Ágnes Kocsis over ADRIENN PAL

Uit adrienn pal blijkt weer eens dat blikken en herinneringen subjectief zijn. "Je kunt niet aan andermans beelden en wensen voldoen, dus kun je maar beter jezelf zijn."

Net als in Ágnes Kocsis’ goed ontvangen debuut fresh air begint in haar tweede film adrienn pal de lucht eindelijk weer te stromen in het leven van een vrouw die jarenlang in de luwte zat. Terwijl de moeder in fresh air om de haverklap de luchtverfrisser ter hand nam, deed haar dochter gewoon het raam open. In het gestileerde adrienn pal is het een verpleegster met overgewicht die na jaren eindelijk weer in beweging komt. De Filmkrant sprak de Hongaarse regisseur Ágnes Kocsis (1971) op het Filmfestival Rotterdam.
"Er zijn momenten in je leven dat je denkt dat er geen uitweg is zonder hulp van buitenaf. In fresh air willen moeder en dochter ontsnappen uit deze vicieuze cirkel, en ook in adrienn pal probeert een eenzame vrouw haar leven een andere draai te geven door op zoek te gaan naar haar jeugdvriendin. Ze grijpt een toevallige ontmoeting gretig aan, alsof dit de laatste mogelijkheid is om haar leven te veranderen. De zoektocht naar haar vriendin wordt zo een zoektocht naar haarzelf. Ik denk dat iedereen van binnen een instinct heeft om zichzelf te redden. Alleen is daar soms een vonk voor nodig, iets dat het in beweging zet. Dat overkomt verpleegster Piroska, die al twintig jaar dood is van binnen. Haar huis en het ziekenhuis waar ze werkt, hebben we met opzet dezelfde kille atmosfeer gegeven om duidelijk te maken dat ze zich als een zombie van de ene naar de andere locatie beweegt.
"Om uit een ongewenste situatie te komen hoef je niet je hele leven om te gooien. Je kunt dingen ook met een andere mentaliteit doen. Iedereen zoekt geluk elders terwijl het soms genoeg is om te zien dat de mooie dingen vlakbij zijn."

Hartslag
De momenten waarop Piroska voor een monitor zit om de hartslag van de patiënten in de gaten te houden, lijken haar houvast te geven. De herhaling kan orde in de chaos scheppen, maar heeft ook keerzijdes. "Monotonie is een van de gevaarlijkste dingen in het leven, het doodt de ziel. Mensen kunnen in monotonie vluchten zoals ze in televisieprogramma’s vluchten. Maar je moet helemaal niet het leven van anderen willen leiden, zoals dat ons op tv wordt voorgespiegeld."
Terwijl de verpleegster in haar werk bezig is met mensen die op het punt staan te sterven, gaat ze in haar eigen leven juist terug naar haar jeugd, a trip down memory lane, die een paar verrassingen in petto heeft. "Piroska is eigenlijk een kind gebleven. Die zoektocht naar haar jeugdvriendin doet Piroska beseffen dat iedereen zich dat meisje heel anders herinnert. Dan neemt ze een wijze beslissing: omdat ieders blik subjectief is en je toch niet aan al die beelden en wensen kunt voldoen, durft Piroska eindelijk zichzelf te zijn. Eindelijk kan ze van zichzelf houden; ze is eindelijk volwassen."

Lachebekjes
De keuze om een vrouw met zwaar overgewicht voor de hoofdrol te casten, was al in een vroeg stadium gemaakt. "Mensen denken dat ze iemand kennen door naar diegene te kijken. Daarbij heeft iedereen vooroordelen. Zo worden dikke mensen vaak gezien als gezellige lachebekjes. In anderhalf jaar casten heb ik veel dikke amateuracteurs gesproken en veel van hen hebben gezondheidsproblemen en eetstoornissen die depressies maskeren. Dikke mensen krijgen minder snel een goede positie op de arbeidsmarkt, bij de overheid of in de universitaire wereld. Iedereen moet zichzelf op een bepaald moment in zijn leven accepteren, maar voor iemand met problemen is dat een stuk moeilijker."

Guur klimaat
Inmiddels baart het gure culturele klimaat in Hongarije Kocsis grote zorgen. De regering heeft vorige zomer het subsidiestelsel zo gewijzigd dat veel filmproducties nu stil liggen. "Op dit moment is er slechts één persoon die het geld uitdeelt, waarbij het er aanzienlijk minder democratisch aan toegaat dan voorheen. De procedure is niet meer transparant. Alles lijkt af te sterven: speelfilms, korte films, documentaires, animatie, de distributie van buitenlandse films, filmtijdschriften en -boeken, filmscholen: de filmcultuur is op sterven na dood. En dat voor een land met zo’n filmtraditie. Van protesten zoals tegen de mediawet van de Hongaarse president is geen sprake. De nadruk ligt nu op commerciële films, maar wie zit er nu buiten Hongarije te wachten op actiefilms met Hongaarse sterren?"
Veelzeggend: Kocsis’ eigen films zijn niet te zien in Hongarije.

Mariska Graveland