Venetië 2026: Vrouwenzaken

Filmkrant doet verslag vanaf het 83e filmfestival van Venetië, waar Danny Boyle’s openingsfilm Ink onbewust illustreert hoe het kan gebeuren dat er zo weinig films van vrouwelijke makers voor de competitie worden geselecteerd.

“Er is een systemisch probleem”, stelde Maggie Gyllenhaal onomwonden tijdens de eerste persconferentie van dit festival, waar de jury van dit jaar het woord deed. De regisseur, actrice en juryvoorzitter deed dat gezeten naast festivaldirecteur Alberto Barbera.

Die had zich bij de presentatie van zijn selectie enkele weken eerder, met maar één film van een vrouwelijke maker in de twintig titels tellende hoofdcompetitie, maar weer eens verscholen achter een bekend refrein dat er kortweg op neerkomt dat “de films er niet zijn”.

In de weken tussen de presentatie en de start van het festival werd een 21e film aan de competitie toegevoegd, Naza van Yuval Abraham en Rachel Szor, twee van de vier makers van de Oscar-winnende documentaire No Other Land, waarmee het aantal vrouwelijke makers op twee kwam, naast de Egyptische-Deense maker May el-Thouky die met Woman Unknown naar het Lido komt.

Barbera verwees er tijdens zijn presentatie naar dat minder dan 25% van de inzendingen dit jaar films van vrouwelijke makers betrof, terwijl dat percentage in de afgelopen jaren tussen de 30% en 40% had geschommeld. En dat de films simpelweg niet goed genoeg waren voor zijn competitie. 

“Maar zou het misschien kunnen”, vroeg Gyllenhaal tijdens het jurygesprek fijntjes, “dat de dingen waar vrouwen films over willen maken, omdat zij nu eenmaal een andere ervaring hebben in dit leven, niet altijd gezien worden als grote kunst?”

Als Barbera had opgelet, had hij in zijn eigen openingsfilm al kunnen zien hoe dat werkt. Danny Boyle’s Ink speelt weliswaar niet in de filmindustrie maar in de wereld van de journalistiek, maar het procedé is vergelijkbaar.

De film draait om de jaren waarin mediamagnaat Rupert Murdoch de Britse tabloid The Sun overneemt en omvormt tot de krant die we nu kennen. Wat wil zeggen: zeer omstreden vanwege de sensationalistische toon en schimmige methodes, maar wel met afstand de best gelezen krant van Engeland.

Zeker in het eerste uur is dat een verhaal als een jongensboek – nadruk op jongens. In zekere zin gebruikt Boyle dezelfde tactiek als ooit in zijn doorbraakfilm Trainspotting (1996). Eerst verleidt hij het publiek met vette stilering, vaart in de vertelling en een groep rouwdouwende hoofdpersonen die zich afzetten tegen de gevestigde orde. Om je vervolgens des te harder de ellende te laten voelen waartoe hun amorele houding uiteindelijk leidt.

Murdoch (onderkoeld gespeeld door Guy Pearce) trekt Larry Lamb (Jack O’Connell) aan als nieuwe hoofdredacteur. Die zet agressief in op schreeuwende koppen en inhoud die draait om dat wat het grote publiek interesseert. Kort door de bocht: televisie, voetbal, blote borsten. Maar ook: een pagina over “vrouwenzaken”, onder leiding van de talentvolle journalist (en Lambs maîtrâisse) Jules Davies. Davies bevecht haar positie in de mannenclub door overtuigend te beargumenteren dat al die dingen die de mannelijke redactieleden oninteressant vinden, wel van wezenlijk belang zijn voor een door hun concurrenten genegeerde doelgroep. Als de boel in de tweede helft van de film onherroepelijk ontspoort, is Davies bovendien een van de schaarse stemmen der redelijkheid.

Maar hier gebeurt iets vreemds. Waar Lamb en veel van de andere mannelijke redacteuren van The Sun direct op echte personen werden gebaseerd, is Davies een fictief personage – een amalgaam van meerdere vrouwelijke Sun-medewerkers. Één vrouw dus die symbool moet staan voor de helft van de wereldbevolking – May El-Thouky kan erover meepraten.

Wie vervolgens ook naar Bucking Fastard ging, de eerste fictiefilm in tien jaar tijd van Werner Herzog, kon zich nog wat meer achter de oren krabben over Barbera’s keuzes. Want blijkbaar zijn middelmatige projecten van mannelijke regisseurs van naam wél welkom in zijn competitie.

De film draait om de zussen Jean en Joan Holbrooke, die hun hele leven synchroon leven – tot en met elk woord dat ze zeggen. Als ze samen een affaire hebben met dezelfde man en die hen vervolgens afwijst, begint een reeks nogal stuurloos vertelde omzwervingen die er uiteindelijk toe leidt dat de twee op zoek naar een eeuwige liefde een tunnel door een berg gaan graven.

Dat is zeer Herzogiaans, inderdaad, en ook in andere opzichten voelt het aan alsof de meester zijn oeuvre nog maar eens even voor ons samenvat. Maar overtuigen doet het niet. Het moet heel gek lopen willen er onder al die films van vrouwelijke makers die wél zijn opgenomen in diverse andere secties van het festival niet minstens vijf betere zijn.