Grímur Hákonarson over Rams

De tweede speelfilm van de IJslandse regisseur Grímur Hákonarson is een schot in de roos en won de Un Certain Regard-prijs in Cannes. In Rams komt de vete tussen twee vrijgezelle schapenhouders tot een hoogtepunt. ‘Ik wilde laten zien wat er gebeurt als je plotseling het levensonderhoud van de boeren wegneemt.’

Door Boyd van Hoeij

"Ik wilde graag een film over landelijk IJsland maken", vertelt Grímur Hákonarson op het filmfestival van Karlovy Vary, "en dan vooral een film die realistisch was over het leven op het IJslandse platteland. Daar zijn een aantal films over gemaakt die ik niet erg geloofwaardig vond en ik wilde dat beeld graag een beetje bijstellen. Ik heb bijvoorbeeld veel tijd gestoken in het transformeren van mijn acteurs in boeren; ze moesten échte boeren lijken."
De regisseur kent het plattelandsleven in zijn geboorteland dan ook goed: "Mijn ouders komen van het platteland en mijn opa was wel een beetje zoals de broers in de film. Misschien niet zo koppig, haha. Er is ook een speciaal soort band tussen schapenhouders in IJsland, die wilde ik ook laten zien. In de film speelt alles zich af in één vallei waar alleen maar schapenfokkers wonen, een vallei die vlak bij de hooglanden ligt, waar ze de schapen mee naartoe kunnen nemen, dus dat is heel natuurgetrouw en het maakt het verhaal ook heel compact."
Het verhaal van Rams gaat over twee vrijgezelle schapenhouders die in naast elkaar gelegen boerderijen wonen. "Op het platteland is het vrij normaal dat twee broers of twee zussen samen op hetzelfde stuk land wonen maar dat ze niet met elkaar praten", aldus Hákonarson. "Vaak is dat om hele banale redenen: ruzie over geld of land, of soms heeft een van de twee een liefdesrelatie en kan de ander dat niet verkroppen. Deze configuratie had meteen ook al tragikomische elementen, dus dat vond ik interessant. En het gegeven van twee broers heeft ook altijd een mythische dimensie; het zou een metafoor kunnen zijn voor twee groepen of twee landen. Rams gaat uiteindelijk over twee dingen: wat er tussen de broers speelt en wat er om hen heen in de vallei gebeurt. Het is denk ik heel interessant om stil te staan bij wat er gebeurt als je plotseling het levensonderhoud van de boeren wegneemt. In het scenario heb ik geprobeerd deze twee verhalen samen te brengen."

Vrijgezel
"Als IJslanders hebben we een speciale relatie met schapen", zegt de regisseur. "Schapen hebben een speciale status, omdat er gezegd wordt dat ze het IJslandse volk te eten hebben gegeven sinds we hier voet aan land hebben gezet. Ze zijn bijna heilig, zoals de koeien in India; schapen lopen overal los en het gebeurt vaak dat je op de snelweg rijdt en dan moet stoppen omdat er ineens een paar schapen voorbij komen."
"Natuurlijk heb je op het platteland ook ‘normale’ families, met een flatscreen-tv, mobiele telefoons, een partner en kinderen", zegt Hákonarson. "Maar de vrijgezelle boeren, dat is een heel ander verhaal. Vooral mannen hebben het vaak te druk met hun werk om aan dingen zoals daten te denken. Voor hen is de enige manier om iemand te ontmoeten een advertentie in de boerenkrant te zetten voor een ‘huishoudster’. Het feit dat Gummi en Kiddi in de film vrijgezel zijn maakt het verhaal dramatischer; ze zijn op elkaar aangewezen, of ze het willen of niet."
Net als voor de IJslandse regisseur Dagur Kári speelt ook voor Hákonarson humor een belangrijke rol: "In het scenario maar ook op de set probeer ik altijd een beetje humor toe te voegen, maar Rams blijft uiteindelijk toch een drama. Het is een serieus verhaal en het is belangrijk dat de humor niet alle aandacht opeist. Het moet subtiel blijven. Met humor is het een beetje hetzelfde als met de filmmuziek; het is ondersteunend maar het moet niet al te overheersend zijn. Uiteindelijk hoop ik dat je door de film geraakt wordt."
"Het is denk ik een heel IJslands verhaal, maar alles is relatief", zegt de regisseur. "De mensen in Reykjavik vinden dit ook al vrij exotisch, haha. Ik heb de film op het platteland laten zien en de mensen herkennen de personages en het verhaal en zeggen dat het heel realistisch is, dus daar ben ik erg blij om. Maar ik denk dat het verhaal van twee broers ook iets universeels heeft. Als je in Japan woont en een broer hebt, begrijp je het ook."