Imagine 2026: Kiyoshi Kurosawa
Cure
In de sluimerende films van Kiyoshi Kurosawa, dit jaar eregast op Imagine Fantastic Film Festival, wordt de innerlijke onrust van de hoofdpersonages beklemtoond door de plaats van handeling: de lelijke kanten van Tokio, waar betonnen flats en leegstaande industriële panden het uitzicht vervuilen.
“Wij zijn als een langzaam zinkend schip”, merkt de werkloze Ryūhei Sasaki (Teruyuki Kagawa) op in Kiyoshi Kurosawa’s drama Tokyo Sonata (2008). Sasaki verloor zijn kantoorbaan en brengt sinds enige tijd zijn dagen door op straat en in bibliotheken, tussen andere werklozen die net als hem veinzen dat ze nog aan het werk zijn.
Sasaki’s observatie is in feite van toepassing op veel van de getormenteerde personages in het oeuvre van Kurosawa. De innerlijke onrust van personages als Sasaki wordt in zijn films steevast geaccentueerd door de plaats van handeling: een uit beton opgetrokken Tokio waar de troosteloze architectuur duidelijk toe is aan onderhoud.
Kurosawa, eregast op Imagine Fantastic Film Festival 2026, creëert in zijn werk plekken in de Japanse metropool waar eenzaamheid zich als een ziekte verspreidt. Een postindustrieel Japan waar gemeenschapszin is uitgehold door drukke banen en tergend woon-werkverkeer. Neem een totaalshot ergens halverwege Tokyo Sonata: grijze flats die om een ringweg zijn gebouwd zijn de stille getuigen van een hectische file. De chaos oogt als een allegorie voor vastlopen in het leven.
Sasaki krijgt overigens uiteindelijk een baan als schoonmaker in een steriel en fonkelnieuw maar zielloos winkelcentrum, waar hij wc-brillen schoonmaakt. Aan het einde van de dag verruilt hij zijn rode werkoverall voor een net pak – in tegenstelling tot de gehavende stedelijke omgeving waarin hij leeft, kan en moet hij een façade ophouden.

In Kurosawa’s horrorfilm Pulse (Kairo, 2001) is is de Tokyo Tower telkens te zien op de achtergrond, een toren van ruim 331 meter hoog die in 1958 werd opgeleverd en de economische voorspoed symboliseert die Japan toen doormaakte. Na de Tweede Wereldoorlog verkeert het land in een boom en worden razendsnel appartementen en kantoren van beton uit de grond gestampt. Die bouwdrift leidt tot weinig toekomstbestendige en spuuglelijke bouwwerken.
Die architectuur is nadrukkelijk zichtbaar in Pulse, een horrorfilm waarin geesten via het dan nog nieuwe internet eenzaamheid verspreiden, met dystopische beelden van een uitgestorven Tokio. Het appartementencomplex van een van de sleutelpersonages oogt uitgewoond, met roestige stalen trappen.; het is “eenvoudig om jezelf hier te verhangen”, merkt iemand op. Binnen treft de camera een donker hol aan, als een spiegel van de buitenkant. De voornaamste plaats van handeling, een bloemenwinkel bovenop een flat, kijkt uit op de grauwe stedelijke treurnis.
Harue, een student computerwetenschap, doet in Pulse een rake observatie: “Mensen maken niet echt contact. We leven allemaal gescheiden van elkaar.” Toch doen Kurosawa’s personages pogingen om de ander te doorgronden. Neem Kenichi Takabe (Koji Yakusho) uit de psychologische horrorfilm Cure (1997), een rechercheur die een reeks mysterieuze moordzaken onderzoekt. Hij zoekt graag hoger gelegen gebieden op in de stad, in een poging grip te krijgen op de grauwe wereld om hem heen. Ook de interieurs in deze film ogen beduimeld. De grote kantoorruimte in het politiebureau staat vol met dozen en oude tv’s; het huis van Takabe heeft een oude keuken met smerige tegeltjes; een vergeelde behandelruimte in een ziekenhuis staat vol bedden en apparatuur uit een ver verleden.

De personages van Kurosawa leveren impliciet commentaar op de wereld eruitziet waarin leven. “We zouden allemaal moeten kunnen relaxen, van onze levens moeten genieten en in vrede kunnen leven. Maar de maatschappij is zo niet”, zegt Takabe op een gegeven moment.
Ook in Creepy (2016) voert Kurosawa een rechercheur op die een psychopaat op het spoor komt. Criminoloog Koichi Takakura (Hidetoshi Nishijima) verhuist met zijn vrouw naar een buitenwijk van Tokio. Hier geen beton, maar mooie houten bungalows omringd door keurig aangeharkte tuintjes. Dat betekent niet dat het kwaad zich hier niet verbergt. In deze contreien heerst de Japanse gedachte van kanshou shinai, vrij vertaald: bemoei je er niet mee. Buren, veelal forenzen, kijken niet naar elkaar om. Juist als dat wel gebeurt, moet je uitkijken. De setting van de thriller doet denken aan de lommerrijke buitenwijk met de white picket fences uit Blue Velvet (David Lynch, 1986). Ook daar spelen zich naargeestige tragedies af.
Zo speelt architectuur een grote rol in Kurosawa’s werk. Hij geeft een geprononceerd beeld van het ‘andere’ Tokio, waar huizen uitkijken op viaducten waar vrijwel voortdurend treinen overheen razen. In Cure belooft de door zijn werk geobsedeerde rechercheur Takabe aan zijn echtgenote dat ze binnenkort wellicht op vakantie gaan, naar de idyllische noordelijker gelegen provincie Hokkaido. Of misschien een uitstapje naar het subtropische Okinawa? Maar juist dat soort ‘mooie’ plekken laat Kurosawa in zijn films buiten beeld. Dat is niet het Japan waar hij zich zorgen over maakt. Dat is niet het Japan waar de economische vooruitgang leidt tot isolement en eenzaamheid.
Imagine Fantastic Film Festival | 29 oktober t/m 8 november 2026 | De Filmhallen, Lab111 e.a., Amsterdam
Het festival vertoont naast Cure, Pulse en Creepy ook Kurosawa’s nieuwste film, historisch drama The Samurai and the Prisoner. Daarnaast geeft Kurosawa een Career Talk en wordt zijn keuzefilm The Boston Strangler (Richard Fleischer, 1968) vertoond.