan, maar die wil ik in staat stellen zijn eigen idee te vormen. Wij concentreren ons alleen op de situatie. Die moeten we weergeven zoals wij ons voorstellen dat het waarschijnlijk is gebeurd."
Ook na het zien van de film kun je nog volop speculeren over wat er nu precies is gebeurd, en waarom het zo heeft kunnen aflopen. "In plaats van de personages te veroordelen, wilde ik hen de vrijheid geven om hun eigen gezichtspunt te verdedigen en vanuit hun eigen perspectief te spreken. Er is geen waarheid die het ene of het andere gezichtspunt overstijgt. Elk van de personages interpreteert de realiteit op een manier die strookt met zijn eigen waarden en zijn eigen standpunten — wat uiteindelijk ook zal gelden voor de mensen die de film gaan zien." Het is, inderdaad, net het echte leven.

Sasja Koetsier