Redactioneel – juli/augustus 2026

Het is zomer dus we laten je weer zoeken!

Maarten van der Meer verstopte een personage van Jacques Tati in de illustratie op pagina 31 van het papieren blad. Zie maar of je die vindt. En nu genoeg over die zomer, waarin de bioscoop een van de weinige plekken is om de zon te ontlopen.

“Geef me je kleren en ik laat je zien dat je in je hemd staat.” Dat is zo ongeveer AI en de diefstal van het werk van iedereen die de afgelopen halve eeuw iets van waarde maakte, waarmee die AI de afgelopen jaren getraind is.

Een krankzinnige situatie, want dat schijn je gewoon te moeten slikken. Het ligt, zo hoor je dan (want zo gaan die dingen), genuanceerder. Gelukkig zien genoeg mensen dat platte diefstal gewoon diefstal blijft en gelukkig worden criminele bedrijven inmiddels ook juridisch aangepakt. Ondertussen ontkomen we er niet aan om het gesprek over AI inderdaad iets genuanceerder te voeren.

Bijvoorbeeld naar aanleiding van de Iraanse protestdocumentaire Dreams of Violets die afgelopen maand op het New Yorkse filmfestival Tribeca te zien was en die, zo roffelde de trom, volledig met AI was gemaakt.

Waarom met AI? Omdat volgens maker Ash Koosha een traditionele journalistieke documentaire over de moord van het Iraanse regime op duizenden burgers te veel tijd zou kosten om tot stand te brengen. Hij baseerde de film naar eigen zeggen op duizenden video’s van ooggetuigen.

Zijn het dan feiten waar je naar kijkt? Nog steeds niet. Ergens weten we dat het ‘waarschijnlijk’ klopt wat we in de film zullen zien, omdat uit talloze andere bronnen het afgelopen jaar duidelijk werd dat het regime zich zo moorddadig gedroeg. Ik wil op deze plek geen antwoord geven op deze vraag – want ik weet het ook nog niet – maar denk hier eens over na: wat is de waarde van een film als Dreams of Violets?

De tweede aanleiding om over nuances en AI te praten is de commotie die eind juni op het animatiefestival van Annecy ontstond rond Hisko Hulsing – die stevig werd aangepakt door de zaal – maar nu schiet de ruimte tekort. Zie wat KEES Driessen hierover schreef vanuit Annecy.

We staan in ons hemd. Laten we eerlijk zijn. Voor Dreams of Violets is AI misschien heel erg nodig. Misschien. Tegelijk denk ik: we hebben het voortdurend over deze technologie, ook omdat er vele, vele, vele miljarden in geïnvesteerd zijn en dIe MoEtEn zICh tERuGbEtalEN! Maar hier is een wild idee. Je zou ook kunnen investeren in minder radicale dingen. Zoals cultuur. Een filmblad. Die hebben ook een winstmarge. Maar die is niet in euro’s uit te drukken. Namens iedereen hier: fijne zomer!