Delphine & Muriel Coulin over 17 Filles

Bizar maar waar. In het Amerikaanse kustplaatsje Gloucester besloten in 2008 zeventien tienermeisjes van dezelfde middelbare school om samen zwanger te worden.

Hoe meer je er over nadenkt, hoe vreemder de geschiedenis wordt. De Franse filmmakers en zussen Delphine en Muriel Coulin verplaatsten het verhaal naar hun Franse geboortestadje Lorient in Bretagne omdat ze, zoals ze zelf zeggen, het mysterie van de zeventien meisjes wilden doorgronden.

De zeventien zwangerschappen vertellen volgens u iets belangrijks over de hedendaagse maatschappij. Wat is dat? Delphine: "We hebben al langere tijd het gevoel dat het oude model op springen staat. Het traditionele kapitalistische en individualistische model waarin het niet aflatende streven naar bezit en geld centraal staat. Overal groeien de protesten. De Indignados (‘Verontwaardigden’) die in Spanje tegen politieke corruptie en het bankensysteem protesteren, de Occupy bewegingen, er lijkt een golf op gang te komen. Misschien dat het leidt tot een nieuwe visie op het leven, een meer collectieve manier van samenleven. We wisten niet of de meisjes in de VS politieke motieven hadden om zwanger te worden maar wij zagen dat verhaal als een illustratie van een feministische, collectieve aanpak."

Maar dat verhaal zit vol contrasten. Zwangerschap is niet alleen bevrijdend, het is ook verantwoordelijkheid nemen, het werkt voor de meisjes ook beperkend. Delphine: "Daarom was het ook dramaturgisch interessant. Aanvankelijk werken de zwangerschappen bevrijdend omdat de meiden zelf de koers van hun leven bepalen. Ze gebruiken hun lichaam als wapen om zichzelf te bevrijden van hun omgeving. Maar in een stad als Lorient is zwangerschap ook een beperking. Economisch gaat het slecht zodat kansen om te groeien nauwelijks aanwezig zijn voor jonge zwangere vrouwen."
Muriel: "Het is daar niet gemakkelijk om op je zestiende zwanger te worden, ook al ben je met zeventien. Ze hebben gelijk in dat ze hun leven in eigen hand nemen, maar ze vergissen zich in de oplossing. Zwangerschap is niet iets collectiefs, dat is waar hun dromen in de problemen komen."

Bovendien zijn de motieven van de meeste meiden troebel. Veel van hen worden ook zwanger omdat ze bij de groep willen blijven horen. Naast die mooie droom is er ook conformiteit. Delphine: "Precies. En zelfs Camille, het eerste meisje dat zwanger wordt, heeft geen vooropgezet plan. Zij wordt onverwacht zwanger."

Had actrice Louise Grinberg een natuurlijk overwicht en is dat de reden dat ze de groep aanvoerde? Muriel: "Dit is een belangrijk aspect. Voordat we begonnen zagen we een making-of van de Koreaanse K-horrorfilm Memento Mori over een collectieve zelfmoord. Dus ook een verhaal over een collectieve impuls maar dan de dood impuls, niet levensimpuls. Wat bleek? De actrices begonnen zich op en naast de set vervelend te gedragen. Opschepperig en arrogant. Pas toen ze achteraf de ruwe filmopnamen zagen, verontschuldigden ze zich voor hun gedrag. Zo’n situatie wilden wij vermijden. Iedereen vertelde ons namelijk dat het werken met zeventien tienermeisjes een hel zou worden. Daarom was het erg belangrijk dat we een goede leider aan het hoofd hadden van die groep. Net als een goede voetballer ook een teamspeler moet zijn. Dat werd Louise."

Maar daar kwam vast meer bij kijken dan een goede leider? Delphine: "Verschillende dingen. Het was bijvoorbeeld cruciaal om goed te repeteren. Daarvoor hadden we zeshonderd meisjes gezien voor de individuele casting. Daar kwam een kleinere selectie uit tevoorschijn. Daarna moesten we kijken wie goed samen in een groep functioneerden.
Je moet je realiseren dat meiden die elkaar niet kennen op de set ook niet als vriendinnen met elkaar omgaan. Daarvoor hebben ze te weinig acteerervaring. Dus ze raken elkaar bijvoorbeeld niet aan. Dat was dus iets wat we moesten creëren binnen de uiteindelijke groep: vriendschap. En het lukte. Verder zorgden we ervoor dat de vijf hoofdpersonen altijd samen instructies kregen, als groep dus. We wilden de stemming in de groep ook in de film te zien zou zijn.
"Ook buiten die groep meiden ontstond op de set een hechte band tussen mensen. Soms hadden we protheses voor de buiken en soms hadden we stand-ins van vrouwen die echt zwanger waren. Door die buiken raakten we ook steeds meer gefascineerd. Cinematografisch is zo’n buik ook erg interessant omdat de zwangerschap te zien is, maar die baby niet. Daardoor behoudt zwangerschap iets virtueels. Het is abstract en concreet tegelijk."

U gebruikte ook de echte slaapkamers van de meiden? Delphine: "Inderdaad, behalve die van Louise want die had al meer acteerervaring. Dertien van de zeventien meiden kwamen echt uit Lorient dus dat was makkelijk filmen. Van de anderen hebben we bijvoorbeeld in Parijs opnamen op slaapkamers gemaakt.
"Als ze in hun kamer zaten, vroegen we ze om na te denken over iets heel intiems in de kamer, heel diep naar binnen gaan. We hoefden niet te weten wat dat was, maar we wilden de kracht van die emoties in beeld vangen. Dat kostte soms uren filmen maar dan plotseling was er iets intens in hun gezicht te zien."

Een ander vreemd contrast is dat op een van die slaapkamers een poster van een zwaar gespierde tieneracteur uit de Twilight-trilogie hangt. Jongens mogen hun lichaam dus wel oppompen om volwassen te lijken, maar meisjes mogen niet zelf beslissen om zwanger te worden? Muriel: "Inderdaad, weer die tegenstellingen. In hetzelfde shot heb je die kerel van Twilight en een meisje dat in de armen van een enorme teddybeer zit. Dat zijn de contrasten waar we naar op zoek waren. Deze meisjes zijn nog kinderen terwijl ze zelf kinderen willen krijgen. Daar zit iets moois is, maar ook iets naïefs. Dat is de schoonheid van de leeftijd."

U liet ouders en jongens op de achtergrond. Delphine: "In werkelijkheid was het ook zo: zestien van de zeventien jongens liepen weg toen ze hoorden dat de meiden zwanger waren. Dus ook in werkelijkheid waren ze afwezig. Maar hun afwezigheid in de film had ook te maken met onze beperkte interesse in sociale of psychologische verklaringen. We waren vooral heel erg nieuwsgierig naar het mysterie van deze zeventien meisjes."

Ronald Rovers