Cinedans 2026

Het festival Cinedans is al sinds 2002 de plek waar je moet zijn om de ontwikkelingen in de internationale danscinema te volgen. Speciale aandacht is er deze editie voor producties uit China en India.

Blote voeten spelen de hoofdrol in de enerverende Indiase film Until it Ran Into Me. Vier paren mannenbenen worden door regisseur Melitta Dzousa strak ingekaderd: hoger dan de knie krijgen we niet te zien in dit hectisch gemonteerde commentaar op de jachtigheid van een moderne samenleving. In combinatie met de secure kadrering en dynamische montage leveren al die stampende voeten, zwenkende enkels en friemelende tenen een fraai choreografisch lijnenspel op.

In zijn neiging naar abstractie is de film exemplarisch voor wat je de internationale dansfilmstijl zou kunnen noemen. Het is dat we het tussen de benen doorschemerende straatbeeld als Indiaas kunnen herkennen. Maar verder zou dit filmconcept overal ter wereld bedacht en gemaakt kunnen zijn. Wat overigens niets afdoet aan de kwaliteit.

Een film als The Kitchen kan daarentegen alleen uit India komen. In de strikt afgebakende ruimte van een keuken zien we een vrouw en drie alterego’s reageren op de beperkingen die haar in de Indiase samenleving als vrouw, moeder en echtgenote worden opgelegd. De in traditionele dracht gestoken vrouwen dansen explosief op agressief-blikkerige metal. Op Indiase muziek uiten ze hun opgepotte onvrede met mudra‘s: de sierlijke en zeer expressieve handgebaren die in Indiase dansstijlen alomtegenwoordig zijn.

In het spectrum tussen lokaal en internationaal neemt A Snake in the Grass een tussenpositie in. Plaats van handeling is een Zuid-Indiaas dorp waar bouwvakkers van elders een aantal nieuwe woningen bouwen. Als een lokale schone verliefd wordt op een van deze buitenstaanders stuit dat op xenofobie. De deels vanuit de lokale gemeenschap geselecteerde performers zijn Indiaas, maar de blik is die van een buitenstaander, in dit geval de Franse choreograaf Lu Je. Door zijn lens lijken de mudra’s die in The Kitchen zo communicatief uitpakken eerder decoratief. In zijn zwart-witte fotografie benadrukt Lu Je de betoverende aspecten van het Indiase landschap: overbelichte palmen omringen de karakters als helwitte grijparmen, terwijl de lucht soms dreigend grijs boven hun hoofden hangt. De esthetiek is op de rand van toeristisch, maar beeldschoon.

Internationale stijlkenmerken en lokale thematiek komen ook samen in The Apple Doesn’t Fall…, die eerder dit jaar dubbel bekroond werd in de kortfilmcompetitie op het filmfestival van Rotterdam. Choreografe Shiyu Liu is opgeleid in China maar danst bij een contemporain gezelschap in Duitsland. De manier waarop zij de alledaagse routines van een familie door repetitie en uitvergroting transformeert tot dans is typerend voor moderne (westerse) dans. Ook de manier waarop regisseur Dean Wei de theatraliteit van zijn enscenering benadrukt doet Brechtiaans aan. Thematisch is de film dan weer tamelijk Chinees, in zijn onderzoek naar de gespannen dynamiek binnen een typische één-kind-familie. Tegelijkertijd hilarisch en beklemmend is een fotosessie waarin een bazige fotograaf het gezinnetje vastlegt in geforceerd opgewekte poses.

Een film die mij compleet op het verkeerde been wist te zetten is Winterreise, van Shenming Xiao and Yimeng Wang. In de omgeving van de industriestad Changchun zien we een groep dansers verschillende winterse landschappen doorkruisen. Voorovergebogen in een soort schaatshouding en zichzelf begeleidend met een tribaal stampende zevenkwartsmaat lijkt de groep vrouwen op een reusachtige winterrups of een ander vreemdsoortig organisme. Net op het moment dat ik de film wil bijzetten in de kolom van Until it Ran Into Me (als een abstracte bewegingsfilm in de internationale stijl) breekt het Chinese karakter volop door. De grillige vertelling over een meisje dat de lente representeert is doorspekt met kinderliedjes en waaierdansen in paasei-gele kostuums.

Wie een onversneden internationale dansfilm wil zien wordt op de wenken bediend door regisseur Alla Kovgan. De Russisch-Amerikaanse maker, eerder verantwoordelijk voor het exemplarische choreografenportret Cunningham, bewerkte voor The Oath een theaterproductie van het New-Yorkse Big Dance Theater. Annie-B Parson, die onder meer baanbrekende shows van David Byrne choreografeerde, brengt in The Oath verschillende vormen van groepsdynamiek in kaart, in een stuk voor zestien vrouwen met uiteenlopende achtergronden en leeftijden. Kovgan situeert de exercitie in een schijnbaar grenzeloze ruimte, die in kleur kan verschieten van knalgeel naar klinisch wit en van nachtblauw naar greenscreen-groen. De camerabewegingen – langzaam cirkelend, pan-end en vaak ook van bovenaf – zijn naadloos geïntegreerd in de choreografie.

Een nog prominentere rol speelt de camera in het adembenemende Naval Ode, van de hierboven al genoemde Lu Je. Omlijst door zinnen uit het gedicht Oda maritíma, waarin Fernando Pessoa de sensatie van het afmeren van een schip beschrijft, zien we een man en een vrouw abseilen in de betonnen liftkoker van een flat in aanbouw. Vanuit de meest waanzinnige cameraposities, soms statisch en soms rondtollend, zien we het koppel aan kabels door de ruimte zweven alsof de zwaartekracht hier geen rol speelt. Verslavend mooi.

Naast de gebruikelijke internationale competitie voor korte dansfilms introduceert Cinedans dit jaar voor het eerst een competitie voor korte dansdocumentaires. Vaste prik is New Dutch, waarin de levendige Nederlandse dansfilmers-scene zijn nieuwe oogst presenteert. Een bruisende productie als Pavilhão, over de ooit illegale Afrikaanse tradities die ten grondslag liggen aan de Braziliaanse samba, vindt een plek in het terugkerende programmaonderdeel Breaking the Chains, waarin postkoloniale thema’s centraal staan. Naast het fysieke festival op verschillende locaties in Amsterdam heeft Cinedans ook dit jaar weer een web-versie.

Cinedans FEST | 25 t/m 29 maart 2026 | Eye Filmmuseum en Tolhuistuin, Amsterdam | 26 maart t/m 5 april online