Whispers in the Woods

In de mistrijke Vogezen trekken drie generaties de natuur in. Een wereld die op z’n mooist blijkt als de mens zich er zo onzichtbaar mogelijk maakt.

Niet het uitsterven van de auerhoen is de ramp, aldus Michel Munier, maar de onverschilligheid. Of zoals zijn kleinzoon Simon het iets prozaïscher uitdrukt: “Veel mensen kan het niets schelen.”

Dit moment komt pas laat in Whispers in the Woods (Le chant des forêts) voorbij. Klimaatverandering en de desastreuze gevolgen daarvan zijn in de film aanwezig, maar impliciet. De film probeert daar vooral een wellicht naïef en toch nodig tegenwicht aan te bieden: “Blijf je verwonderen.”

Het is niet moeilijk je te verwonderen, te vergapen aan de beelden die Vincent Munier (The Velvet Queen, 2021) bijeen heeft gefilmd in de Vogezen, de bosrijke bergketen in het noordoosten van Frankrijk. Een hert dat met haar jong door een rivier stapt; de ademwolkjes van een fluitend vogeltje; een lynx die recht de camera inkijkt; boomtwijgjes die groeien op een omgevallen boom en zich zo “wortelen in hun voorouders”.

Maar Whispers in the Woods is meer dan alleen die mooie beelden. Het is ook een film over wat het betekent om als mens de natuur in te trekken. Om jezelf tot een fantoom te maken. Om een dier te zien dat zich niet bewust is van jouw aanwezigheid, voor wie jij niet bestaat. Het zijn ervaringen die filmmaker Munier meekreeg van zijn vader Michel, en nu doorgeeft aan zijn zoon Simon.

Het zien van dieren is eigenlijk maar een fractie van die beleving van de natuur. Vaker zie je ze niet. Zie je alleen de sporen die ze achterlaten, of hoor je ze. Naast de muziek van Warren Ellis is het geluidsontwerp een belangrijke aanwezigheid in de film. Het burlen van herten, het gehamer van een specht. Af en toe worden die geluiden zo nadrukkelijk naar de voorgrond gehaald dat het bijna iets gekunstelds krijgt. Zoals ook sommige gesprekken van de drie mannen ’s avonds in een boshutje net een beetje gescript voelen.

Whispers in the Woods is op z’n mooist als de film de verstilling opzoekt. Als de mensen zich zo onzichtbaar mogelijk maken en vanuit die onzichtbaarheid om zich heen kijken. Om te doen waar we volgens schrijver Annie Dillard als mens te ver van zijn afgedwaald, “de omgeving verkennen, het landschap bekijken. Om op z’n minst te ontdekken waar het is dat we zo onverwachts neergezet zijn, als we niet kunnen weten waarom.”